Το μετέωρο βήμα του Ερντογάν

Σε επικίνδυνη δίνη έχει μπει η οικονομία της Τουρκίας με τον πληθωρισμό να καλπάζει στο πλαίσιο του μεγάλου στοιχήματος της Αγκυρας και του προέδρου Ταγίπ Ερντογάν προσωπικά, να επιτευχθεί υψηλή ανάπτυξη με κάθε κόστος.

Με τη νέα μείωση στα επιτόκια από την κεντρική τράπεζα της Τουρκίας από το 16% στο 15%, οι αγορές τιμώρησαν ξανά το εθνικό νόμισμα της χώρας, τη λίρα, η οποία έχει βουλιάξει στα χαμηλότερα επίπεδα όλων των εποχών, στις 11 λίρες ανά αμερικανικό δολάριο.

Πρόκειται για τεράστιο πλήγμα για τα νοικοκυριά και τους επαγγελματίες της χώρας που πληρώνουν όλο και περισσότερα για να αγοράσουν από τρόφιμα μέχρι πρώτες ύλες, όπως αναφέρουν διεθνή ειδησεογραφικά πρακτορεία.

Το ράλι των τιμών καταναλωτή, το οποίο τον Οκτώβριο διαμορφώθηκε με βάση τα επίσημα στοιχεία σε 20% σε ετήσιο ρυθμό, αποτελεί πλέον κυρίαρχη συζήτηση στους δρόμους, στα πολιτικά κόμματα και στα μέσα ενημέρωσης της Τουρκίας λόγω τεράστιων επιπτώσεων στα νοικοκυριά. Αλλά για τις επιχειρήσεις, η επιτάχυνση είναι ακόμη χειρότερη, σύμφωνα με νέα στοιχεία από τους «Φαϊνάνσιαλ Τάιμς». Ο δείκτης τιμών παραγωγού της χώρας αυξήθηκε 46% σε ετήσια βάση τον Οκτώβριο.

Πρόκειται για το χειρότερο ποσοστό στα 19 χρόνια της εξουσίας του προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και ένα προειδοποιητικό σημάδι ότι μπορεί να αναμένεται και νέα άνοδος του πληθωρισμού.

Επίσης η λεγόμενη ανεξάρτητη Ομάδα Ερευνας για τον Πληθωρισμό, που αποτελείται από ακαδημαϊκούς και πρώην κυβερνητικούς αξιωματούχους, υπολογίζει τον πραγματικό πληθωρισμό κοντά στο 50%. Συγκριτικά, οι τιμές στις ΗΠΑ αυξήθηκαν περίπου 6% από ένα χρόνο πριν – η μεγαλύτερη αύξηση από το 1990 – και ο πληθωρισμός στις 19 χώρες της Ευρωπαϊκής Ενωσης που χρησιμοποιούν το ευρώ ξεπέρασε το 4%, που είναι το υψηλότερο των τελευταίων 13 ετών. Επίσημος στόχος για τον πληθωρισμό από την κεντρική τράπεζα της Τουρκίας είναι το 5%.

Η λίρα Τουρκίας έχει υποχωρήσει κατά 28% έναντι του δολαρίου από την αρχή του έτους, καθώς ο Ερντογάν που δηλώνει πολέμιος των υψηλών επιτοκίων φέρεται να έχει πιέσει επανειλημμένα την κεντρική τράπεζα να μειώσει το κόστος δανεισμού για να τονώσει την ανάπτυξη, παρά τις προειδοποιήσεις από οικονομολόγους ότι ο πληθωρισμός κινδυνεύει να ξεφύγει από τον έλεγχο.

Ο Ερντογάν, όπως όλα δείχνουν, θέλει να πετύχει υψηλή ανάπτυξη – αλλά με τι κόστος; Η οικονομία της Τουρκίας αναμένεται ότι θα αναπτυχθεί κατά 9% φέτος, ενισχυμένη από την ανάκαμψη των εξαγωγών και του τουρισμού λόγω της φθηνότερης λίρας, αλλά η μη ξεκάθαρη προσέγγιση της κεντρικής τράπεζας στη νομισματική πολιτική και ο υψηλός πληθωρισμός θα μπορούσαν να βλάψουν την ανάκαμψη αυτή, σύμφωνα με στοιχεία από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης (EBRD) που επικαλείται το Reuters.

Η EBRD εκτιμά επίσης ότι η ανάπτυξη στην οικονομία της Τουρκίας θα σταθεροποιηθεί κοντά στο 3,5% το επόμενο έτος πάλι λόγω των εξαγωγών, αν και πρόσθεσε ότι οι αυξανόμενες τιμές της ενέργειας και οι πρόωρες μειώσεις των επιτοκίων ενέχουν κινδύνους.

Οποιαδήποτε περαιτέρω απότομη υποτίμηση της λίρας θα μπορούσε να βλάψει την ικανότητα της Τουρκίας να καλύψει τις πληρωμές του εξωτερικού χρέους, προειδοποίησε η EBRD. Αρνητικά πραγματικά επιτόκια σχεδόν 4 ποσοστιαίων μονάδων δεν είναι βιώσιμα δεδομένης της εξάρτησης της Τουρκίας, ανέφεραν επίσης στελέχη της EBRD. Πλέον με τη νέα μείωση τα αρνητικά επιτόκια έφτασαν σχεδόν το 5%. Η ίδια η κεντρική τράπεζα της Τουρκίας λέει ότι ο πληθωρισμός είναι προσωρινός.

Ο διοικητής της κεντρικής τράπεζας της Τουρκίας από την πλευρά του στηρίζει τη θέση της κυβέρνησης και υποστήριξε στα τέλη του προηγούμενου μήνα ότι οι προηγούμενες μειώσεις των επιτοκίων θα βοηθήσουν στη σταθεροποίηση του νομίσματος και του πληθωρισμού, βελτιώνοντας το χρόνιο έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών της χώρας. Ο Σαχάπ Καβτσιόγλου ανέλαβε το τιμόνι της κεντρικής τράπεζας τον Μάρτιο μετά την απόλυση του προκατόχου του από τον Ερντογάν.

Ο Καβτσιόγλου έχει υποστηρίξει ότι η Τουρκία έπρεπε να «αρπάξει την ευκαιρία» που παρουσιάζει η πανδημία, όπως είπε, για να γίνει κέντρο παραγωγής προϊόντων και να επεκτείνει τις εξαγωγές της χάρη στο φθηνότερο εθνικό νόμισμα.