Τα εμβόλια mRNA ενισχύουν την ανοσολογική μνήμη κατά του κορωνοϊού και των μεταλλάξεων

Παρότι τα εμβόλια έναντι του SARS-CoV-2 έχουν αποδειχθεί πολύ αποτελεσματικά στην πρόληψη της λοίμωξης COVID-19 και ιδίως στην πρόληψη της σοβαρής νόσου, η ανάδυση της Ομικρον (με τις πολλές μεταλλάξεις της) άνοιξε νέο κύκλο ανησυχίας σχετικά με την αποτελεσματικότητα του πιο ισχυρού όπλου που έχει στη διάθεσή της η ανθρωπότητα. Μάλιστα, ο προβληματισμός που εκφράζεται από την επιστημονική κοινότητα αφορά τόσο τη διάρκεια όσο και τον βαθμό προστασίας μετά τον εμβολιασμό. Εντούτοις, νέα δεδομένα δείχνουν ότι ακόμα κι αν τα αντισώματα πέφτουν, το ανοσοποιητικό σύστημα έχει «κλειδώσει» στη μνήμη του πώς να επιτίθεται στον πανδημικό ιό.

Οι γιατροί της Θεραπευτικής Κλινικής της Ιατρικής Σχολής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών Θεοδώρα Ψαλτοπούλου, Γιάννης Ντάνασης, Πάνος Μαλανδράκης και Θάνος Δημόπουλος (πρύτανης ΕΚΠΑ) συνοψίζουν τα ευρήματα της πρόσφατης αυτής δημοσίευσης στο έγκριτο επιστημονικό περιοδικό «Science», ρίχνοντας φως σε όσα γνωρίζουν οι ειδικοί. Πιο συγκεκριμένα, οι ερευνητές θέλησαν να μελετήσουν την ανοσολογική μνήμη μετά τον εμβολιασμό με mRNA εμβόλια έναντι του SARS-CoV-2, και συγκεκριμένα προσδιόρισαν τόσο την παρουσία αντισωμάτων έναντι αντιγόνων του ιού όσο και την ανοσία μνήμης Β- και Τ-λεμφοκυττάρων σε 61 άτομα που εμβολιάστηκαν για χρονικό διάστημα έως έξι μήνες μετά τον εμβολιασμό. Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι από το σύνολο των συμμετεχόντων οι 16 είχαν προηγουμένως νοσήσει.

Αντισώματα. Οπως προκύπτει από τα δεδομένα, ο εμβολιασμός οδήγησε σε υψηλές ανοσολογικές ανταποκρίσεις, και μάλιστα τα αντισώματα έναντι της πρωτεΐνης-ακίδας S (anti-spike), έναντι της περιοχής σύνδεσης του υποδοχέα (anti-RBD) και τα εξουδετερωτικά αντισώματα παρέμειναν σε υψηλά επίπεδα στους έξι μήνες μετά τον εμβολιασμό, παρόλο που ο τίτλος των αντισωμάτων παρουσίασε πτώση με την πάροδο του χρόνου. «Αξίζει να σημειωθεί ότι ο εμβολιασμός οδήγησε σε παραγωγή Β-λεμφοκυττάρων μνήμης έναντι της περιοχής σύνδεσης του υποδοχέα (anti-RBD) που εμφάνιζαν διασταυρούμενη αντίδραση και με τις περιοχές σύνδεσης του υποδοχέα των στελεχών Αλφα, Βήτα και Δέλτα. Ενδιαφέρον είναι επίσης το γεγονός ότι τα συγκεκριμένα Β-λεμφοκύτταρα μνήμης συνέχιζαν να αυξάνονται μεταξύ τριών και έξι μηνών από τον εμβολιασμό» τονίζουν οι καθηγητές του ΕΚΠΑ.

Αναμνηστική δόση. Επιπροσθέτως και μεταξύ άλλων ευρημάτων παρατηρήθηκε ότι ο εμβολιασμός σε άτομα που είχαν νοσήσει προηγουμένως με COVID-19 οδήγησε σε εκσεσημασμένη αύξηση του τίτλου των κυκλοφορούντων αντισωμάτων, το οποίο οφείλεται στην παρουσία Β-λεμφοκυττάρων μνήμης. Ωστόσο, δεν παρατηρήθηκε μακροπρόθεσμη αύξηση στα Β- και Τ-λεμφοκύτταρα μνήμης μετά τον εμβολιασμό συγκριτικά με όσους δεν είχαν προηγουμένως νοσήσει με τον πανδημικό ιό. Αξίζει, δε, να σημειωθεί πως δεν διαπιστώθηκε διαφορά ως προς τον ρυθμό πτώσης των αντισωμάτων μετά τον εμβολιασμό σε όσους είχαν προηγούμενο ιστορικό λοίμωξης συγκριτικά με όσους δεν είχαν προηγουμένως νοσήσει. Σύμφωνα με τους συγγραφείς, αυτό πιθανώς σημαίνει ότι το όφελος των αναμνηστικών δόσεων μπορεί να είναι μια ισχυρή αλλά παροδική αύξηση στον τίτλο των κυκλοφορούντων αντισωμάτων έναντι του SARS-CoV-2