Τόποι και τόπι

Πήγα για πρώτη φορά στη Νάπολι το 2008, τη χρονιά του επόμενου από το «πέσαμε από την Ακρόπολη» Ευρωπαϊκού Πρωταθλήματος.

Στους δρόμους της τρελής για ποδόσφαιρο πόλης μιας τρελής για ποδόσφαιρο χώρας, στα μπαρ, στα σπίτια, στα κέντρα και στ’ απόκεντρα, στις συζητήσεις, στ’ αστεία, τις προβλέψεις και τα κουτσομπολιά, επίκεντρο δεν ήταν οι παίκτες της εποχής (ο Μπουφόν, ο Πίρλο, ο Ντελ Πιέρο κι ο Ντε Ρόσι, όλοι παγκόσμιοι πρωταθλητές πριν από δύο χρόνια), αλλά ένας παίκτης που δεν ήταν Ιταλός, ούτε καν Ευρωπαίος, που είχε φύγει από τη Νάπολι πριν από 16 χρόνια και είχε σταματήσει το ποδόσφαιρο πριν από 11 χρόνια: ο Ντιέγκο Αρμάντο Μαραντόνα. Τις ώρες που περπάτησα στην πόλη, και ήταν πολλές, δεν βρήκα δρόμο και μαγαζί που να μην είχε κάτι από αυτόν: μια φωτογραφία, μια φανέλα με το 10, την ομάδα του 1986-87 – την ομάδα του πρώτου σκουντέτο, με κείνον καθισμένο στη μέση, έτοιμο να πεταχτεί στον αγωνιστικό χώρο -, ένα γκράφιτι, ένα πιάτο με το όνομά του κι εκείνους τους περίεργους οδικούς βωμούς, κάτι σαν τα δικά μας εικονοστάσια, μόνο που ήταν αφιερωμένα σε έναν παίκτη ποδοσφαίρου, που βρισκόταν μάλιστα, τότε, εν ζωή. Τόσα χρόνια μετά το πέρασμά του, άγονα χρόνια για τη Νάπολι-πόλη (βουνά τα σκουπίδια στους δρόμους) και για τη Νάπολι-ομάδα (αστέρι της πια ο Λαβέτσι), ο Μαραντόνα εξακολουθούσε να είναι στη ζωή των ανθρώπων, να φορά τη γαλάζια φανέλα και να λατρεύεται.

Ξαναγύρισα στον τόπο της θυσίας το 2019: ίδια εικόνα. Αλλα έντεκα χρόνια αργότερα, σαν να μην είχε περάσει μια μέρα: ίδια αίσθηση παρουσίας, ίδια τρέλα με τη φανέλα με το 10 – που έβγαινε πλέον και σε νέα, πεπαλαιωμένη, μορφή, αυτήν που αγόρασα στον γιο μου, ώστε να τη βάλει δίπλα στην προ ενδεκαετίας αδελφή της -, ίδια, αν όχι περισσότερα, εικονοστάσια, ίδιες σημαίες με το πρόσωπό του στα μπαλκόνια και μπλουζάκια κάθε μεγέθους με το όνομα ή το πρόσωπό του στις κρεμασμένες στα μπαλκόνια μπουγάδες. Η εικόνα, και η αίσθηση αυτή, με έκαναν να φανταστώ τι θα γινόταν στους δρόμους του Μπουένος Αϊρες, στο οποίο δεν έχω πάει, και το 2008 και το 1986 και τον Νοέμβριο του 2020, όταν έφυγε, μένοντας πάντα παρών, ο Μαραντόνα. Στην Ισπανία δεν ήταν δυνατόν να ριζώσει με ανάλογο τρόπο – στην Μπαρτσελόνα, όπου πρόλαβε να νικήσει μόνος του τη Ρεάλ στο Μπερναμπέου, τον έκαναν σάκο του μποξ, στη Σεβίλλη, κοντά στο τέλος της καριέρας του, του ζητούσαν, άκουσον-άκουσον, να προπονείται -, όμως κάπου διάβασα ότι, στην Πόλη του Μεξικού, εκεί όπου πήρε, πάλι μόνος του, ένα Παγκόσμιο Κύπελλο, εκτός από «κάγιε Διέγο Μαραδόνα» και ειδική ξενάγηση για το γκολ του αιώνα στο στάδιο των Αζτέκων, δίνεται κάθε Ιούλιο μια συναυλία αφιερωμένη σ’ αυτόν.

Αυτό το ρίζωμα στους τόπους και στις μνήμες είναι νομίζω που ξεχωρίζει το Μαραντόνα από τα άλλα ιερά τέρατα του ποδοσφαίρου, δηλαδή τους μόνους που θα μπορούσαν θεωρητικά να συγκριθούν μαζί του: τον Πελέ, που ταύτισε το ποδόσφαιρο με τον χορό και τη χαρά της ζωής (ο Μαραντόνα το ταύτισε με το αίμα και το δάκρυ της ζωής) και τον Μέσι, που είναι ανυπέρβλητος σε συνέχεια και διάρκεια μαγείας (ενώ η μαγεία του Μαραντόνα βγαίνει μέσα από τα ξεσπάσματα, τις οπισθοχωρήσεις, τις πτώσεις και τα ξανασηκώματα). Ο Μαραντόνα έκανε εξίσου απίθανα, απρόβλεπτα, δύσκολα και θεαματικά πράγματα, αλλά έδειχνε να τα κάνει όχι μόνο με το αριστερό του πόδι – κι ενίοτε με το αριστερό του χέρι – αλλά και με τα σπλάχνα του. Γι’ αυτό, ίσως, του συγχωρούνται ή υποβαθμίζονται τόσα πολλά, γι’ αυτό στη Νάπολι τον θεωρούν άγιο παρά τη Μαφία και τα ναρκωτικά, γι’ αυτό στην Αργεντινή είναι σαν μην υπήρξε η υπέρβαρη τηλεπερσόνα και ο εμπειρικός προπονητής. Γι’ αυτό ο κόσμος ολόκληρος, κι όχι μόνο ο κόσμος του ποδοσφαίρου, ακόμα και σήμερα αναριγεί στο άκουσμα του ονόματός του: ακόμα κι όσοι δεν τον είδαν ποτέ να παίζει, δεν χρειάζεται να τον δουν, ξέρουν πώς έπαιζε – λάθος: πώς παίζει – κι ότι δεν θα σταματήσει να παίζει.