Η ώρα των κυρώσεων; Ή μήπως του πολέμου;

Εξαιρετικά κρίσιμες προδιαγράφονται οι επόμενες εβδομάδες για το μέτωπο της Ουκρανίας. Και ταυτόχρονα, για τις μελλοντικές σχέσεις ανάμεσα στη Δύση και τη Ρωσία – οι οποίες, όπως κατέστη απολύτως σαφές μετά την τηλεδιάσκεψη κορυφής Μπάιντεν – Πούτιν και παρά τη συμφωνία για συνέχιση των διμερών επαφών το επόμενο διάστημα, θα καθοριστούν σε μεγάλο βαθμό από τις εξελίξεις στην Ουκρανία.

«Είμαστε έτοιμοι να κάνουμε ό,τι δεν κάναμε το 2014», δήλωσε χαρακτηριστικά ο σύμβουλος εθνικής ασφαλείας του αμερικανού προέδρου, Τζέικ Σάλιβαν, μετά το τέλος της συνομιλίας ανάμεσα στους δύο προέδρους. Κάνοντας, έτσι, ευθεία σύγκριση με τη χρονιά-κλειδί για την Ουκρανία, η οποία σφραγίστηκε από την «Εξέγερση του Μαϊντάν» και την ανατροπή του εκλεγμένου φιλορώσου προέδρου Βίκτορ Γιανουκόβιτς, από την προσάρτηση της Κριμαίας στη Ρωσική Ομοσπονδία και από την ντε φάκτο αυτονόμηση της επαρχίας του Ντονμπάς από την εξουσία του Κιέβου.

Σε περίπτωση, λοιπόν, που υπάρξει κλιμάκωση ή, ακόμη χειρότερα, «θερμό επεισόδιο» στην περιοχή – κάτι που φαντάζει ολοένα πιο πιθανό, με βάση τη συγκέντρωση ισχυρών δυνάμεων και από τις δύο πλευρές – δεν χωράει αμφιβολία ότι ΗΠΑ και ΕΕ έχουν προαναγγείλει ότι θα δείξουν ως ένοχο τη Μόσχα. Το επόμενο δε βήμα τους θα είναι να ενεργοποιήσουν ένα νέο και πολύ σκληρό πακέτο οικονομικών και πολιτικών κυρώσεων εις βάρος της, που ουσιαστικά θα «ανατινάξει» τις γέφυρες συνεννόησης και θα αποκλείσει κάθε προσπάθεια επαναπροσέγγισης, τουλάχιστον στο κοντινό μέλλον.

Νέα «Κρίση των Πυραύλων»; Η σοβαρότητα της κατάστασης είναι τέτοια ώστε ο αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών της Ρωσίας, Σεργκέι Ριαμπκόφ, δεν απέκλεισε το ενδεχόμενο να προκληθεί μια κατάσταση παρόμοια με την «Κρίση των Πυραύλων» στην Κούβα, το 1962. «Ξέρετε, μπορεί πραγματικά να φτάσουμε σε αυτό το σημείο. Εάν τα πράγματα συνεχίσουν ως έχουν, είναι απολύτως πιθανό από την αλληλουχία των γεγονότων να ξυπνήσουμε ξαφνικά ένα πρωί και να βρεθούμε μπροστά σε μια παρόμοια κατάσταση», πρόσθεσε.

Για την ώρα, βεβαίως, τόσο ο Μπάιντεν όσο και οι ευρωπαίοι εταίροι του, με τους οποίους βρίσκεται σε διαρκή συνεννόηση, έχουν ξεκαθαρίσει πως σε καμία περίπτωση δεν πρόκειται να φτάσουν σε μια στρατιωτική αντιπαράθεση. Για το Κρεμλίνο και τον Πούτιν, ωστόσο, η επιβολή κυρώσεων όπως αυτές που έχουν διαρρεύσει – όπως είναι το «σφράγισμα» του Nord Stream 2 και ο αποκλεισμός από το σύστημα διεθνών συναλλαγών SWIFT – ισοδυναμούν πρακτικά με «κήρυξη πολέμου», όπως επανειλημμένως έχουν διαμηνύσει κορυφαίοι ρώσοι αξιωματούχοι. Κι αυτό, ενέχει τον κίνδυνο επιθετικών και ασύμμετρων αντιποίνων από τη Μόσχα, που μπορεί να οδηγήσουν σε ανεξέλεγκτη κλιμάκωση.

Το «αγκάθι» του Nord Stream 2. Το σίγουρο, σε κάθε περίπτωση, είναι ότι ο Nord Stream 2 έχει μετατραπεί πλέον και επισήμως σε «πιόνι» στη γεωπολιτική σκακιέρα της Ευρώπης. Καθώς δε η εξέλιξη αυτή συνέπεσε χρονικά με την ανάληψη των καθηκόντων της νέας κυβέρνησης της Γερμανίας, υπό τον Ολαφ Σολτς, δεν χρειάζεται να έχει κανείς ιδιαίτερες γνώσεις για να καταλάβει ότι η τύχη του αγωγού θα αποτελέσει το πρώτο κρας τεστ για τον νέο καγκελάριο και τους εταίρους του. Πολύ περισσότερο που η Ουάσιγκτον ξεκαθάρισε πως έχει επέλθει ήδη συμφωνία με το Βερολίνο για την αντίδραση που θα υπάρξει και θα έχει να κάνει με τον Nord Stream 2 σε περίπτωση πολεμικής έκρηξης στην Ανατολική Ουκρανία – ή, ενδεχομένως, στα σύνορά της με τη Λευκορωσία, η οποία επίσης αποτελεί ενεργό κομμάτι του εκρηκτικού παζλ.

Η αλήθεια, βεβαίως, είναι ότι ο Σολτς προτιμά να μη φτάσει εκεί που θα αναγκαστεί να «χτυπήσει» τον Πούτιν σε αυτό το σημείο. Ειδικά καθώς γνωρίζει ότι θα υπάρξουν σοβαρές συνέπειες και για τη Γερμανία και για άλλες χώρες της ΕΕ. Είναι κάτι, άλλωστε, που βρέθηκε στην ατζέντα και της χθεσινής πρώτης επίσημης επίσκεψής του στο Παρίσι και τον Εμανουέλ Μακρόν.

Ωστόσο, ουδείς μπορεί να του εγγυηθεί ότι αυτό δεν θα συμβεί, ενώ η πρωτοβουλία των κινήσεων δεν του ανήκει.