Η υγεία δεν μπαίνει σε αναμονή

H πρόληψη αποτελεί το κλειδί για να αποφύγουμε τη φτωχή υγεία, τόσο σε επίπεδο ατόμου, όσο και σε επίπεδο πληθυσμού. Ικανοποίηση γεννά η πρόθεση του υπουργείου Υγείας να βάλει στο επίκεντρο της πολιτικής του την πρόληψη, καθώς είναι αναγκαία η μετατόπιση του ενδιαφέροντος από τη νόσο και τη θεραπεία στην πρόληψη και τους κοινωνικούς προσδιοριστές της υγείας.

Η παραπάνω διαπίστωση ανήκει στον γενικό-οικογενειακό γιατρό Ευάγγελο Φραγκούλη, ο οποίος υπογραμμίζει στο ένθετο «Υγεία» πως ειδικά στις ημέρες μας η προληπτική φροντίδα έπεσε θύμα της COVID-19 με μεγάλο περιορισμό της σε παγκόσμιο επίπεδο στο διάστημα της πανδημίας. Και στο κείμενο που ακολουθεί αναλύει όλα τα… μυστικά του προληπτικού ελέγχου για τη διατήρηση της καλής υγείας.

Η ετήσια προληπτική φροντίδα αποτελεί προτεραιότητα για να διασφαλιστεί η βέλτιστη υγεία. Δεν έχει περιθώρια αναβολής, καθώς η υγεία δεν μπαίνει σε αναμονή. Συμβάλλει στον εντοπισμό και την τροποποίηση παραγόντων κινδύνου για κάποια ασθένεια βοηθώντας στην πρόληψη εκδήλωσής της, ενώ η έγκαιρη ανίχνευση εγκατεστημένων νοσημάτων ευοδώνει την καλύτερη αντιμετώπισή τους, μειώνει τον κίνδυνο επιπλοκών και αυξάνει τις πιθανότητες καλύτερων αποτελεσμάτων για την υγεία.

Εξατομικευμένο πλάνο

Πάντως, για να είναι αποδοτικό το πλάνο πρόληψης θα πρέπει να εξατομικεύεται και τα αποτελέσματα των εξετάσεων που περιλαμβάνει θα πρέπει να αξιολογούνται από τον γιατρό σας. Μαζί θα αποφασίσετε ποια εξέταση, πότε και πόσο συχνά χρειάζεται να την κάνετε σε προληπτική βάση. Αντίθετα δεν μπορεί να είναι αποδοτικές πρακτικές όπου οι ασθενείς ζητούν ή αγοράζουν τις εξετάσεις που οι ίδιοι θεωρούν πως χρειάζονται ή που οι εξετάσεις διενεργούνται αποσυνδεμένα από τη φροντίδα του γιατρού τους.

Η επίσκεψη στον γιατρό παρέχει την ευκαιρία να αξιολογήσετε την παρούσα κατάσταση της υγείας σας και των κινδύνων που αυτή διατρέχει και να προσδιορίσετε μαζί τους στόχους και τις προσδοκίες σας για το επόμενο έτος. Αν και δεν είναι μια εξονυχιστική εξέταση, βοηθά στη δημιουργία ενός εξατομικευμένου πλάνου πρόληψης για εσάς, να αντιμετωπίσετε τυχόν ανησυχίες και να εντοπίσετε τρόπους πρόληψης μελλοντικών προβλημάτων.

Ενισχύει στην πορεία του χρόνου τη σχέση και την επικοινωνία με τον γιατρό σας. Είναι σημαντικό να σας να δίνει τον απαραίτητο χρόνο για να κατανοήσει τις ανησυχίες σας και να απαντήσει στις ερωτήσεις σας. Ο γιατρός σας πρέπει να είναι κάποιος με τον οποίο νιώθετε άνετα να μιλάτε ακόμη και για τα πιο ευαίσθητα θέματα.

Η ετήσια επίσκεψη είναι επίσης μια ευκαιρία να διερευνηθούν υγιεινές και δυνητικά ανθυγιεινές επιλογές τρόπου ζωής, όπως διατροφή, άσκηση, κάπνισμα και κατανάλωση αλκοόλ. Να διερευνηθούν και να επικαιροποιηθούν οι εμβολιασμοί. Να ελεγχθεί η παρουσία κοινών προβλημάτων ψυχικής υγείας, όπως άγχους, κατάθλιψης και διαταραχών ύπνου. Να συζητηθεί η ανάγκη για συγκεκριμένες εξετάσεις διαλογής, μερικές από τις οποίες ίσως δεν γνωρίζετε.

Πριν από την επίσκεψη στον γιατρό σας συγκεντρώστε το ιατρικό ιστορικό της οικογένειάς σας. Συζητήστε με τους συγγενείς σας για να μάθετε αν υπάρχουν ασθένειες που διατρέχουν στην οικογένεια. Βοηθά επίσης να έχετε φτιάξει εκ των προτέρων μια λίστα με ερωτήσεις και τις ανησυχίες σας για να τις απευθύνετε στον γιατρό σας.

Εξετάσεις διαλογής

Ο γιατρός σας μπορεί να προτείνει εξετάσεις διαλογής, οι οποίες εντοπίζουν προβλήματα υγείας νωρίς στην πορεία τους πριν εμφανιστούν συμπτώματα, βασιζόμενος σε κατευθυντήριες συστάσεις από ομάδες ειδικών.

Ο προσδιορισμός των εξετάσεων διαλογής που χρειάζεστε βασίζεται:

• στην ηλικία, στην κατάσταση της υγείας και στο φύλο σας.
• στους παράγοντες κινδύνου, καταστάσεις που όταν είναι παρούσες κάνουν πιο πιθανή την εκδήλωση μιας ασθένειας. Περιλαμβάνουν το οικογενειακό σας ιστορικό και συνήθειες του τρόπου ζωής.

Πέρα από τα οφέλη, οι εξετάσεις κρύβουν και κινδύνους και ο γιατρός σας οφείλει να σας ενημερώσει για αυτούς, π.χ. ακτινοβολία, τραυματισμός κ.λπ. Εξετάσεις επίσης μπορούν να οδηγήσουν σε λανθασμένη διάγνωση μιας ασθένειας, που στην πραγματικότητα δεν έχετε, οδηγώντας σε περισσότερες εξετάσεις που συνεπάγονται επίσης κινδύνους. Ο γιατρός σας μπορεί να σας βοηθήσει να αποφασίσετε από κοινού, εάν τα οφέλη μιας εξέτασης υπερτερούν των κινδύνων για εσάς. Με αυτόν τον τρόπο ενημερώνεστε καλύτερα και εμπλέκεστε ενεργότερα στη διατήρηση της υγεία σας.

Ως εξετάσεις διαλογής συστήνονται οι εξετάσεις για τις οποίες διαθέτουμε σαφείς αποδείξεις πως η εισαγωγή τους στα προγράμματα πρόληψης αλλάζουν τη φυσική πορεία μιας ασθένειας σε ένα σημαντικό κομμάτι του πληθυσμού που ελέγχεται. Αφορούν ορισμένους τύπους καρκίνου, καρδιομεταβολικούς παράγοντες κινδύνου και λοιμώδη νοσήματα, και αναλόγως της υπό έλεγχο κατάστασης η διερεύνηση θα μπορούσε να αφορά εργαστηριακή εξέταση – αιματολογική ή ακτινολογική -, ευρήματα από τη φυσική εξέταση ή ερωτηματολόγιο που σας χορηγεί προς συμπλήρωση ο γιατρός σας.