1,3 εκατ. βιβλία 1,69 εκατ. επισκέπτες, 83 χώρες

Περίτεχνα περίπτερα με αραβικό διάκοσμο βρίσκονται στημένα σε τέσσερις διαφορετικές αίθουσες του εκθεσιακού κέντρου. Μεγάλες οθόνες διαφημίζουν νέες κυκλοφορίες και τις επικείμενες εκδηλώσεις, ρίχνοντας φως πάνω στους χιλιάδες επισκέπτες με τις μάσκες που κατακλύζουν κάθε γωνιά της έκθεσης. Μαυροντυμένες γυναίκες με νικάμπ περιφέρονται στους διαδρόμους, σπρώχνοντας καροτσάκια του σουπερμάρκετ, φορτωμένα με βιβλία. Νεαρά κορίτσια με έντονο μακιγιάζ και μαντίλα ισορροπούν στα τακούνια τους για να βγάλουν σέλφι μπροστά στη μεγάλη επιγραφή «There’s always a right book» (Υπάρχει πάντα ένα σωστό βιβλίο). Ανδρες με λευκές κελεμπίες σταματούν στα περίπτερα για να ξεφυλλίσουν τις εκδόσεις που απλώνονται στους πάγκους ενώ τα παιδιά τους περιεργάζονται τα φανταχτερά εξώφυλλα αγγλόφωνων βιβλίων. Τα πιο δραστήρια από αυτά θα πάνε αργότερα να φτιάξουν ρομπότ από τουβλάκια Lego, σελιδοδείκτες για τα βιβλία τους και θα μάθουν για την ιστορία της τυπογραφίας. Τα πιο μικρά βλέπουν τα ισπανικά παραμύθια να ζωντανεύουν μπροστά τους από ανιματέρ, όση ώρα οι γονείς τους παρακολουθούν κάποια ομιλία ή τριγυρίζουν στα περίπτερα για να πάρουν πληροφορίες από τους πολιτιστικούς οργανισμούς και τους επίσημους φορείς των Εμιράτων.

Ολο αυτό το μείγμα ανθρώπων, έδωσε ζωή στην 40ή Διεθνή Εκθεση Βιβλίου της Σάρτζα, η οποία πραγματοποιήθηκε από τις 3 έως 13 Νοεμβρίου στο τρίτο μεγαλύτερο από τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και το πιο δραστήριο στον τομέα του πολιτισμού. Η συγκεκριμένη έκθεση αποτελεί φέτος τη μεγαλύτερη του είδους της στον κόσμο, συγκεντρώνοντας περισσότερα από 1,3 εκατομμύριο τίτλους και 15 εκατομμύρια βιβλία στον κατάλογό της, προερχόμενα από 1.632 εκδότες και 83 χώρες. Στις 10 μέρες της λειτουργίας της, 1,69 εκατομμύρια επισκέπτες πέρασαν τις πόρτες της, κάποιοι μάλιστα σε παραπάνω από μία βόλτες, για να αγοράσουν τα βιβλία της αρεσκείας τους ή να συμμετάσχουν στις δράσεις που διοργανώθηκαν στο πλαίσιό της. Ανάμεσα σε αυτούς ήμασταν κι εμείς που ταξιδέψαμε στη Σάρτζα, καλεσμένοι του Εθνικού Δικτύου Επικοινωνιών για να δούμε από κοντά την πολιτιστική αυτή εξτραβαγκάντσα όπως τη διαφήμιζαν οι διοργανωτές της.

ΕΞΩΣΤΡΕΦΕΙΑ. Και ήταν όντως εξτραβαγκάντσα. Κυρίως λόγω του πλήθους των βιβλίων στα αραβικά που αποτελούσαν τη συντριπτική πλειονότητα των διαθέσιμων έργων της έκθεσης. Θρησκευτικές γραφές, εκδόσεις για τον σεΐχη Ζαΐντ μπιν Σουλτάν Αλ Ναγιάν, πρώτο πρόεδρο των Εμιράτων, έργα από τις γειτονικές χώρες της Ινδίας, της Συρίας, της Αιγύπτου, του Λιβάνου, του Πακιστάν και του Μπανγκλαντές που απευθύνονται εμφανώς στους εργάτες που απασχολούνται στα Εμιράτα και πινελιές αγγλόφωνων τόμων κυρίως για παιδιά, θάμπωναν στα μάτια μας την ανάγκη εξωστρέφειας της αραβικής κουλτούρας που φανέρωνε η έκθεση στα περίπτερά της. Εναν πιο δυτικότροπο προσανατολισμό είχαν βιβλία από την Ισπανία, τιμώμενη χώρα της φετινής διοργάνωσης, την Ιταλία και τη Βρετανία που ξεχωρίσαμε στις βόλτες μας. Ακόμα κι έτσι, ωστόσο, πολύ δρόμο έχει διανύσει ένας θεσμός που στην πρώτη του χρονιά, το 1982, δεν είχε ούτε έναν επισκέπτη και πλέον έχει καταφέρει να βάλει τα βιβλία, έστω και φευγαλέα, στη ζωή των ανθρώπων των Εμιράτων. Οπως ανέφερε και ο Αχμέντ μπιν Ρακάντ Αλ Αμέρι, πρόεδρος της Αρχής Βιβλίων της Σάρτζα, «τα ισχυρά θεμέλια της μάθησης που θέτουν τα βιβλία θα μείνουν σταθερά μπροστά σε οποιεσδήποτε αντιξοότητες. Και τα φωτισμένα μυαλά μπορούν να χτίσουν πάνω τους για να φέρουν την ευημερία για όλους».

Το πρόγραμμα της έκθεσης συγκέντρωσε ένα ετερόκλητο σύνολο 1.000 εκδηλώσεων, από εκπαιδευτικά σεμινάρια για παιδιά, 440 πολιτιστικά δρώμενα και 355 σόου, ομιλίες έως μαγειρικά events, συναντήσεις social media και μαθήματα. Και, φυσικά, τις απαραίτητες δράσεις προώθησης των βιβλίων με παρουσιάσεις συγγραφέων και υπογραφή αντιτύπων για το κοινό. Συνολικά, η έκθεση φιλοξένησε 85 συγγραφείς και διανοουμένους από 22 χώρες, όπως ο Τάλεμπ Αλ Ρεφάι, συγγραφέας από το Κουβέιτ που ήταν τιμώμενο πρόσωπο της χρονιάς. Αλλοι επιφανείς επισκέπτες ήταν ο φετινός νικητής του Νομπέλ Λογοτεχνίας τανζανός μυθιστοριογράφος Αμπντουλραζάκ Γκούρνα, ο αλγερινός συγγραφέας Γιασμίνα Χάντρα, ο Ινδός Αμιτάβ Γκος, η αμερικανίδα μετρ των θρίλερ Τόσκα Λι και ο επίσης Αμερικανός Κρις Γκάρντνερ, στη βιογραφία του οποίου βασίστηκε η ταινία «Το κυνήγι της ευτυχίας» με πρωταγωνιστή τον Γουίλ Σμιθ που κέρδισε Χρυσή Σφαίρα.

Μια ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα παρουσίαση ήταν αυτή του αμερικανού κοινωνικού ψυχολόγου Τζον Β. Πετροτσέλι, καθηγητή στο πανεπιστήμιο Wake Forest και συγγραφέα του βιβλίου «The Life-Changing Science of Detecting Bullshit». Αναφερόμενος στο bullishit, έναν κατοχυρωμένο όρο στην ψυχολογία για τις ανοησίες που επιλέγουν να αναπαράγουν συγκεκριμένοι άνθρωποι, επισήμανε πως μπορεί να γίνει επικίνδυνο και άσχημο, αφού εκείνοι που το λένε δεν έχουν καμία εκτίμηση για την αλήθεια ή την κοινή λογική. Συνδέοντας αυτού του είδους τη ρητορική με τα fake news και τις θεωρίες συνωμοσίας που στην εποχή του κορωνοϊού είναι πιο διαδομένες από ποτέ, τόνισε πως «η χειρότερη παρενέργεια του να λέει κανείς διαρκώς ανοησίες είναι πως αλλάζει και την άποψη των γύρω του για την αλήθεια». Συνεχίζοντας υποστήριξε πως «πιστεύουμε κάποιες φορές τις ανοησίες γιατί δεν κάνουμε τις σωστές ερωτήσεις για να τις εξακριβώσουμε» και δήλωσε πως όσοι διασπείρουν ψεύτικες ειδήσεις είναι προκατειλημμένοι εξαρχής, υπέρ της δικής τους άποψης κι άρα ανίκανοι να ακούσουν την αλήθεια, αφού «η κοινή λογική δεν φτάνει».

ΡΟΚ ΣΤΑΡ. Η αυλαία της έκθεσης έπεσε με την πιο δημοφιλή εκδήλωση όπως φάνηκε, την ομιλία του Τρέβορ Νόα, νοτιοαφρικανού κωμικού και παρουσιαστή της βραβευμένης με Emmy εκπομπής «The daily show». Η ουρά εκατοντάδων μέτρων που είχε σχηματιστεί από νωρίς έξω από το ballroom όπου θα πραγματοποιούνταν η βραδιά μαζί με το ασφυκτικά γεμάτο ακροατήριο (χωρίς περαιτέρω μέτρα προφύλαξης από τον κορωνοϊό πέραν της μάσκας) των χίλιων και πλέον ατόμων έδειξε τη λαχτάρα του κοινού για προβεβλημένες προσωπικότητες διεθνούς βεληνεκούς. Οταν ο γοητευτικός άνδρας εμφανίστηκε στην αίθουσα και περπάτησε στον διάδρομο, άνδρες και γυναίκες άρχισαν να χειροκροτούν, να φωνάζουν και να υψώνουν τα κινητά τους για να αποτυπώσουν τη στιγμή, επιφυλάσσοντας υποδοχή ροκ σταρ στον Νόα. Κι εκείνος τους αποζημίωσε, με το πηγαίο του χιούμορ, αλλά και με λεπτομερείς ιστορίες από τη φτωχή παιδική του ηλικία, στοιχεία που αναφέρονται στο βιβλίο του «New memoir», το οποίο ήρθε να προωθήσει στη Σάρτζα. Και τα κατάφερε, αφού στην ερώτησή του ποιοι από το κοινό το έχουν διαβάσει, δεκάδες αντίτυπα σηκώθηκαν στον αέρα. Αφιερώνοντας τη συγκεκριμένη δουλειά σε εκείνη, σχολίασε πως παρά τις οικονομικές δυσκολίες της οικογένειας εκείνη «πάντα φρόντιζε να έχουμε βιβλία», είτε από λέσχες ανάγνωσης είτε από μπαζάρ μεταχειρισμένων βιβλίων, γεγονός που τον βοήθησε να ταξιδεύει σε άλλους κόσμους. Επιβεβαιώνοντας πως το έργο του εκτός από audio book σύντομα θα γίνει και ταινία, ως πατέρας δύο παιδιών και ο ίδιος, κατέληξε «αν δώσεις στα παιδιά τα σωστά βιβλία, θα καταλήξουν να σου ζητάνε διαρκώς να διαβάζουν», αντλώντας έμπνευση από το μότο της φετινής έκθεσης «Υπάρχει πάντα ένα σωστό βιβλίο».

ΚΡΙΣ ΓΚΑΡΝΤΝΕΡ

«Πώς θα μάθετε από την αποτυχία»

Ο Κρις Γκάρντνερ ταξίδεψε μέχρι τη Σάρτζα για την προώθηση του νέου βιβλίου «Permission to dream», το οποίο επιλέχθηκε από την εφημερίδα «Wall Street Journal» ως βιβλίο του μήνα. Ο επιχειρηματίας και motivational speaker χρησιμοποιώντας ως παράδειγμα την προσωπική του διαδρομή, που από άστεγος κατάφερε να γίνει εκατομμυριούχος, συμβούλεψε το κοινό που γέμισε την αίθουσα της εκδήλωσης «η αποτυχία μπορεί να γίνει η καλύτερή σας φίλη. Θα μάθετε περισσότερα πράγματα από την αποτυχία που δεν μπορείτε να τα μάθετε από την επιτυχία. Το κλειδί είναι να μην κάνετε τα ίδια λάθη ξανά», ενώ επέμεινε: «Είναι εντάξει το να αποτύχεις, αλλά όχι να τα παρατήσεις». Την περίοδο αυτή ο Γκάρντνερ περιοδεύει σε 1.000 σχολεία σε όλη την Αμερική προωθώντας την ενδυνάμωση των νέων ώστε να μη βρεθούν ποτέ στην ίδια θέση με εκείνον να κοιμούνται σε αίθουσες αεροδρομίων και δημόσιες τουαλέτες μαζί με τον 14 μηνών γιο του. «Αν εγώ μπόρεσα και το έκανα αυτό, τότε μπορούν να το κάνουν κι αυτοί. Είχα κάθε δικαιολογία στον κόσμο και κάθε λόγο να τα παρατήσω και να μην προσπαθήσω. Με είχαν εγκαταλείψει οι γονείς μου, μεγάλωσα σε ανάδοχες οικογένειες, η μαμά μου ήταν στη φυλακή, δεν γνώρισα ποτέ τον πατέρα μου, επέζησα από ενδοοικογενειακή βία και σεξουαλική κακοποίηση, δεν πήγα ποτέ πανεπιστήμιο, είμαι βετεράνος πολέμου, πατέρας μονογονεϊκής οικογένειας, άστεγος και μαύρος. Ολα αυτά μαζί. Οπότε, αν μπόρεσα εγώ να φτιάξω τη ζωή μου, μπορούν όλοι να το κάνουν. Είχα όλους τους λόγους για να μην τα καταφέρω, ίσως και κάποιους που ξεχνώ τώρα, αλλά μπορεί να γίνει. Οπως λέει και η αγαπημένη μου φίλη Μάγια Αγγέλου, πρέπει όλοι να έχουμε κατά νου ότι έχει γίνει κάτι σχετικό και στο παρελθόν. Υπήρξαν άνθρωποι πριν από εμάς που έκαναν περισσότερα πράγματα από εμάς. Μπορεί να γίνει», επισήμανε ο ίδιος μιλώντας μετά την παρουσίασή του στα «Πρόσωπα».