Δεν παράγουμε «κατσαρολικά»

Δεν ξέρω πόσοι το έχετε προσέξει, αλλά την τελευταία διετία κάτι έχει αλλάξει στις δαπάνες μας. Στην κατανομή τους. Ξοδεύουμε πάρα πολλά σε αγαθά και πολύ λίγα σε υπηρεσίες. Ακυρώνουμε τις διακοπές μας με την πρώτη νέα είδηση για την πανδημία και την ίδια στιγμή σπεύδουμε με μεγάλη ζέση να αγοράσουμε μια νέα φριτέζα από την ασφάλεια του σπιτιού μας. Ως αποτέλεσμα, επειδή το κάνουμε πολλοί, μειώνονται οι φριτέζες στην αγορά και η τιμή τους αυξάνεται. Το παράδοξο είναι ότι συμβαίνει το ίδιο και στις υπηρεσίες που δεν χρησιμοποιούμε. Αυξάνεται δηλαδή και αυτών η τιμή, απλά γιατί όταν χρησιμοποιούμε μια υπηρεσία πληρώνουμε ένα επιπλέον «καπέλο» για τις φορές που φοβηθήκαμε τον ιό και δεν τη χρησιμοποιήσαμε. Με αυτόν τον τρόπο μπλέκει μια ολόκληρη οικονομία παγκοσμίως σε ένα ατελείωτο σπιράλ ακρίβειας και στασιμότητας.

Από όλη αυτή την κατάσταση θα υπάρχουν όμως νικητές και ηττημένοι. Για την ώρα δείχνουν ότι προβάδισμα, όταν αποκατασταθεί η κατάσταση, θα έχουν αυτοί που παράγουν φριτέζες και μειονέκτημα αυτοί που πωλούν υπηρεσίες. Δυστυχώς η Ελλάδα δεν φημιζόταν ποτέ για την παραγωγή των «κατσαρολικών» της, για τη βιομηχανία της γενικά. Αντίθετα φημίζεται για τον τουρισμό της. Για τις υπηρεσίες φιλοξενίας που παρείχε ως χώρα. Αρα ξεκινάμε με μεγάλο μειονέκτημα σε σχέση με το γκρουπ των χωρών στο οποίο ανήκουμε. Ως εκ τούτου οι σημερινές ανακοινώσεις της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής για την ανάπτυξη του τρίτου τριμήνου είναι μια μεγάλη είδηση, καθώς δείχνει ότι η οικονομία που εξαρτάται πλήρως από τις υπηρεσίες άντεξε. Αυτό που θέλει μεγαλύτερη ανάλυση είναι, ωστόσο, πώς τα κατάφερε και άντεξε. Προφανώς η κινητοποίηση της κυβέρνησης, των τουριστικών και τοπικών φορέων λειτούργησε εξαιρετικά θετικά σε αυτή την κατεύθυνση.

Αλλά μη γελιόμαστε, η αιτία ήταν – και – άλλη. Τα στοιχεία δείχνουν για παράδειγμα ότι φέτος αυξήθηκε κατά πολύ η μέση τουριστική δαπάνη. Κάθε τουρίστας που ήρθε στην Ελλάδα το 2021 άφησε περισσότερα χρήματα από όσα άφηνε κατά μέσο όρο τις χρονιές προ COVID. Η μέση δαπάνη αυξήθηκε κατά 57%. Εγινε δηλαδή το επιθυμητό, το ευκταίο. Να έρχονται λιγότεροι και να ξοδεύουν πολύ περισσότερο. Μεταξύ τους και πολλά «μεγάλα πορτοφόλια». Ως αποτέλεσμα ο τουρισμός πρόσθεσε δύο μονάδες στο ΑΕΠ, φέρνοντας επιπλέον των εκτιμήσεων έσοδα άνω των 3 δισ. ευρώ. Μπορεί ωστόσο αυτή κατάσταση να παγιωθεί όταν θα περάσει σε ύφεση η κατάσταση με την πανδημία; Δύσκολο. Αυτό δείχνουν όλες οι εκτιμήσεις.

Ούτε επενδύσεις τέτοιου μεγέθους έγιναν που να εξηγούν το φαινόμενο της υπέρβασης στα τουριστικά έσοδα του 2021, ούτε κάποια κίνηση που να δείχνει ότι αυτή η αλλαγή του μείγματος των τουριστών θα αποκτήσει μόνιμα χαρακτηριστικά. Αντίθετα, υπήρξε πολύ «πανδημική» ακρίβεια. Συσσωρευμένες ζημιές και συσσωρευμένες υπηρεσίες που παρήχθησαν σε ένα σύντομο διάστημα φαίνεται ότι προκάλεσαν τουριστικό πληθωρισμό.

Αν συμβαίνει αυτό, όταν θα προσγειωθούν η ζήτηση και οι τιμές στις φριτέζες από την αυξημένη προσφορά, είναι πολύ πιθανό να προσγειωθούν και οι τιμές στις τουριστικές υπηρεσίες. Ειδικά, όταν θα μπουν πάλι στο παιχνίδι και άλλες λιγότερο ασφαλείς σήμερα τουριστικές αγορές. Καλό είναι να προετοιμαζόμαστε, γιατί οι καλές τουριστικές εισπράξεις θα συνεχιστούν πιθανότατα και το 2022. Κάποια στιγμή ωστόσο θα έρθει η κανονικότητα και τότε θα διαπιστώσουμε ότι εκτός του γεγονότος ότι δεν παράγουμε «κατσαρολικά», το τουριστικό μας προϊόν θέλει δουλειά ακόμα για να απευθύνεται μόνο στα μεγάλα πορτοφόλια…