40 χρόνια μετά το HIV/AIDS ακόμα παραμένει ταμπού

«Πριν από 40 χρόνια, πέντε νέοι άνδρες στο Λος Αντζελες ήταν τα πρώτα επιβεβαιωμένα κρούσματα μιας νόσου που αργότερα όλος ο κόσμος θα γνώριζε ως AIDS. Σε αυτές τις δεκαετίες, 700.000 Αμερικανοί και 32,7 εκατομμύρια άνθρωποί πέθαναν παγκοσμίως», είπε ο πρόεδρος των ΗΠΑ Τζο Μπάιντεν σε ανακοίνωση του Λευκού Οίκου τον Ιούνιο. Αν και οι επέτειοι -όπως και η σημερινή Παγκόσμια Μέρα για το AIDS – συνήθως συνδέονται με μια ιστορική ανασκόπηση και τον προσδιορισμό στόχων για το μέλλον, στην Ελλάδα το γεγονός έμεινε σχεδόν απαρατήρητο στον δημόσιο διάλογο. Οπως εξηγεί o επίκουρος καθηγητής Επιδημιολογίας της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ, Γκίκας Μαγιορκίνης, η χώρα μας είναι από τις πιο οπισθοδρομικές του δυτικού κόσμου ως προς τη συνεχιζόμενη αντίληψη για το HIV/AIDS ως ταμπού που ακόμα φέρει στίγμα.

Ο ίδιος, ως επιστημονικά υπεύθυνος του Εθνικού Κέντρου Αναφοράς Ρετροϊών (ΕΚΑΡ) στο Εργαστήριο Υγιεινής, Επιδημιολογίας και Ιατρικής Στατιστικής του ΕΚΠΑ έχει κομβικό ρόλο στη διαχείριση της νόσου στη χώρα μας και έχει συγγράψει ή συνυπογράψει περισσότερες από 45 μελέτες πάνω σε πολλές πτυχές του HIV/AIDS, συμπεριλαμβανομένης της μετάδοσης του ιού σε διάφορες περιοχές του κόσμου.

Ξεκίνημα στα σχολεία

Ο επίκουρος καθηγητής αναφέρει ότι, «υπάρχει ακόμα και ταμπού και στίγμα για τους ασθενείς του HIV. Αυτό δεν υπάρχει στις περισσότερες χώρες του δυτικού κόσμου. Στην Ελλάδα εξακολουθεί διότι δεν υπάρχει αρκετή ενημέρωση από το σχολείο». Αυτό μπορεί μεν να συνδέεται με μια ευρύτερη έλλειψη σεξουαλικής παιδείας στα σχολεία μας, αλλά δεν είναι μόνο αυτό: «Ο πιο αποτελεσματικός τρόπος να γίνει αυτό είναι στα σχολεία. Να διδάξουνε ποια είναι η νόσος, πώς κολλάει, τι θα πρέπει να προσέχουμε και πώς θα πρέπει να το αντιμετωπίζουνε αν μάθουν ότι κάποιος είναι ασθενής. Θα μπορούσε την Παγκόσμια Μέρα του AIDS να γίνει μια ενημέρωση που να μαθαίνουν τα παιδιά τι είναι, πώς μεταδίδεται και πόσο επικίνδυνο είναι γιατί μερικά από αυτά τα πράγματα δεν τα γνωρίζουνε».

Ερωτηθείς για το πώς θα μπορούσε να ευαισθητοποιηθεί η κοινή γνώμη για τα προβλήματα τον οροθετικών, αναφέρει ότι, «το βασικό μήνυμα είναι ότι οι άνθρωποι δεν μεταδίδουν στην καθημερινότητά τους, είτε παίρνουν φάρμακα είτε όχι. Οταν παίρνουνε φάρμακα, δε, δεν μεταδίδεται ούτε με τη σεξουαλική επαφή. Είναι εξαιρετικά δύσκολο. Οπότε με τους ασθενείς αυτούς δεν θα πρέπει να υπάρχει κανένας απολύτως φόβος να κάνουν οτιδήποτε στην καθημερινότητά τους».

Το τέρας της γραφειοκρατίας

Η πιο δύσκολη φάση της διαχείρισης του HIV στην Ελλάδα ήταν η περίοδος 2015-2019, όταν το ΕΚΑΡ λάμβανε δείγματα οροθετικών, και, όσο απίστευτο και αν φαίνεται, κρατούσε το αίμα αλλά δεν προχωρούσε στις εξετάσεις ιικού φορτίου λόγω παντελούς έλλειψης… αντιδραστηρίων. Ο Γκίκας Μαγιορκίνης, από την πλευρά του, αναφέρει ότι δεν έχει πλήρη εικόνα για την άκρως προβληματική αυτή περίοδο (ανέλαβε καθήκοντα τον Φεβρουάριο του 2020) όμως, κατά πληροφορίες, παρότι υπήρχαν χρηματοδοτήσεις δεν προχωρούσε η αγορά αντιδραστηρίων.

Αυτό οφειλόταν σε διοικητική δυσπραγία που δεν αντιμετώπισε αποτελεσματικά τις πάγιες δυσλειτουργίες του συστήματος οικονομικής διαχείρισης των δημόσιων εξόδων, την παροιμιώδη γραφειοκρατία και τους σαφείς περιορισμούς που θέτουν οι κανονισμοί της Ευρωπαϊκής Ενωσης, δεδομένου του συγκεκριμένου μοντέλου διαχείρισης.