Το παιχνίδι των εντυπώσεων

Στις αρχές της δεκαετίας του 1980, με το ΠΑΣΟΚ φρέσκο φρέσκο ακόμη στην εξουσία, μια νεαρή καλλονή από την Ολλανδία, αντιπροσωπευτικό δείγμα βορειοευρωπαϊκής ομορφιάς, έκανε την εμφάνισή της στους ευρύτερους πολιτικούς, παραπολιτικούς και δημοσιογραφικούς κύκλους. Η Ινγκεμποργκ Μπέχελ που τότε μας αυτοσυστήθηκε ως δημοσιογράφος ήταν, ας πούμε, μια πιο πληθωρική εκδοχή της Αν Λόμπεργκ («Κορίτσια στον ήλιο», Γιάννης Βόγλης, «Στάσου μύγδαλα») με πόδια που, όπως γράφουν στην εποχή μας τα περιοδικά της σόου μπιζ, «μοίραζαν εγκεφαλικά». Η εντυπωσιακή εμφάνισή της δεν πέρασε απαρατήρητη στη μικρή μας πόλη. Ενώ το «ολλανδή δημοσιογράφος», ούτε καν δέκα χρόνια μετά την πτώση της χούντας, της προσέδιδε και ένα είδος πολιτικοκοινωνικής λάμψης – ολλανδοί δημοσιογράφοι είχαν καταγράψει τα γεγονότα του Πολυτεχνείου.

Φαντάζομαι ότι πολλοί άνδρες θα την είχαν ερωτευτεί εκείνη την εποχή. Ο Μιχάλης Κουτούζης όμως έχασε τα αβγά και τα πασχάλια μαζί της. Ποιος είναι αυτός που ελάχιστοι τον θυμούνται σήμερα ενώ πολλοί τον περιστοίχιζαν τότε; Ανήκε στη «νέα γενιά» που είχε επανδρώσει τα υπουργεία του ΠΑΣΟΚ. Οι περισσότεροι σπουδασμένοι στο εξωτερικό, εκπαιδευμένοι στα της Ευρωπαϊκής Ενωσης, με νέες ιδέες, πιο τεχνοκρατική αντίληψη της πολιτικής και αλτέρνατιβ ενδυματολογικό στυλ. Ο Μιχάλης Κουτούζης ήταν το ανφάν γκατέ του υπουργείου Πολιτισμού όπου εργαζόταν ως σύμβουλος. Με έντονη προσωπικότητα, έξυπνος και πολυπράγμων, γοητευτικός χωρίς να είναι ιδιαίτερα ωραίος, «άνετος» σύμφωνα με την έκφραση της εποχής, ήξερε να αξιοποιεί τις γνωριμίες και ήταν αγαπητός στους νέους, τότε, καλλιτέχνες, ιδιαίτερα τους κινηματογραφιστές στους οποίους μοίραζε αφειδώς χρήματα από το Κέντρο Κινηματογράφου. Ερωτεύτηκε σφόδρα τη Ινγκεμποργκ, χώρισε τη γυναίκα του, παντρεύτηκαν με συνοπτικές διαδικασίες το 1983 και απόκτησαν δύο παιδιά. Το άστρο της Ινγκεμποργκ έλαμψε ακόμη περισσότερο και, πλέον, με κυβερνητική βούλα. Οι παλαιότεροι συνάδελφοι τη θυμούνται το 1985 να αλωνίζει στα events της πρώτης Πολιτιστικής Πρωτεύουσας της Ευρώπης – ιδέα και πρωτοβουλία της Μελίνας Μερκούρη που στην πραγματοποίησή της είχε συμβάλει καθοριστικά και ο Μιχάλης Κουτούζης. Η Ινγκεμποργκ δεν είχε επίσημο ρόλο ήταν, ωστόσο, μία «επίσημη» παρουσία παρά το ντεκοντρακτέ λουκ της. Κάτι που μάλλον το απολάμβανε και το καλλιεργούσε με το αλέγκρο ταμπεραμέντο της, περισσότερο μεσογειακό παρά ολλανδικό. Με δυο λόγια, μια γυναίκα που ήθελε και ήξερε πώς να κάνει εντύπωση.

Τα χρόνια περνούσαν αλλά ο πολλά υποσχόμενος Κουτούζης, μια «πολιτική διάνοια» με ιδιαίτερη έφεση στα πολιτιστικά όπως τον χαρακτήριζαν αρκετοί τότε, απογοήτευσε τους υποστηρικτές του και όσους τον εμπιστεύτηκαν. Διάφορα είχαν λεχθεί, τίποτα δεν αποδείχθηκε επίσημα πάντως το γεγονός είναι ότι, κάποια στιγμή, εξαφανίσθηκε από τη δημόσια ζωή. (Χρόνια αργότερα μάθαμε ότι είχε αναπτύξει επιχειρηματική δραστηριότητα στα Τίρανα). Μαζί με αυτόν χάθηκαν και τα ίχνη της Ινγκεμποργκ, τουλάχιστον στους κύκλους που κυκλοφορούσε μέχρι τότε. Το ερώτημα «Τι απέγινε εκείνη η εντυπωσιακή γυναίκα του Κουτούζη» ατόνησε σιγά σιγά. (Κάποιοι την είχαν δει να χειροκροτεί ενθουσιασμένη σε συναυλίες ελλήνων καλλιτεχνών σε πόλεις της Ολλανδίας).

Φαίνεται όμως ότι η Ινγκεμποργκ Μπέχελ δεν εγκατέλειψε ποτέ οριστικά την Ελλάδα. Η ολική επαναφορά της στη δημοσιότητα μάλιστα στάθηκε η αφορμή να πληροφορηθούμε ότι ήταν ανταποκρίτρια του ολλανδικού εβδομαδιαίου πολιτικού περιοδικού De Groene Amsterdammer, ως freelancer συνεργάτις του οποίου πήρε τη διαπίστευση για τη συνέντευξη Τύπου στο Μαξίμου. Εκεί όπου κατόρθωσε να προκαλέσει αυτό που, όπως λένε όσοι τη γνώριζαν από παλιά, έμοιαζε να της αρέσει πάντα. Εντύπωση. Ή εντυπώσεις. Οι πιο παρατηρητικοί την αναγνώρισαν παρά τη μάσκα και το κόκκινο Fedora καπέλο της (ένα καπέλο που εξακολουθείς να φοράς σε μία κλειστή και επίσημη αίθουσα μόνο αν ξέρεις εκ των προτέρων ότι η εικόνα σου θα γίνει viral). Η συμπεριφορά της στο Μαξίμου ήταν απόλυτα συμβατή με τον χαρακτήρα της. «Ετσι ήταν πάντα, δεν έπαιρνε χαμπάρι από δεοντολογία και πρωτόκολλα». Ελα όμως που οι δημοσιογράφοι οφείλουν, κάτω από οιεσδήποτε συνθήκες, να βάζουν τη δεοντολογία πάνω από την ιδεολογία τους και, όταν απευθύνονται στους πρωθυπουργούς δύο χωρών, να ακολουθούν στοιχειωδώς ένα πρωτόκολλο. Ή, έστω, να έχουν κάποιες στοιχειώδεις γνώσεις.

Η Ινγκεμποργκ Μπέχελ δεν απευθύνθηκε στον Κυριάκο Μητσοτάκη ως δημοσιογράφος αλλά ως ακτιβίστρια. Που έχει κάθε δικαίωμα να είναι μόνο που, σε αυτήν την περίπτωση, η θέση της δεν ήταν, τη δεδομένη στιγμή, στου Μαξίμου. Κάποια άλλη, μπορεί. Ο όρος δημοσιογράφος – ακτιβιστής μπορεί να γοητεύει κάποιους αλλά, στην πραγματικότητα, η μία ιδιότητα αναιρεί την άλλη. Εις βάρος, τελικά, και της δημοσιογραφίας και του ακτιβισμού. Η αποστολή του ακτιβιστή είναι αυτά που λέει και αυτά που κάνει να γίνονται είδηση. Οταν όμως ο ίδιος ο δημοσιογράφος γίνεται είδηση, απλώς δεν κάνει καθόλου καλά τη δουλειά του διότι έτσι χάνεται η ίδια η είδηση. Οπως συνέβη στην προκειμένη περίπτωση αφού, τελικά, απάντηση δεν πήρε. Εκτός κι αν δεν ήθελε, επί της ουσίας, να πάρει.

Οπως φαίνεται εκ του μιντιακού αποτελέσματος, την Ινγκεμποργκ Μπέχελ δεν την ενδιέφεραν τα στοιχεία που θα μπορούσαν να προκύψουν από μία απάντηση στην ερώτησή της αλλά το συναίσθημα που θα προκαλούσε η ίδια η ερώτησή της. Οταν όμως ο ακτιβισμός χρησιμοποιεί, ως άλλοθι, τη δημοσιογραφία – και το αντίστροφο – βγαίνει, τελικά, κερδισμένη μόνο η μικροπολιτική.