H απάντηση

Σε ένα άρθρο του την περασμένη Δευτέρα στην Guardian, που αναδημοσιεύτηκε και σε άλλες ξένες εφημερίδες, ο συγγραφέας Ντάνιελ Τρίλινγκ σημείωνε ότι γίνονται σκοτεινά πράγματα στα σύνορα της Ευρώπης. Στη χώρα του, τη Βρετανία, το υπουργείο Εσωτερικών προσπαθεί σιωπηρά να αλλάξει τη νομοθεσία ώστε οι μεθοριακοί φρουροί να μη διώκονται όταν αρνούνται να σώσουν ζωές στη θάλασσα. Στην Πολωνία, η κυβέρνηση μόλις ψήφισε έναν νόμο που επιτρέπει στις Αρχές να στέλνουν πίσω πρόσφυγες που έχουν περάσει «παράνομα» στη χώρα. Στην Κροατία και στην Ελλάδα, ομάδες μασκοφόρων που συνδέονται με τις δυνάμεις ασφαλείας προβαίνουν σε επαναπροωθήσεις προσφύγων.

Τα κράτη δεν αρκούνται πλέον να παραβιάζουν τους κανόνες, γράφει ο Τρίλινγκ. Αλλάζουν και τους ίδιους τους κανόνες. Κι αυτό που βλέπουμε σήμερα με τους πρόσφυγες από πολέμους ή δικτατορίες θα το δούμε αύριο με τους πρόσφυγες από την κλιματική κρίση.

Σε ένα ρεπορτάζ τους πριν από μια εβδομάδα στο Der Spiegel, που ήταν προϊόν πολύμηνης έρευνας, οκτώ δημοσιογράφοι αναφέρονταν σε δεκάδες επεισόδια βίαιων, και συχνά εξευτελιστικών, επιστροφών προσφύγων από το ελληνικό έδαφος προς την Τουρκία, κατά παράβαση των διεθνών συνθηκών και των κανόνων της ΕΕ. Ανάλογα ρεπορτάζ για pushbacks έχουν δημοσιευτεί τους τελευταίους μήνες και σε άλλα ξένα έντυπα, ενώ του θέματος έχουν επιληφθεί το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και άλλοι διεθνείς οργανισμοί.

Η ολλανδή δημοσιογράφος Ingeborg Beugel δεν είπε λοιπόν κάτι καινούργιο στην ερώτησή της προχθές προς τον Κυριάκο Μητσοτάκη. Το ύφος της ήταν απαράδεκτο, και καλά έκανε ο Πρωθυπουργός και την επανέφερε στην τάξη. Η ουσία όμως παραμένει. Οι καταγγελίες για παράνομες επαναπροωθήσεις πολλαπλασιάζονται και η απάντηση δεν μπορεί να είναι ούτε ότι πρόκειται για προπαγάνδα της Τουρκίας ούτε ότι η Ελλάδα έχει σώσει χιλιάδες ζωές. Ασχετο με το θέμα είναι επίσης το παρελθόν της δημοσιογράφου, ο χαρακτήρας της, το τι τρώει, πού κοιμάται και με ποιον κάνει παρέα.

Η μόνη δυνατή απάντηση σε τέτοιες καταγγελίες είναι ότι θα διερευνηθούν. Οχι με «εσωτερικούς ελέγχους», όπως ανακοίνωσε πρόσφατα ο υπουργός Μετανάστευσης ύστερα από έντονη πίεση της επιτρόπου Εσωτερικών Υποθέσεων, αλλά με διαφάνεια και τη συμμετοχή ανεξάρτητων αρχών. Ετσι κάνουν τα δημοκρατικά κράτη που σέβονται το διεθνές δίκαιο και απαιτούν να κάνουν το ίδιο και οι άλλοι.

Eργαλειοποιήσεις προσφύγων γίνονται, και τις κάνουν όλα τα αυταρχικά καθεστώτα που θέλουν να προκαλέσουν αποσταθεροποίηση. Τόσο οι ευρωπαϊκοί θεσμοί όσο και μεμονωμένες χώρες καταγγέλλουν αυτές τις μέρες τη Λευκορωσία για τέτοιες πρακτικές, όπως κατήγγειλαν τον Μάρτιο του 2020 και την Τουρκία. Είναι λοιπόν τουλάχιστον αντιπαραγωγικό να βάζουμε σήμερα απέναντί μας αυτούς τους θεσμούς, αλλά και τα μεγάλα ξένα μέσα ενημέρωσης, με αφορμή την «ορμπανοποίηση» της μεταναστευτικής μας πολιτικής.

Κι αν οργίζονται οι ηγέτες, ασφαλώς δεν φταίνε σε τίποτα οι ικέτες.