NON PAPER

Ανοιχτά παράθυρα
Οσες και όσοι μου κάνουν την τιμή να διαβάζουν τα κείμενά μου, γνωρίζουν την αγάπη για την πατρίδα της μητέρας μου, τη Σύρο. Τον τόπο με τον οποίον είναι απόλυτα συνδεδεμένα τα παιδικά μου χρόνια, αυτή η περίοδος της ζωής μας που, για τους περισσότερους, είναι η «πατρίδα» τους. Μόνο καλές αναμνήσεις έχω από τα συριανά καλοκαίρια που τις συντηρώ με ευλάβεια εντός μου. Εκτός από μία. Που κι αυτήν τη συντηρώ αν και για εντελώς διαφορετικούς λόγους.

Δεκαετία του 1960 λοιπόν και νύχτες καλοκαιριού στη γειτονιά των Ψαριανών της Ερμούπολης. Τα σπίτια κολλητά το ένα στο άλλο, τα παράθυρα ορθάνοιχτα και στρωματσάδα στις ταράτσες. Τη νυχτερινή ησυχία διέκοπταν μόνο τα νιαουρίσματα από την οχεία των γάτων. Εκτός από κάποιες, λίγες φορές που ακούγονταν ανθρώπινες φωνές, στριγγλιές, κλάματα, σπασίματα, θόρυβοι που πολλά χρόνια αργότερα συνειδητοποίησα ότι αποτελούν το «ηχητικό» της ενδοοικογενειακής βίας. Πανικός και τρόμος με έπιανε τότε για το δράμα που εξελισσόταν λίγα μέτρα από το παιδικό κρεβάτι μου και μπορεί να αφορούσε γείτονες που έβλεπα κάθε μέρα. Κουκουλωνόμουν με το σεντόνι και προσπαθούσα να αναγνωρίσω τις φωνές για να καταλάβω σε ποιο σπίτι γινόταν το κακό. Κάποιες φορές έβαζα τα κλάματα, ερχόταν η μάνα μου και με αγκάλιαζε προστατευτικά σαν να ήθελε να μου υπενθυμίσει ότι, τουλάχιστον, στο δικό μας σπίτι δεν γίνονταν τέτοια πράγματα.

Αυτή είναι η μόνη τραυματική ανάμνηση που έχω από τα παιδικά καλοκαίρια μου στη Σύρο. Η οποία όμως έχει και ένα δεύτερο μέρος. Τότε, το θεωρούσα μέρος του πατατράκ. Σήμερα καταλαβαίνω ότι ήταν η πιο υγιής αντίδραση που θα μπορούσε να υπάρξει. Ενστικτώδης και άμεση κι ας μην ήξεραν οι άνθρωποι τι σημαίνει η λέξη ενσυναίσθηση. Λίγα λεπτά αφότου άρχιζε η φασαρία, άνοιγαν τα φώτα και στα άλλα σπίτια της γειτονιάς – θυμάμαι το αντιφέγγισμά τους στον τοίχο του δωματίου μου. Εβγαιναν έξω οι άντρες με τις φανέλες και τα σώβρακα, οι γυναίκες με τις νυχτικιές. Από το πού ακουγόταν η φασαρία, ήξεραν και την «ταυτότητα» του περιστατικού. Αν ήταν ο άντρας που κακοποιούσε τη γυναίκα του, ο πατέρας την κόρη ή το παιδί τη μάνα, δεν έμεναν αυτά μυστικά στις παλιές γειτονιές. Και να δείτε πώς ορμούσαν, πώς μπούκαραν – έτσι με τις φανέλες και τα σώβρακα – στο σπίτι όπου γινόταν το κακό. Ποια αστυνομία; Αυτοί ήξεραν καλύτερα τους θύτες και τα θύματα, ποιος κινδυνεύει από ποιον.

Θυμάμαι ένα βράδυ να παρακολουθώ, κρεμασμένη από το παράθυρο, πώς έβγαλαν σηκωτό από ένα σπίτι τον νταή, κακοποιητή της γειτονιάς. Τουλούμι τον είχαν κάνει (σήμερα μπορεί να είχαν νομικές συνέπειες και να κατηγορούνταν για αυτοδικία) και έτσι τον πήγαν στην αστυνομία. Πάντως ο τύπος, δεν ξανάπλωσε χέρι στη γυναίκα του, αν θυμάμαι καλά, μπάρκαρε το συντομότερο.

Ναι ξέρω, δεν έχουν όλες οι κοινωνίες της «ασυνάρτητης επαρχίας» την εξωστρέφεια της συριανής. Ή μπορεί και η ανάμνησή μου να μην είναι αντιπροσωπευτική της γενικής εικόνας. Ισως όμως, παρά τα όσα ακούγονται, δεν υπάρχει στην εποχή μας η εγγύτητα εκείνων των χρόνων που παγιώνεται ακόμη και μέσα από το κουτσομπολιό. Σήμερα είναι το ζητούμενο ενώ τότε μπορεί να ήταν και το αυτονόητο.

Ενα σπίτι στο Αγρίνιο
Ηρθαν στο µυαλό µου όλα αυτά καθώς βλέπω και ξαναβλέπω το σπίτι στο Αγρίνιο όπου ο 35χρονος δολοφόνησε µε άγριο τρόπο τη µητέρα του. Ενα σπίτι από αυτό που δεν καταλαβαίνεις αν κατοικούν άνθρωποι µέσα, που η υγρασία του εσωτερικού του σε διαπερνά ακόµη και όταν βλέπεις το εξωτερικό του. Σκέφτοµαι τα σπίτια όπου εκτυλίχθηκαν οι τραγωδίες του τελευταίου καιρού. Και αναρωτιέµαι, δεν υπήρχε ένα ανοιχτό παράθυρο εκεί γύρω; Δυο – τρεις τύποι µε σώβρακα και φανέλες από αυτούς που δεν σκαµπάζουν από εκστρατείες ευαισθητοποίησης αλλά ξέρουν να µπουκάρουν στις «εστίες του κακού», δυο – τρεις «κουτσοµπόληδες»; Οχι, δεν νοσταλγώ µια εποχή. Νοσταλγώ µια ηλικία, µια «πατρίδα» µου.