Εδωσαν τα χέρια με το βλέμμα προς το Βερολίνο

Η «Συνθήκη του Κυριναλίου» είναι από χθες γεγονός. Εμανουέλ Μακρόν και Μάριο Ντράγκι έδωσαν τα χέρια στη Ρώμη, επισφραγίζοντας τη συμφωνία η οποία, επισήμως, έχει στόχο τη στενότερη συνεργασία Γαλλίας και Γερμανίας σε μια σειρά τομείς – την οικονομία, την ενέργεια και τον πολιτισμό, τις ένοπλες δυνάμεις, το διάστημα και τη μετανάστευση. Ανάμεσα στα άλλα, προβλέπεται και η συμμετοχή, τουλάχιστον μία φορά κάθε τρίμηνο, ενός υπουργού της μίας χώρας στις συνεδριάσεις του υπουργικού συμβουλίου της άλλης.

Τι σημαίνει, όμως, αυτή η – «ιστορική», όπως τη χαρακτήρισε ο ιταλός πρωθυπουργός – συμφωνία τόσο για τους υπογράφοντες όσο και συνολικά για την Ευρώπη; «Πρόθεση του Μακρόν είναι να συγκροτήσει έναν νέο άξονα με την Ιταλία, ενώ την ίδια στιγμή η Ιταλία επιδιώκει να προσδεθεί στο δίδυμο Γαλλίας και Γερμανίας». Με αυτόν τον σύντομο και περιεκτικό τρόπο περιέγραψε υψηλόβαθμος ιταλός διπλωμάτης το περιεχόμενο και τις επιδιώξεις της, μιλώντας στο Reuters.

Σημειολογικά και μόνο, δεν θα μπορούσε κανείς παρά να διαπιστώσει ότι η σεμνή τελετή της Ρώμης έλαβε χώρα δύο ημέρες μετά την οριστική συμφωνία των τριών εταίρων για τη συγκρότηση της νέας κυβέρνησης στη Γερμανία και το οριστικό τέλος της «εποχής Μέρκελ», η οποία διήρκεσε 16 χρόνια. Και να υποθέσει, έτσι – όχι άδικα -, ότι αποτελεί, εκτός όλων των άλλων, ένα έμμεσο πλην σαφές μήνυμα προς το Βερολίνο: ότι από εδώ και στο εξής δεν θα είναι πλέον σε θέση να «παίζει μόνο» του στην Ευρώπη, καθώς υπάρχει ένας ακόμη ισχυρός πόλος τον οποίο θα πρέπει να λαμβάνει διαρκώς υπόψη του.

Αυτό δεν σημαίνει, ωστόσο, ότι το Παρίσι και ο Μακρόν ετοιμάζονται να διαρρήξουν τις σχέσεις τους με τον Ολαφ Σολτς ή, πολύ περισσότερο, ότι Γαλλία και Ιταλία προτίθενται να προκαλέσουν «εμφύλιο» στην ΕΕ και την ευρωζώνη. Κάθε άλλο, όπως άλλωστε ξεκαθάρισαν οι δύο ηγέτες στις χθεσινές δηλώσεις τους, στις οποίες αμφότεροι έκαναν λόγο για επιτάχυνση και εμβάθυνση της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης.

Επιδίωξή τους, ουσιαστικά, είναι να φέρουν και τη Γερμανία προς το μέρος τους και τις θέσεις τους, έτσι ώστε να συγκροτηθεί ένας τόσο ισχυρός πυρήνας εντός της Ενωσης που δύσκολα θα επιτρέπει σε άλλες συμμαχίες χωρών να αμφισβητήσουν την κυρίαρχη κατεύθυνση – είτε πρόκειται για τους frugals του Βορρά, είτε για την ομάδα Βίσεγκραντ της Ανατολής, είτε έχουμε να κάνουμε με την οικονομία και την πράσινη μετάβαση, είτε με την εξωτερική πολιτική και την άμυνα.

Η διαπίστωση αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς οι πάντες αναγνωρίζουν (ή διαισθάνονται) ότι το οικοδόμημα της ενωμένης Ευρώπης έχει εισέλθει σε περίοδο έντονων τριβών, οι οποίες αντικειμενικά θα οδηγήσουν σε σημαντικές ανακατατάξεις. Μια περίοδο, στο τέλος της οποίας δεν θα είναι το ίδιο με αυτό που γνωρίσαμε μέχρι σήμερα, καθώς πολλά από τα όσα θεωρούνταν δεδομένα δεν θα ισχύουν πλέον. Ανάμεσα στα άλλα, η αρχή της ομοφωνίας και το συνακόλουθο δικαίωμα του βέτο στα πιο σημαντικά ζητήματα, τα οποία όλα δείχνουν ότι πνέουν τα λοίσθια.

Πρέπει να σημειωθεί, πάντως, ότι για τη Γαλλία και την Ιταλία δεν πρόκειται για ένα εύκολο βήμα – έστω κι αν η Συνθήκη που υπογράφηκε χθες έχει ξεκινήσει να συζητείται από το 2017-18. Μπορεί, άλλωστε, η παρουσία του Ντράγκι και η καλή του «χημεία» με τον Μακρόν να έχουν εξομαλύνει τις διμερείς σχέσεις, που στο πρόσφατο παρελθόν είχαν προκαλέσει «θερμά επεισόδια» σε διπλωματικό επίπεδο, αυτό όμως δεν σημαίνει ότι οι δύο χώρες συμφωνούν σε όλα και δεν έχουν αντιθέσεις και ανταγωνιστικά συμφέροντα. Παρ’ όλα αυτά, οι δύο ηγέτες και τα επιτελεία τους φαίνεται πως εκτίμησαν ότι στη σημερινή συγκυρία έχουν πολύ περισσότερα να κερδίσουν προτάσσοντας αυτά που τους ενώνουν και τα κοινά τους συμφέροντα.

Είναι κι αυτό μιας μορφής ρεάλπολιτικ – ένας όρος τον οποίο, για να μην ξεχνιόμαστε, εισήγαγαν στην Ευρώπη οι Γερμανοί, την εποχή του Ψυχρού Πολέμου, μέσω του Σοσιαλδημοκράτη καγκελαρίου Βίλι Μπραντ.