Στη Νάπολι {LF}ζεις κάθε μέρα σαν να είναι {LF}η τελευταία

Το υπέροχο θέατρο San Carlo στη Νάπολι είναι το πρώτο λυρικό θέατρο που κατασκευάστηκε στην Ευρώπη αλλά και στον κόσμο, ένα είδος «Επιδαύρου της όπερας».

Καλλιτεχνικοί διευθυντές του υπήρξαν ιερά τέρατα του μελοδράματος όπως ο Τζοακίνο Ροσίνι και ο Γκαετάνο Ντονιτσέτι. Μεγάλα ονόματα σε ένα μοναδικό μέρος, όπου η αρμονία των αναλογιών του χώρου μαγεύει, όπως και η διακόσμηση με τα κόκκινα βελούδινα καθίσματα, τα διακοσμητικά από την Πομπηία και η μοναδική οροφή ζωγραφισμένη από τον Τζουζέπε Καμαράνο.

Τον τελευταίο χρόνο συζητιέται πολύ αυτό το θέατρο. Οχι μόνο για το παραδοσιακό και αρχοντικό ντεκόρ του, αλλά και για τις τολμηρές και πολύ ποιοτικές επιλογές του. Πίσω από αυτό το περιζήτητο θέατρο λοιπόν κρύβεται πλέον ένας Ελληνας: Ο Ηλίας Τζεμπετονίδης. Πρώην καλλιτεχνικός διευθυντής της Σκάλας του Μιλάνου, κατόπιν διευθυντής στις δύο όπερες του Παρισιού, Γκαρνιέ και Βαστίλλης, τώρα στη Νάπολι, είναι σημείο αναφοράς στον λυρικό χώρο. Χάρη στο ταλέντο, τις ιδέες, αλλά και τις αξιοσημείωτες επαφές του, οι μεγαλύτεροι καλλιτέχνες σπεύδουν στη Νάπολι.

Αυτόν τον χειμώνα, το καλλιτεχνικό γεγονός στην Ιταλία, αλλά και στην Ευρώπη, είναι αναμφίβολα ο «Οθέλλος» του Τζουζέπε Βέρντι, ενσαρκωμένος από τον μεγαλύτερο τενόρο παγκοσμίως, τον Γιόνας Κάουφμαν. Ο Κάουφμαν ήθελε να τολμήσει να τραγουδήσει τον ρόλο των ρόλων στην Ιταλία, ο Τζεμπετονίδης του έδωσε τη δυνατότητα και σήμερα βλέπουμε για επτά παραστάσεις έναν ήρωα που δεν είναι πια ο νέος κυβερνήτης της Κύπρου, που δίνει μάχη κατά των Οθωμανών.

Ο σημερινός Οθέλλος σώζει πρόσφυγες, βρίσκεται στη Μέση Ανατολή σε ντεκόρ πολεμικό, τύπου Αφγανιστάν, αγαπάει τη Δυσδαιμόνα (Μαρία Αγρέστα), αλλά είναι βίαιος μαζί της και τη σκοτώνει πάνω στη σκηνή. Και όλο αυτό αποδίδεται από τις πιο ποιοτικά άρτιες φωνές της όπερας σήμερα.

Με ενενήντα χορωδούς και είκοσι πέντε κομπάρσους, η σκηνή είναι γεμάτη, οπότε καταλαβαίνει κανείς και την πρόκληση σε επίπεδο μέτρων υγιεινής, σε μια χώρα όπου τα πρωτοκόλλα είναι πολύ αυστηρά.

Η ΓΥΝΑΙΚΟΚΤΟΝΙΑ ΣΤΟ ΠΡΟΣΚΗΝΙΟ. «Ολη η σκηνοθεσία είναι βασισμένη στη γυναικοκτονία, ένα φαινόμενο που υπήρχε πάντοτε, απλώς σήμερα με το #ΜeΤoo παίρνει την προβολή που έπρεπε να πάρει. Στην ουσία ο Οθέλλος είναι ό,τι πιο επίκαιρο υπάρχει. Σε σκοτώνω γιατί σε αγαπώ. Το μεταφέραμε στη Μέση Ανατολή, σε ένα στρατόπεδο προσφύγων, για να προβάλουμε τη Δυσδαιμόνα σε ένα περιβάλλον διαφορετικό, ώστε να την αναδείξουμε ως μια γυναίκα δυνατή που δεν φοβάται να πολεμήσει για τις ζωές των άλλων, σώζοντας πρόσφυγες, ως υπεύθυνος του στρατοπέδου. Ηθελα να αναδείξω μια σημερινή δυναμική γυναίκα και όχι το ρομαντικό στοιχείο που συνήθως προσδίδουν στη Δυσδαιμόνα, ειδικά στη Μέση Ανατολή, όπου μας απασχολεί το πώς συμπεριφέρονται στις γυναίκες» μάς λέει ο Ηλίας Τζεμπετονίδης. Μπορεί η Δυσδαιμόνα να είναι ντυμένη με στρατιωτική στολή και να έχει όπλο, δεν παύει όμως να ενσωματώσει την ευαισθησία του θύματος.

«Είναι δύσκολο να συνδυάσει κανείς όλο αυτό, ειδικά στην όπερα, όπου η φωνή πρέπει να είναι άψογη, ενώ έχω πέσει κάτω με ένα μαχαίρι στο χέρι για να βγάλω τον πόνο που έχει ο Οθέλλος μετά τον φόνο» σημειώνει ο Γιόνας Κάουφμαν. Και συνεχίζει: «Μόλις πριν από λίγες μέρες βρήκα ανάμεσα σε μερικές παλιές οικογενειακές ταινίες που γύρισε ο πατέρας μου, μία στην οποία ήμασταν διακοπές στη Νάπολι. Ημουν 10 – 11 χρονών και μπορείτε να δείτε ότι περνάω μπροστά από το San Carlo. Δεν μπορούσα ποτέ να φανταστώ ότι μια μέρα θα εγκαινίαζα τη σεζόν σε αυτό το μοναδικό θέατρο…». Και υπόσχεται: «Εκτός από τον Οθέλλο, ήδη συμφωνήσαμε με τον Ηλία ότι θα επιστρέψω κάθε σεζόν για τα επόμενα χρόνια δίνοντας ζωή σε πολλούς ρόλους που αγαπώ!».

Ολες οι μεγάλες εφημερίδες διεθνώς, όπως η «Monde» και οι «New York Times» χαιρέτισαν τη μοναδική ερμηνεία του Κάουφμαν. Πράγματι μπορεί να είναι ο ρόλος της ζωής του. Το κοινό πάντως, που έρχεται απ’ όλη την Ευρώπη και την Αμερική για να παρακολουθήσει την παράσταση, τον αποθεώνει σε κάθε παράσταση που είναι όλες sold out! Είναι μια μεγάλη αναγνώριση για έναν γερμανό τενόρο, στο πιο ιστορικό θέατρο του κόσμου.

Πού αποδίδει ο ίδιος αυτό το δέσιμο; «Το να τραγουδάω ναπολιτάνικα τραγούδια με κάνει επίσης να καταλαβαίνω καλύτερα την πόλη, το πνεύμα της. Εδώ ζεις κάθε μέρα σαν να είναι η τελευταία με τον Βεζούβιο να διαφαίνεται, γεγονός που μας θυμίζει ότι η ζωή δεν είναι άπειρη. Μου αρέσει να τριγυρνάω σε δρόμους, μουσεία, να βλέπω αρχαιολογικά ερείπια, Ισκια, Κάπρι… Εμαθα ιταλικά στις διακοπές εδώ».

ΟΙ ΚΑΛΥΤΕΡΕΣ ΦΩΝΕΣ. Η απόδοση στη σκηνή είναι όντως μοναδική. Για τη Νάπολι φυσάει εντελώς νέος αέρας. Ειδικά από τη στιγμή που φιλοξενεί τον πιο γνωστό τενόρο για δύο μήνες, αν συνυπολογιστούν και οι εβδομάδες που διήρκεσαν οι πρόβες. Ακολουθούν όλα τα μεγάλα ονόματα όπως η Αννα Νετρέμπκο. «Ηρθα εδώ με τον στόχο να πετύχουμε τη διασύνδεση των καλύτερων φωνών του κόσμου με αυτό το θέατρο και να το ξανατοποθετήσουμε εκεί όπου βρισκόταν όταν τραγουδούσε εδώ η Κάλλας και όλοι οι μεγάλοι τραγουδιστές του περασμένου αιώνα» μάς λέει ο Τζεμπετονίδης. «Σήμερα, το κοινό θέλει πολύ ποιοτικές φωνές, αλλά χρειάζεται και το θέατρο. Για αυτό ρισκάρουμε να τοποθετήσουμε όλο το σκηνικό της όπερας στις προβληματικές καταστάσεις που ζούμε σήμερα».

Δεν είναι η πρώτη φορά που το κάνει. Ο Τζεμπετονίδης είχε μαγέψει στο παρελθόν το Παρίσι μετατρέποντας την «Τραβιάτα» με τη διάσημη μονωδό Πρίτι Γιέντε σε Κιμ Καρντάσιαν. Και ετοιμάζει και άλλες εκπλήξεις το 2022…