Μια σκηνοθέτρια, μόνη, που άνοιξε δρόμους

Μπορεί τα τελευταία χρόνια να ζούμε την «κινηματογραφική εποχή των γυναικών», όμως στη δεκαετία του 1970 η ιταλίδα σκηνοθέτρια Λίνα Βερτμίλερ, η οποία πέθανε χθες σε ηλικία 93 ετών στην πατρίδα της, ήταν η πρώτη δημιουργός που κατάφερε να προταθεί για το Οσκαρ σκηνοθεσίας. Και όχι μόνο. Για την ταινία «Ο Πασκουαλίνο και οι επτά καλλονές» (παραγωγή του 1975 που πήγε στα Οσκαρ το 1977) κέρδισε διπλή υποψηφιότητα, καθώς το όνομά της εκτός από την κατηγορία της σκηνοθεσίας βρισκόταν και σε εκείνη του καλύτερου πρωτότυπου σεναρίου. Πολλά χρόνια αργότερα, το 2019, θα της δινόταν ένα ειδικό Οσκαρ για τη συνολική προσφορά της στην 7η Τέχνη.

Ο «Πασκουαλίνο και οι επτά καλλονές» ήταν μια από τις αρκετές ταινίες που η Βερτμίλερ γύρισε με το ζευγάρι Τζιανκάρλο Τζιανίνι – Μαριάντζελα Μελάτο. Η Βερτμίλερ υπήρξε μεγάλο κεφάλαιο του ιταλικού κινηματογράφου διότι ταινίες της όπως «Μίμης ο σιδεράς», «Ιστορία έρωτα και αναρχίας» και «Η κυρία και ο ναύτης» (η γνωστότερή της, που έγινε και αγγλόφωνο ριμέικ από τον Γκάι Ρίτσι) προσέφεραν στον θεατή όχι απλώς στιγμές γέλιου αλλά και ερεθίσματα προβληματισμού. Σε αυτό ρόλο έπαιζε πάντα η διεισδυτική και επίκαιρη ματιά της στις πολιτικοοικονομικές συνθήκες του σύγχρονου δυτικού κόσμου. Εστιάζοντας με χιούμορ σε καυτά θέματα όπως η σεξουαλική επανάσταση, η οικονομία, η πολιτική και ο φεμινισμός, είχε την ικανότητα να διατηρεί μια σχεδόν μαγική ισορροπία ανάμεσα στο τραγικό και στο κωμικό.

Η αριστοκρατικής καταγωγής Αρκάντζελα Φελίτσε Ασούντα Βερτμίλερ φον Ελγκ Σπανιόλ φον Μπράουεϊχ γεννήθηκε στις 14 Αυγούστου 1928 στο Λάτσιο και η αγάπη της για τις Τέχνες εκδηλώθηκε από νωρίς. Διόλου τυχαία οι ευφάνταστες ιδέες της έλκυσαν έναν άλλο μαέστρο του σινεμά, τον Φεντερίκο Φελίνι, ο οποίος τη στήριξε στα πρώτα της βήματα. Προτού ακολουθήσει τη δική της προσωπική διαδρομή στην κινηματογραφική δημιουργία, η Βερτμίλερ υπήρξε βοηθός του στο «Οκτώμισι» (1963).

ΣΤΑ ΦΕΣΤΙΒΑΛ. Αργότερα απέκτησε το προσωπικό της στυλ και στην εμφάνιση. Με τον χαρακτηριστικό – συνήθως λευκού χρώματος – κοκάλινο σκελετό των γυαλιών της και την κοντή της κόμη, η Βερτμίλερ έγινε μια από τις πιο χαρακτηριστικές φιγούρες της ιταλικής τέχνης και διανόησης. Οι ταινίες της «Μίμης ο σιδεράς» και «Ιστορία έρωτα και αναρχίας» παίχτηκαν εντός συναγωνισμού στις Κάννες, η κινηματογραφική Μόστρα της Βενετίας επέλεξε το «In una notte di chiaro di luna» για το διαγωνιστικό πρόγραμμα του 1989, ενώ στο Βερολίνο προβλήθηκαν οι ταινίες της «Μια νύχτα γεμάτη βροχή» (1978) και «Καμόρα» (1985). Αξίζει να σημειωθεί ότι η Βερτμίλερ υπήρξε και στιχουργός. Ενα από τα πιο χαρακτηριστικά τραγούδια της, το «Viva la pappa col pomodoro», έχει ακουστεί σε αρκετές ταινίες, ανάμεσα στις οποίες και η φετινή ιταλική «Λούκα».