Και τούτο ποιείν, κακείνο μη αφιέναι

Σε πρώτη ανάγνωση, τα δύο μέτρα που ανακοίνωσε ο Πρωθυπουργός έχουν διαφορετική στόχευση. Ο υποχρεωτικός εμβολιασμός για τους ενηλίκους άνω των 60 ετών αφορά τη μείωση του ρυθμού αύξησης των θανάτων στις ηλικίες αυτές. Θανάτων από την Covid-19 αλλά και την ελλιπή περίθαλψη άλλων νοσημάτων λόγω της πανδημίας. Ταυτόχρονα, είναι μέτρο για την αποφυγή της πλήρους κατάρρευσης του εξοντωμένου ΕΣΥ. Η καθολική διανομή των self tests επιδιώκει, κυρίως, να συμβάλει στον περιορισμό της δυναμικής αύξησης των κρουσμάτων και στην καθυστέρηση της εξάπλωσης της νέας παραλλαγής του ιού Ομικρον.

Τα μέτρα λαμβάνονται λίγες μέρες μετά την ανακοίνωση της ανακάλυψης για την εμφάνιση της ανησυχητικής νέας παραλλαγής του ιού, αλλά σε χρόνο απόλυτα προβλεπτό από τους ειδικούς επιστήμονες για την κορύφωση του τέταρτου κύματος που αποδίδεται στην επικρατούσα παραλλαγή Δέλτα.

Προκύπτουν τρία ερωτήματα. Εάν είναι έγκαιρα, εάν είναι αρκετά και εάν είναι κοινωνικά δίκαια.

Η σημερινή κατάσταση δεν συνιστά την έναρξη ενός νέου κύκλου της επιδημίας, αλλά μια νέα επιδείνωση. Οσον αφορά την προηγούμενη κατάσταση, τα μέτρα είναι καθυστερημένα. Οσον αφορά την παραλλαγή Ομικρον, είναι έγκαιρα. Από τον συνδυασμό αναγνώρισης του υφιστάμενου με τον ενδεχόμενο κίνδυνο είναι προφανές ότι όσες χώρες λαμβάνουν αυτές τις μέρες δραστικά περιοριστικά μέτρα θα βρεθούν σε πλεονεκτική θέση. Δυστυχώς, απαγορευτικά, έστω πιο ευέλικτα από εκείνα του 2020, δεν πρέπει να αποκλείονται, όσο δυσάρεστα και αν είναι.

Σήμερα δεν γνωρίζουμε ακριβώς τη μεταδοτικότητα και τη βαρύτητα της νόσου από τη νέα παραλλαγή. Δεν γνωρίζουμε ακριβώς την αποτελεσματικότητα των υπαρχόντων εμβολίων και των μονοκλωνικών αντισωμάτων. Απέχουμε αρκετά από τη διάθεση των αντιιικών φαρμάκων που δεν επηρεάζονται. Γνωρίζουμε ότι η μετάδοση γίνεται με τον αέρα, ότι υπάρχει δυνατότητα επαναμόλυνσης όσων έχουν ασθενήσει, ότι οι εμβολιασμένοι ενδέχεται να είναι φορείς, ότι τα εμβόλια είναι αποτελεσματικά και παρέχουν ασφάλεια, αλλά η ανοσία που παρέχουν παρέρχεται. Οσα μέτρα «κλείνουν το μάτι» σε μεταβάσεις για ανοσία αγέλης είναι ατελέσφορα. Τα στοιχεία μέχρι τώρα δείχνουν ότι η Covid-19 θα μεταπέσει σε μια ενδημική λοίμωξη, όταν η επιστήμη θα είναι σε θέση να μελετήσει ακόμη περισσότερο τον ιό και τη νόσο, να δημιουργήσει τους κατάλληλους συνδυασμούς εμβολίων και φαρμάκων και όταν οι παγκόσμιοι θεσμοί θα τα διαθέσουν σε όλη την ανθρωπότητα. Μέχρι τότε τα κράτη πρέπει να «παίξουν άμυνα» με αυστηρά μέτρα κατά περιόδους. Το σύνολο των ελληνικών μέτρων δεν είναι αρκετό να ελέγξει την παρούσα κατάσταση στη χώρα. Φοβάμαι ότι η κυβέρνηση εκάμφθη από κοινωνικές και οικονομικές πιέσεις και έχασε τον ορίζοντα. Διαπιστώσαμε ότι χαλαρώσεις του προχθές (φθινόπωρο του 2020) τις πληρώσαμε χθες (χειμώνας 2021). Τα σημερινά λάθη θα πληρωθούν ακριβότερα αύριο στην υγεία, την οικονομία και την κοινωνία.

Οι 520.000 έως 550.000 συμπολίτες μας άνω των 60 ετών που δεν έχουν εμβολιαστεί ποιοι ακριβώς είναι; Μήπως ο σκληρός πυρήνας των αντιεμβολιαστών και των ανορθολογιστών; Στοιχειώδης γνώση των συνθηκών της ελληνικής υπαίθρου και των φτωχών συνοικιών των αστικών κέντρων απαιτείται για να γίνει αντιληπτό πως η πλειονότητά τους συνιστά τις ομάδες των πιο αδύναμων Ελλήνων. Η απειλή του προστίμου των 100 ευρώ, αν τους γίνει αντιληπτή, είναι πολύ σοβαρή. Ομως ο πολιτικός εκφοβισμός προς αυτούς τους ανθρώπους, έστω και ως έσχατη λύση, είναι οριακή επιλογή για τη συνεκτικότητα της δημοκρατίας μας.

Πριν από αυτούς υπάρχουν μεγαλύτερα τμήματα του πληθυσμού που έπρεπε να συμπεριληφθούν στην υποχρεωτικότητα του εμβολιασμού. Οσοι έρχονται κατά την εργασία τους σε επαφή με το κοινό και όσοι εργάζονται σε μονάδες υγειονομικού ενδιαφέροντος, ιδίως οι δημόσιοι λειτουργοί. Ενστολοι, κλήρος, εργαζόμενοι σε μέσα μεταφοράς, εργαζόμενοι στην εστίαση και στα ξενοδοχεία έπρεπε να γίνουν αποδέκτες της πολιτικής πυγμής.

Η απόφαση για τα νέα μέτρα είναι απροκάλυπτα πρωθυπουργική απόφαση. Εχει στοιχεία της πολιτικής αντίληψης του ανδρός, αλλά πριν σκεφτεί κάποιος να του καταλογίσει βολονταρισμό, καλό για όλους μας είναι να αποδεχτούμε – και πρώτος ο ίδιος – πως με την πανδημία είναι μονόδρομος η πολιτική «και τούτο ποιείν, κακείνο μη αφιέναι».

Ο Γιάννης Δατσέρης είναι συντονιστής διευθυντής Πυρηνικής Ιατρικής και τομεάρχης Εργαστηρίων του νοσοκομείου Ευαγγελισμός