Πάθη

Πρώτα απ’ όλα χρειάζεται, θαρρώ, μια διευκρίνιση. Κανένα σκοτεινό κέντρο, κανένα ύπουλο σύστημα, καμιά ομάδα απεχθών συμφερόντων, δεν μας βάζει να γράφουμε αυτά που γράφουμε. Δεν δουλεύει έτσι το σύστημα, πώς να το κάνουμε. Μπορεί ένα κείμενο να είναι ενδιαφέρον κι ένα άλλο βαρετό, μια παρατήρηση να είναι εύστοχη και μια άλλη κακόβουλη, ένα σκίτσο να είναι έξυπνο κι ένα άλλο σαχλό. Αλλά δεν παίρνουμε εντολές. Στα σοβαρά τώρα, κύριε Κωνσταντινόπουλε, πιστεύετε ότι ο Χαντζόπουλος υπακούει ή, έστω, δίνει δεκάρα για το τι λένε «συστήματα και συμφέροντα»;

Θα μπορούσε να βγάλει κανείς δυσοίωνα συμπεράσματα για τα δημοκρατικά αισθήματα ανθρώπων που δεν δέχονται την κριτική ή τη σάτιρα. Αλλά θα ήταν άδικο να επικεντρωθούν εκεί οι εντυπώσεις από την προεκλογική εκστρατεία για την ηγεσία του ΚΙΝΑΛ. Γιατί αυτή η εκστρατεία είναι, μέχρι στιγμής τουλάχιστον, ανέλπιστα συναρπαστική. Και αντιστρόφως ανάλογη με την επιρροή και τη δύναμη του κόμματος το οποίο αφορά. Να που ο χώρος της σοσιαλδημοκρατίας προκαλεί πάθη και αντιπαραθέσεις! Να που οι όροι «δεξιά» και «αριστερά» όχι μόνο δεν έχουν πεθάνει, αλλά επανέρχονται στη συζήτηση ανανεωμένοι και εμπλουτισμένοι! Το να λες, για παράδειγμα, ότι στο θέμα της μετανάστευσης θα είσαι, όσο σου επιτρέπει το Σύνταγμα και ο νόμος, «σκληρός και αυστηρός», δεν είναι ασφαλώς ιδεολογικά ουδέτερο.

Από την άλλη πλευρά, οι παλιές ετικέτες δεν αρκούν για να περιγράψουν φαινόμενα των ημερών όπως η «Μεγάλη Παραίτηση», η μαζική αποχώρηση δηλαδή εργαζομένων από τις δουλειές τους, κυρίως στην Αμερική, επειδή η πανδημία τούς έκανε να αναμετρηθούν με τον εαυτό τους και με τις ανάγκες τους. Είναι αλήθεια ότι δεν ακούμε πολλά γι’ αυτές τις τάσεις, ότι γίνεται περισσότερη κουβέντα για το όνομα, παρά για το πρόγραμμα της κεντροαριστερής παράταξης. Δεν είναι περίεργο, το brand name ΠΑΣΟΚ δεν έχασε ποτέ την αίγλη του, κι ας απέκτησε διεθνώς το αντίθετο νόημα ο όρος pasokification – για ένα διάστημα τουλάχιστον, αφού βλέπουμε την Κεντροαριστερά στην Ευρώπη να επιστρέφει, όχι επειδή άρχισαν ξαφνικά να γίνονται γνωστές οι θέσεις της, αλλά επειδή η Κεντροδεξιά δείχνει να εξάντλησε τη δυναμική της.

Στο ενδιαφέρον της μάχης συμβάλλει και η αβεβαιότητα για το πρόσωπο του νικητή (το φύλο του είναι, δυστυχώς, δεδομένο). Αν και ο Λοβέρδος τα πηγαίνει καλύτερα απ’ ό,τι αναμενόταν και ο Παπανδρέου δεν έχει δημιουργήσει τη δυναμική που θα ήθελε, ουδείς μπορεί να κάνει ασφαλείς προβλέψεις. Πολλά θα εξαρτηθούν από τον αριθμό εκείνων που θα ψηφίσουν, αλλά και από την αναλογία των «εισαγόμενων» ψηφοφόρων που στις εθνικές εκλογές θα κατευθυνθούν αλλού. Ετσι παίζεται το παιχνίδι, όμως, και οι καταγγελίες περί «εξωθεσμικών παρεμβάσεων» είναι άτοπες.

Μένει το θέμα των συνεργασιών. Κι εδώ, ο ΣΥΡΙΖΑ διαπιστώνει ότι κανείς από τους υποψηφίους δεν ονειρεύεται την αγκαλιά του. Αλλά μάλλον δεν εκπλήσσεται.