Ο στραγγαλισμός {LF}του παγκόσμιου Μινώταυρου

Οι διαταραχές της προσφοράς που μαστίζουν την οικονομία των ΗΠΑ δεν είναι αποτέλεσμα «υπερβολικής ζήτησης», «κεντρικού σχεδιασμού» ή έλλειψης αποτελεσματικότητας. Αντιθέτως, ένα οικοσύστημα από εφοδιαστική (logistics) που αναπτύχθηκε για να θρέψει το θηρίο της αμερικανικής κατανάλωσης δεν σχεδιάστηκε για μια πανδημία.

Στην ύφεση της πανδημίας, μεγάλο μέρος της χωρητικότητας των λιμένων της Αμερικής ήταν για λίγο αδρανές. Οταν η παραγωγή σταμάτησε και τα πλοία μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων παρέμειναν αγκυροβολημένα στα ασιατικά λιμάνια, τα αμερικανικά φορτηγά άφησαν τα δικά τους άδεια κοντέινερ για να συσσωρευτούν στα λιμάνια, περιμένοντας τα πλοία να τα μεταφέρουν πίσω στην Ασία. Στη συνέχεια, όμως, η ζήτηση αναζωογόνησε και η παραγωγή επανεκκίνησε – ακόμα και επιταχύνθηκε.

Τα πλοία που μετέφεραν τα εμπορεύματα άρχισαν να εμφανίζονται ξανά. Αλλά υπήρχε ένα νέο πρόβλημα: για να ξεφορτωθούν τα γεμάτα κοντέινερ, έπρεπε να υπάρχει ένα μέρος για να τοποθετηθούν. Σύμφωνα με δημοσιεύματα του Τύπου, οι αποθήκες είχαν ήδη γεμίσει με άδεια. Επιπλέον, τα πλοία που έφεραν νέα άδεια δεν μπορούσαν να τα ξεφορτώσουν και έτσι δεν μπορούσαν να πάρουν νέα εμπορευματοκιβώτια. Και έτσι, τα φορτία κάθονται και περιμένουν. Μια εφοδιαστική αλυσίδα είναι μια ολόκληρη οικολογία, μια βιοφυσική οντότητα. Απαιτεί όλα τα μέρη της να λειτουργούν ομαλά όλη την ώρα. Οι βλάβες δεν απομονώνονται σε ένα τμήμα, ούτε μπορούν να διορθωθούν με μια απλή αύξηση των τιμών ή των τελών ή με κάποια ταχεία αλλαγή στις τεχνικές.

Στο βιβλίο του το 2011 «Ο Παγκόσμιος Μινώταυρος», ο οικονομολόγος και μελλοντικός έλληνας υπουργός Οικονομικών Γιάνης Βαρουφάκης συνέκρινε τις Ηνωμένες Πολιτείες με το μυθικό τέρας που ζούσε σε έναν λαβύρινθο από τον οποίο τίποτα που έμπαινε δεν μπορούσε να ξεφύγει. Για 40 χρόνια, η οικονομία των ΗΠΑ έχει απορροφήσει τα καταναλωτικά αγαθά που παράγονται από την Ιαπωνία, τη Νότια Κορέα, την Κίνα και άλλες.

Για να διατηρήσει τον ακόρεστο Μινώταυρο, ο κόσμος έχτισε έναν παγκόσμιο λαβύρινθο από λιμάνια, πλοία, περισσότερα λιμάνια, αποθήκες, ναυπηγεία αποθήκευσης, δρόμους και σιδηροτροχιές. Τότε, μια μέρα, ο Μινώταυρος αρρώστησε και έχασε ένα γεύμα. Την επόμενη μέρα προσπάθησε να προλάβει τρώγοντας τέσσερα γεύματα, αλλά διαπίστωσε ότι το στόμα του δεν ήταν αρκετά φαρδύ για να τα καταφέρει όλα. Ετσι, τώρα ο Μινώταυρος κάθεται, πνιγμένος και αβοήθητος, ελπίζοντας ότι το μπλοκάρισμα θα καθαριστεί. Εάν δεν το κάνει, οι συνέπειες μπορεί να είναι σοβαρές. Αν ο Θησέας είχε σκεφτεί να πνίξει το θηρίο με αυτόν τον τρόπο, μπορεί να μη χρειαζόταν την Αριάδνη, το σπαθί της ή το νήμα της.

Ο Τζέιμς Γκαλμπρέιθ είναι θεματοφύλακας Economists for Peace and Security και έχει την έδρα Lloyd M. Bentsen, Jr. στο Government/Business Relations στο Lyndon B. Johnson School of Public Affairs του University of Texas. Από το 1993 έως το 1997 διετέλεσε επικεφαλής τεχνικός σύμβουλος της China State Planning Commission