Οταν ο Τσίπρας κάνει… κόπι πάστε Μητσοτάκη

Ενας γκουρού του σύγχρονου μάνατζμεντ έλεγε ότι η παραγωγικότητα δεν είναι ευθύνη του εργαζομένου, αλλά του μάνατζερ. Ενας πολιτικός θα μπορούσε να παραφράσει λίγο το τσιτάτο και να υποστηρίξει πως η παραγωγικότητα ενός κόμματος δεν είναι ευθύνη των στελεχών του, αλλά του αρχηγού. Η προσαρμογή των αρχών της διοίκησης επιχειρήσεων στην ελληνική πολιτική έγινε μόδα αφού ο Κυριάκος Μητσοτάκης κέρδισε τις εκλογές του 2019 και χάρη στο τεχνοκρατικό μοντέλο διακυβέρνησης που – ρητά και συμβολικά – ευαγγελιζόταν. Μέχρι εκείνη τη στιγμή οι φιλιππικοί κατά των επάρατων τεχνοκρατών έμοιαζαν να δονούν τα πλήθη. Από τότε κι έπειτα οι κάποτε εκφωνητές τους προσπαθούν να λανσάρουν την εξειδικευμένη γνώση ως ένα από τα εργαλεία που θα χρησιμοποιήσουν τη δεύτερη φορά προς όφελος του λαού. Από τότε κι έπειτα, με άλλα λόγια, ο Αλέξης Τσίπρας κοπιάρει τον διάδοχό του στην πρωθυπουργία προκειμένου να κατορθώσει να επιστρέψει σ’ αυτήν.

Τα πρώτα ονόματα του think tank των τσιπρικών συμβούλων διέρρευσαν στον Τύπο με στόχο να αποδείξει η ηγεσία του ΣΥΡΙΖΑ πως το κόμμα έχει μεταλλαχθεί στη δεύτερη διετία του στα αντιπολιτευτικά έδρανα. Δεν μένει μόνο στις ριζοσπαστικές κορόνες, αναζητά και εφαρμόσιμες προτάσεις. Δεν απευθύνεται μόνο στο θυμικό των ψηφοφόρων, επικαλείται τη λογική τους. Δεν βασίζεται μόνο στους αριστερούς των εποχών του 4%, ανανεώνει το στελεχικό δυναμικό του με ανθρώπους που πιάνουν το πνεύμα του 2021.

Σύμφωνα με τις κομματικές πηγές, η ομάδα των τεχνοκρατών που έχει αρχίσει να συγκροτεί ο συριζαίος πρόεδρος – ανακοινώθηκαν 16 από τους συνολικά 30 που θα την απαρτίζουν – είναι η απάντηση της Κουμουνδούρου στο γαλάζιο αφήγημα της «αριστείας». Οι γνωρίζοντες τα παρασκήνια επιμένουν πως τα βιογραφικά των επιστημόνων που θα συμβουλεύουν τον Τσίπρα δίνουν και το στίγμα της επόμενης κυβέρνησής του.

Οσοι παρακολουθούν στενά τα τεκταινόμενα στην αξιωματική αντιπολίτευση δεν εξεπλάγησαν με την είδηση για το think tank, ούτε από τις συνδηλώσεις της. Οι αρχηγικές βουλές είχαν παρουσιαστεί από βήματος της φετινής ΔΕΘ – μια κι ο ίδιος ο Τσίπρας είχε περιγράψει το υπουργικό σχήμα που προτίθεται να φτιάξει, εφόσον λάβει τη λαϊκή εντολή, ως ένα με «προσωπικότητες που δεν ανήκουν κατ’ ανάγκη στο κόμμα, αλλά τις έχει καταξιώσει η κοινωνική συμμετοχή και δράση, η συμβολή τους στην επιστήμη, την τέχνη, την οικονομική σκέψη και πράξη». Παρεμπιπτόντως, στο Βελλίδειο είχε ευθέως δεσμευτεί για διαχωρισμό κόμματος – κυβέρνησης.

Ηδη από τον Ιανουάριο η ηγετική ομάδα δούλευε ώστε να αλλάξει το πρότυπο του ΣΥΡΙΖΑ πατώντας πάνω στο μητσοτακικό know-how. Πριν συγκροτήσει και δημοσιοποιήσει το σχέδιο της μείζονος αντιπολίτευσης για τη ρύθμιση του ιδιωτικού χρέους που δημιουργήθηκε στην πανδημία, είχε επιστρατεύσει έλληνες και ξένους τεχνοκράτες – ενώ νωρίτερα είχε αποκτήσει τη δική της «επιτροπή» λοιμωξιολόγων.

Το ρεπορτάζ έλεγε, άλλωστε, ότι ο Τσίπρας συναντούσε καθ’ όλη τη διάρκεια αυτού του χρόνου κατ’ ιδίαν τόσο ακαδημαϊκούς όσο και ανθρώπους της αγοράς και των κοινωνικών φορέων. Ακολουθούσε, δηλαδή, όλα τα βήματα που είχε κάνει ο Μητσοτάκης πριν φτιάξει τη δική του ομάδα των 12 συμβούλων ως αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης. Για την ιστορία, η προετοιμασία των τελευταίων για τη μεταπήδηση στην πολιτική και διοικητική αρένα επιβεβαιώθηκε από τη μετέπειτα πορεία τους: τέσσερις απέκτησαν μετά μια καρέκλα στο υπουργικό του συμβούλιο, τέσσερις διορίστηκαν γενικοί γραμματείς σε υπουργεία, ένας διοικητής του ΕΦΚΑ, κι ένας υποδιοικητής ΤτΕ.

Παρότι όπως κάθε κόμμα ο ΣΥΡΙΖΑ είχε το ινστιτούτο του, ο πρόεδρος και το στενό του επιτελείο δεν είχαν βουτήξει ποτέ βαθιά στη σοφία των αριστερών ειδικών. Το 2021, ωστόσο, έδωσαν μεγάλη επικοινωνιακή έμφαση σε αυτή. Τον Μάρτιο του 2021 δημοσιοποίησαν την πρότασή τους για το νέο ΕΣΥ. Στα μέσα Απριλίου το οικονομικό πρόγραμμα του ΣΥΡΙΖΑ για την ανάκαμψη της οικονομίας μετά την υγειονομική κρίση. Τον Μάιο τους τρόπους με τους οποίους πρέπει η χώρα να αξιοποιήσει τους πόρους του Ταμείου Ανάκαμψης. Τον Ιούνιο τις αλλαγές που πρεσβεύει η Κουμουνδούρου στα εργασιακά.

Σε όλες τις προγραμματικές εκδηλώσεις ο αρχηγός ήταν ο πρωταγωνιστής, η σκηνογραφία περιλάμβανε παρουσιάσεις με powerpoint, οι τομεάρχες ήταν εκεί, και μια σειρά επιστημόνων έπαιρνε μέρος στη συζήτηση. Οι τελευταίοι κόμιζαν στα συριζαϊκά event αξιοπιστία, την εμπιστοσύνη που συνήθως εμπνέει ευκολότερα στον θεατή εκείνος που δεν ανήκει στην κομματική επετηρίδα. Ο σκηνοθέτης φρόντιζε, δηλαδή, να στέλνει το μήνυμα της προσήλωσης στον προγραμματικό λόγο.

Το εταιρικό στυλ κι η επίκληση της τεχνοκρατικής αυθεντίας ενδέχεται να εκληφθούν από κάποιους ως ένδειξη πολιτικής ωρίμασης των συριζαίων μετά την εμπειρία της διακυβέρνησης – χάρη στην οποία κάποιος εκτιμά περισσότερο την εξειδίκευση σε ένα αντικείμενο. Ο αντίλογος, από την άλλη, θυμίζει το παρελθόν. Τα χρόνια που κραύγαζαν τόσο δυνατά εναντίον των εισηγήσεων και των κινήτρων των όποιων συμβούλων που δεν έχουν δοκιμαστεί στο κυνήγι του σταυρού, και δεν κουβαλούν τη νομιμοποίηση της λαϊκής ετυμηγορίας.

Ο παλιός εαυτός. Το μακρινό 2011 ο παλιός πολιτικός εαυτός του Τσίπρα, π.χ., μεμφόταν τον τότε πρωθυπουργό Λουκά Παπαδήμο επειδή δεν είχε δώσει το «παρών» στην αίθουσα της Ολομέλειας προκειμένου να απαντήσει σε επίκαιρες ερωτήσεις. «Κάποιος» έλεγε σε οργίλο ύφος «θα πρέπει να εξηγήσει στον κ. Παπαδήμο ότι η Βουλή των Ελλήνων δεν είναι Γενική Συνέλευση μετόχων τραπέζης, στην οποία κατέχει το πλειοψηφικό πακέτο, για να έρχεται όποτε του αρέσει και να μην έρχεται όποτε δεν του αρέσει. Η Βουλή των Ελλήνων, όσο παραμένει Βουλή των Ελλήνων, έχει κανόνες και κανονισμούς λειτουργίας τους οποίος οφείλει, θέλει – δεν θέλει, να σέβεται». Τι κι αν ο ίδιος δεν τιμούσε συχνά το κοινοβούλιο με την παρουσία του στην Ωρα του Πρωθυπουργού όταν έγινε δική του υποχρέωση;

Τον πιο κοντινό Φεβρουάριο του 2019 μιλούσε στο υπουργικό του συμβούλιο ειρωνικά για «τους υπερτιμημένους τεχνοκράτες που όταν όμως διαχειρίστηκαν την οικονομία, την έριξαν στα βράχια και αργότερα δεν πέτυχαν ούτε μία από τις προβλέψεις και τις εκτιμήσεις τους». Δύο μήνες αργότερα, ενώπιον της εκλογικής του βάσης στο Κλειστό Γαλατσίου, επιτίθετο στους «τεχνοκράτες» της Ευρώπης και τα «άτυπα όργανα» που λαμβάνουν αποφάσεις «κεκλεισμένων των θυρών».

Το ντιμπέιτ «πολιτική εναντίον τεχνοκρατίας» έχει γίνει πολλές φορές την τελευταία δεκαετία των αλλεπάλληλων κρίσεων. Ο νυν πρωθυπουργός προσπάθησε να δώσει στα βασικά του ερωτήματα την προφανή απάντηση της συνεργασίας των μεν με τους δε, ώστε οι εκπρόσωποι της πρώτης να κατανοούν τις πραγματικές ανάγκες διαφόρων τομέων, ενώ ταυτόχρονα οι λύσεις που προτείνουν οι εμπειρογνώμονες να λαμβάνουν τελικά υπόψη τις ανησυχίες του εκλογικού σώματος προτού υλοποιηθούν ως πολιτικές. Και κάπως έτσι φιλοτέχνησε τις λεπτομέρειες του διαχειριστικού του προφίλ.

Κατά πόσο η χρυσή τομή που διατείνεται – μέσω του κυβερνητικού του σχήματος – ο Μητσοτάκης ότι βρήκε πράγματι δουλεύει θα φανεί στο τέλος της τετραετίας. Ο πολιτικός του αντίπαλος, πάντως, δείχνει να ακούει πια τα επιχειρήματά του. Ή έστω να μιμείται την εκφορά τους – αν αυτό υποδηλώνει κάτι για την αξία του εγχειρήματος.