Η απογραφή του ανορθολογισμού

Αρνητές είναι, αλλά πόσοι είναι; Σε ποια κλίμακα άλλαξε πρόσωπο ο ανορθολογισμός και μεταμορφώνεται με αφορμή την απογραφή; Μήπως το νέο κίνημα υπάρχει μόνο μέσα στον παραμορφωτικό καθρέφτη της κοινωνικής δικτύωσης; Οντως είναι νωρίς για συμπεράσματα, καθώς οι θεωρίες συνωμοσίας συνυπάρχουν με τις άλλες εκφάνσεις της τοξικότητας. «Προσοχή: Γυρνάνε και λένε ότι κάνουν απογραφή ενημερωμένοι πόσα διαμερίσματα έχει η οικοδομή, πόσα άτομα υπάρχουν. Καρατσεκάρισμα για ελέγχους ανεμβολίαστων, ώστε κατόπιν να αποστέλλονται κοινωνικοί λειτουργοί, πιθανά δικηγόροι, αστυνομία. Μην αφήνετε κανέναν να μπει στην οικία σας και μη δίνετε καμία πληροφορία και προσωπικά σας δεδομένα σε κανέναν». Είναι ένα από τα μηνύματα της νεόκοπης άρνησης που προκάλεσε ποικίλα συναισθήματα: από μουδιασμένη έκπληξη έως θυμηδία. Περιέχει πάντως αρκετά από τα χαρακτηριστικά που συνέχουν τους αρνητές στην προηγούμενη μεταμόρφωση του ανορθολογισμού: εκείνη του αντιεμβολιασμού.

Το μείγμα είναι ιδανικό για μια new age σέχτα του διαδικτυακού οικοσυστήματος. Πρώτα απ’ όλα, οι «ύποπτοι απογραφείς» είναι όργανα του κράτους που θέλουν να εισβάλουν στον οικείο χώρο. Το δημόσιο ως εχθρός. Το ιδιωτικό ως ευάλωτη ζώνη. Υστερα, η αταβιστική αναφορά στα προσωπικά δεδομένα, τα οποία τελούν μονίμως υπό απειλή από τον Μεγάλο Αδελφό. Ξαφνικά, ο αριθμός των μελών της οικογένειας και ο ΑΜΚΑ τοποθετούνται στα άδυτα των αδύτων. Τρίτον – και αυτό είναι το καινοφανές – συνδέεται η διαδικασία απογραφής με τον έλεγχο των ανεμβολίαστων. Η ρητορική αυτή, που για την ώρα αναπαράγεται σε κόπιες των social media, είναι ακομματική και άχρωμη. Θα μπορούσαν να προσχωρήσουν σε αυτή αντιρρησίες από την άκρα Αριστερά ως την άκρα Δεξιά. Οσοι ζουν στον περίκλειστο κόσμο των 50 ή 80 ή 120 τετραγωνικών μέτρων υψώνοντας τείχη από την «αγορά». Καλλιεργώντας τον μύθο του δαρμένου μικροαστού, κυνηγημένου διαρκώς από τις κρατικές υπηρεσίες, οι διαμεσολαβητές προκαλούν θόρυβο με τις αναρτήσεις τους. Μετά τη δαιμονοποίηση του τσιπ – μια απειλή απ’ τα παλιά – επισείεται το φόβητρο του «φακελώματος» – και πάλι μια απειλή απ’ τα παλιά. Η δημοκρατικά οργανωμένη κοινότητα εμφανίζεται σαν καμουφλαρισμένη απολυταρχία, που θέλει να καταμετρήσει τους κατοίκους της.

Μία από τις μεταλλάξεις του αντισυστημισμού χωρίς αιτία είναι η επίκληση στον ετσιθελικό δικαιωματισμό και την «τυραννία της πλειοψηφίας». Ξαφνικά το σλόγκαν «δεν θέλω να απογραφώ» ακούγεται νομιμοποιημένο από την αρχή ως αυτόκλητο δικαίωμα του αρνητή. Στην πραγματικότητα, ο τελευταίος γνωρίζει ότι δεν υπάρχει λόγος να αποφύγει τη διαδικασία. Δεν απειλείται εάν το κράτος γνωρίσει τα ίδια στοιχεία που γνώριζε και προ δεκαετίας. Η ίδια η διαδικασία, ωστόσο, γίνεται αιτία για μια προσωπική εξέγερση. Μια υπόθεση γραφειοκρατική μεταλλάσσεται σε υπόθεση φρονήματος. Μια παραδοξότητα εναρμονίζεται πλέον με το μεγάλο κάδρο της αντάρας και της απείθειας.

ΚΟΥΛΤΟΥΡΑ ΑΡΝΗΣΗΣ. Ο ιδεασμός της αντίστασης έχει απέναντί της ένα φάντασμα: τη θολούρα περί νεοταξίτικης επιβολής, απ’ τον ζυγό της οποίας απειλείται η πλούσια κι ελεύθερη ζωή των αντιστασιακών της οθόνης ή όσων αυτοοικτίρονται σαν απόκληροι σ’ αυτή την κοινωνία. Πίσω, σε βάθος χρόνου, πατάει στην κουλτούρα που γιγαντώνεται στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης από επιτήδειους πάσης φύσεως. Το 2015 ήταν τα Μνημόνια. Η «πουλημένη» πατρίδα και οι εγχώριοι πωλητές της. Ο ήλιος, ο αέρας και η θάλασσα της Ελλάδας που υποθηκεύονταν από το γερμανικό βιομηχανικό λόμπι. Μέσα στη χώρα ζούσαν κάποιοι «λιγότερο Ελληνες», αλλά ευτυχώς και οι Ελληνες της Ακαθάριστης Εγχώριας Περηφάνιας. Εκείνα ήταν τα χρόνια του εθνολαϊκισμού. Την τελευταία διετία είναι ο κορωνοϊός. Και η μάσκα. Οι αρνητές χρησιμοποίησαν ήδη από νωρίς το νέο πεδίο για να προβάλουν τον αθεράπευτο θυμό που συνορεύει με τη συνωμοσιολογία. Δεν είναι τυχαίο ότι ανάμεσα σε άλλες αναρτήσεις ξεχώρισαν εκείνες διαφόρων τραγουδοποιών που συντονίστηκαν με το βαθύ Ιντερνετ. Σ’ εκείνη την πρώτη σπορά μπορεί πλέον να διακρίνει κανείς τα ίχνη της πιο πρόσφατης άρνησης: «Το κράτος οργανώνει μόνο φακελώματα, και έλεγχο με GPS νανοτεχνολογίας, κάμερες, κοριούς, χαφιέδες…» ανέφερε επί λέξει μία που δοξάστηκε πριν ξεχαστεί. Από κοντά υπήρξαν άλλες που έκαναν θόρυβο με τη «διαστροφή της παγκόσμιας διακυβέρνησης» και το «πείραμα κοινωνικού ελέγχου, πλανητικών διαστάσεων, δομημένο πάνω στον φόβο για υπαρκτούς ανύπαρκτους λόγους». Είναι όντως νωρίς για συμπεράσματα. Αλλά όσοι απέρριψαν το εμβόλιο στήνοντας την κατά φαντασία εξέγερσή τους θα νιώθουν αλληλέγγυοι με όσους απορρίπτουν την απογραφή στήνοντας το κατά φαντασία σαμποτάζ.