Ο Ιόλας, ο Καβάφης, ο Σικελιανός, ο Γουόρχολ

Ηταν μαθητής ακόμη ο Κωστάκης Κουτσούδης όταν ο καθηγητής Φυσικής Αγωγής και λογοτέχνης Γλαύκος Αλιθέρσης τον σύστησε στον Κ. Π. Καβάφη. Ο νεαρός τότε Λάκης – όπως ήταν το χαϊδευτικό του – εντυπωσιάστηκε από τα μαύρα μανικέτια που φορούσε από τον καρπό ως τον αγκώνα ο ποιητής για να μη λερώνει τα λευκά του πουκάμισα ως υπάλληλος στο υπουργείο Εργασίας. Ο Καβάφης τού ψιθύρισε χτυπώντας ελαφρά τους μηρούς του «Πρέπει να βγάλεις τρίχες». Αργότερα ήταν ο ίδιος που του έδωσε συστατικές επιστολές προς τον Παλαμά, τον Σικελιανό και τον Μητρόπουλο ωθώντας τον να φύγει από τη γενέτειρά του, την Αλεξάνδρεια.

Στην πολυκύμαντη πορεία της ζωής του θα ποζάρει ημίγυμνος στον φακό της Nelly’s μπροστά από τα μνημεία του Ιερού Βράχου. Θα γοητευτεί από την Αννα Πάβλοβα και θα ονειρευτεί μια καριέρα χορευτή. Θα πετύχει να ανέβει στις μεγαλύτερες σκηνές χορού του Βερολίνου, του Ζάλτσμπουργκ, του Παρισιού, αλλά και της Αμερικής ως πρώτος χορευτής και θα έχει ως μαθήτριά του την εγγονή του προέδρου Ρούζβελτ, Θεοδώρα.

Σε ηλικία 37 ετών θα αποφασίσει να αλλάξει καριέρα. Ηταν πολύ μεγάλος πλέον για τον κόσμο του μπαλέτου. Θα στραφεί σε έναν έρωτα που είχε γεννηθεί πολύ νωρίτερα μέσα του, αλλά είχε ανθήσει όταν η ματιά του καρφώθηκε οκτώ χρόνια νωρίτερα σε ένα έργο του Τζόρτζιο ντε Κίρικο στη βιτρίνα μιας παρισινής γκαλερί. Για να τον αποκτήσει με δόσεις, έλεγε, πουλούσε τις μπούκλες των μαλλιών του στον διάσημο κομμωτή Αντουάν, για να κατασκευάσει βλεφαρίδες που φορούσαν οι σταρ του κινηματογράφου όπως η Μάρλεν Ντίτριχ.

Το ημερολόγιο έδειχνε 1945. Και ήταν η στιγμή που γεννιόταν μία από τις πλέον δραστήριες, επιδραστικές, ικανές, τολμηρές και προκλητικές προσωπικότητες στον κόσμο της τέχνης. Ο άνθρωπος που θα αποκαλούσε τη σύζυγο του Αγά Χαν, πριγκίπισσα Αικατερίνη, Καίτη και θα απολάμβανε να συζητά μαζί της στα ελληνικά, παρότι γνώριζε αγγλικά, αραβικά, ελληνικά, γαλλικά, ιταλικά και γερμανικά. Ο γκαλερίστας που θα χαρακτηριζόταν από τον πρώην πρόεδρο της Γαλλίας Ζορζ Πομπιντού «πλανευτής» θα καθιέρωνε τον Αντι Γουόρχολ στο παγκόσμιο εικαστικό στερέωμα παρά την αποτυχία της πρώτης του έκθεσης, αλλά θα ζούσε και μεγάλες οικονομικές αγωνίες πίσω από τη λάμψη των εκθέσεων και των γνωριμιών με σπουδαίες προσωπικότητες της τέχνης, της πολιτικής και της οικονομίας.

Διότι πίσω από το μαύρο πρόβατο της οικογένειας βαμβακοεμπόρων της Αλεξάνδρειας, Κωνσταντίνο Κουτσούδη, δεν βρισκόταν άλλος από τον Αλέξανδρο Ιόλα, που επέλεξε δύο ήρωες από την αρχαιοελληνική κληρονομιά με την οποία είχε μεγαλώσει: τον στρατηλάτη Αλέξανδρο και πιθανόν τον Ιόλαο, ανιψιό και συμπαραστάτη του ημίθεου Ηρακλή.

Η ΒΙΟΓΡΑΦΙΑ. Τον άνθρωπο, που ταυτιζόταν κατά δήλωσή του με τον «αλήτη δίχως αγάπη με δίχως μάνα και δίχως σπίτι» που τραγουδούσε η Βίκυ Μοσχολιού, τον παθιασμένο και πολυπράγμονα επιχειρηματία, τον συνεπή στην αρχή «αύξου αεί» που του εμφύσησε ο πνευματικός του πατέρας Αγγελος Σικελιανός, τον τρυφερό θείο, τον κοσμοπολίτη επαναστάτη που δεν μπόρεσε να χωρέσει στην ελληνική πραγματικότητα, αλλά και τον ασθενή από μια νόσο βεβαρημένη με βαριές προκαταλήψεις ακόμη και σήμερα, επιχειρεί να συστήσει η ανιψιά του, Ελένη Κουτσούδη – Ιόλα μέσα από τη βιογραφία «Ο θείος μου Αλέξανδρος Ιόλας. Ο άνθρωπος πίσω από τον μύθο» που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Μίνωας.

Τρία χρόνια προετοιμασίας, έρευνα σε μη μελετημένα σχετικά με τον Ιόλα αρχεία, προσωπικές αναμνήσεις και μαρτυρίες, επίσημα έγγραφα και δημοσιεύματα επιστρατεύτηκαν ώστε ο Αλέξανδρος Ιόλας (ο οποίος άλλαζε σταδιακά το όνομά του ξεκινώντας με το Ιόλας ως βαφτιστικό για να το μετατοπίσει το 1945 οριστικά στη θέση του επιθέτου) να απαλλαγεί κατά το δυνατόν από ανυπόστατες φήμες που συνδέονται με την προσωπικότητά του.

Και μέσα από ένα προφίλ που δεν καλύπτει τις αδυναμίες του, δεν αποκρύπτει την ομοφυλοφιλία και το τραύμα της οικογενειακής απόρριψης, ενώ αναδεικνύει τα χαρίσματα του χαρακτήρα του η συγγραφέας – κλινική ψυχολόγος στο επάγγελμα – θέλησε να εκπληρώσει την υπόσχεση που δεν πρόλαβε να πραγματοποιήσει προς τον θείο της όσο εκείνος ζούσε: να γράψει, όπως επισημαίνει στον πρόλογο της έκδοσης, μια εμπεριστατωμένη βιογραφία, όσο το δυνατόν πιο κοντά στην πραγματικότητα.