«Ο κόσμος πρέπει να θυμάται»

Το κλίμα αισιοδοξίας για την επιστροφή στις κινηματογραφικές αίθουσες ήταν διάχυτο στον αέρα αλλά και στην ουσία των λεχθέντων όσων πήραν τον λόγο. Μια γλύκα διαπερνούσε την αίθουσα Ολύμπιον την Πέμπτη 4 Νοεμβρίου, στην τελετή έναρξης του 62ου Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης, που σε συνδυασμό με την ανάγκη ήταν σαν να έλεγε «το αύριο είναι εδώ».

Αυτά στα λόγια μόνο; Οχι. Φαίνεται ότι το ίδιο κλίμα επικρατεί και στις αίθουσές του όπου πραγματοποιούνται κανονικά οι προβολές παρουσία αρκετού κόσμου και με όλα τα πρωτόκολλα να ακολουθούνται κατά γράμμα.

Το μεγαλύτερο, μέχρι σήμερα, event του φεστιβάλ βέβαια έγινε το περασμένο Σάββατο στην αίθουσα Σταύρος Τορνές του λιμανιού όπου φιλοξενήθηκε η πανελλήνια πρεμιέρα της ήδη πολυσυζητημένης ταινίας «Καλάβρυτα 1943» του Νικόλα Δημητρόπουλου. Ως γνωστόν, μία και μόνο σκηνή αυτής της ταινίας, που μάλιστα είχε ενταχθεί στο διαφημιστικό τρέιλέρ της (προφανώς όχι τυχαία), ήταν ικανή να προκαλέσει τεράστιο θόρυβο πολύ πριν από την εμφάνισή της ως ολοκληρωμένο έργο. Ομως ας δούμε τα πράγματα από την αρχή: μέσα από μια ιστορία μυθοπλασίας και ο Ν. Δημητρόπουλος είναι ξεκάθαρος σε αυτό, η ταινία «Καλάβρυτα 1943» ρίχνει τη δική της ματιά στην ιστορική σφαγή των Καλαβρύτων από τους Γερμανούς κατά τη διάρκεια της Κατοχής. Ηταν η 13η Δεκεμβρίου 1943, η αποφράδα εκείνη μέρα όταν δυνάμεις της Βέρμαχτ εκτέλεσαν σχεδόν όλους τους άρρενες κατοίκους των Καλαβρύτων. Η εκτέλεση έγινε ως αντίποινα για την εκτέλεση αιχμαλώτων γερμανών στρατιωτών από τον ΕΛΑΣ.

Το απίστευτης βαρβαρότητας αυτό γεγονός θα χαραχθεί για πάντα στο υποσυνείδητο των Ελλήνων. Το τραύμα, ακόμα και σήμερα, περίπου 70 χρόνια μετά την τραγωδία, παραμένει ανοιχτό. Αρκεί μια επίσκεψη στο Μουσείο του Ολοκαυτώματος των Καλαβρύτων για να σε βάλει σε σκέψεις που δεν θα σε εγκαταλείψουν ποτέ…

Επομένως ο θόρυβος, σήμερα, είναι ως ένα σημείο δικαιολογημένος: στο τρέιλερ της ταινίας εμφανίζεται γερμανός στρατιώτης (τον υποδύεται ο ηθοποιός Προμηθέας Αλειφερόπουλος) να βοηθά πολίτες των Καλαβρύτων που βρίσκονται εγκλωβισμένοι σε ένα φλεγόμενο κτίριο να γλιτώσουν από τον θάνατο. Τους ανοίγει την πόρτα… To γεγονός έχει πάρει ακραίες διαστάσεις αφού σύμφωνα με πληροφορίες, τοπικοί φορείς και απόγονοι θυμάτων του Ολοκαυτώματος, καταγγέλλουν τους υπευθύνους της ταινίας για παραχάραξη των ιστορικών γεγονότων και αναβίωση μύθων που εξυπηρετούν αλλότριους σκοπούς.

ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΣΤΟ VARIETY. Ενα σημείο που αξίζει να ληφθεί υπόψη και το οποίο επισημαίνεται από τον σκηνοθέτη σε επιστολή του προς ένα από τα εγκυρότερα κινηματογραφικά ΜΜΕ του κόσμου, το Variety, ως απάντηση στις «κατηγορίες» εναντίον του, είναι ότι έκθεμα για το Ολοκαύτωμα των Καλαβρύτων που βρίσκεται στο μουσείο της Ουάσιγκτον αναφέρει 14 μάρτυρες που είπαν ότι ένας αυστριακός στρατιώτης άνοιξε την πόρτα του σχολείου για να ελευθερώσει τις γυναίκες και τα παιδιά που ήταν παγιδευμένα μέσα σε αυτό.

«Ενα από τα βασικά πράγματα που επιθυμούσαμε ήταν να σεβαστούμε τους ανθρώπους στα Καλάβρυτα. Κρατήσαμε τη σκηνή για λόγους που δείχνουν ότι ακόμη και στις πιο σκοτεινές στιγμές, μπορεί να υπάρξει ανθρωπιά», σημειώνει στην επιστολή ο Ν. Δημητρόπουλος.

Στη Θεσσαλονίκη η προβολή έγινε σε ήρεμους τόνους και ο σκηνοθέτης εξέθεσε τις απόψεις του μιλώντας ψύχραιμα προς το κοινό. Διότι με όλον αυτόν τον θόρυβο, ελλοχεύει ο κίνδυνος αποπροσανατολισμού από το κύριο θέμα: η καταπολέμηση του φασισμού βρίσκεται στην ψυχή της ταινίας του Ν. Δημητρόπουλου, ο οποίος ως Ελληνας του εξωτερικού επιθυμούσε από πολύ παλιά να κάνει μια ταινία για την πατρίδα του.

«Δυστυχώς, η Ελλάδα είναι μια χώρα που στο εξωτερικό ξεχνιέται μπροστά σε τέτοια ιστορικά θέματα» είπε στα «ΝΕΑ». «Είναι αναγκαίο όμως, με κάθε τρόπο, να παρουσιάζουμε τι σημαίνει φασισμός και ναζισμός – ιδιαίτερα σήμερα, που όχι μόνον στην Ευρώπη αλλά σε όλον τον κόσμο βγαίνουν στοιχεία που δείχνουν τρομακτικά για το μέλλον μας. Ο κόσμος πρέπει να θυμάται».

Ο ελληνικός κινηματογράφος, πάντως, καλά κρατεί – τουλάχιστον στο φεστιβάλ. Ενα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η «Αστέρω» (1929), που προβλήθηκε με τη συνοδεία ζωντανής μουσικής υπόκρουσης (Nalyssa Green), στο πλαίσιο της δράσης «Χώρα, σε βλέπω: Ο 20ός αιώνας του ελληνικού σινεμά» της Ελληνικής Ακαδημίας Κινηματογράφου.

Επίσης, τόσο η ειδική τιμητική προβολή της ταινίας «Δοξόμπους» του Φώτου Λαμπρινού, όσο και το βωβό φιλμ του Δημήτρη Γαζιάδη (που θεωρούταν χαμένο για δεκαετίες, προτού έρθει ξανά στο προσκήνιο χάρη στο επιτυχημένο ριμέικ του 1959 από τον Ντίνο Δημόπουλο, με την Αλίκη Βουγιουκλάκη στον ομώνυμο ρόλο) παρουσιάστηκαν σε γεμάτες αίθουσες.

INFO

Η αθηναϊκή πρεμιέρα της ταινίας «Καλάβρυτα 1943» πραγματοποιείται απόψε στο Κέντρο Πολιτισμού Ιδρυμα Σταύρος Νιάρχος (μόνο με προσκλήσεις), {LF}ενώ από την Πέμπτη 11 Νοεμβρίου κυκλοφορεί {LF}στους κινηματογράφους από την Tanweer