Ενας γίγαντας που πρέπει {LF}να καεί

Μια ιστορία βγαλμένη από τη λαϊκή παράδοση του Παλάου, είναι, την αφηγήθηκε χθες στη διεθνή σύνοδο του ΟΗΕ για την κλιματική αλλαγή, την COP26, ο πρόεδρος αυτής της νησιωτικής χώρας του Ειρηνικού, Σουρέιντζελ Γουίπς: ήταν ένα αγόρι που μεγάλωνε διαρκώς και έγινε γίγαντας και δεν σταματούσε να μεγαλώνει. Λόγω της ανεξέλεγκτης όρεξής του, όλη η νησιωτική κοινότητα ήταν αναγκασμένη να τον ταΐζει συνεχώς, καταλήγοντας να εξαντλήσει όλους τους φυσικούς της πόρους. Τελικά, οι νησιώτες έβαλαν φωτιά στον γίγαντα, γιατί στράφηκε εναντίον τους και προσπάθησε να φάει και τους ίδιους. Για τον Γουίπς, η ιστορία αυτή «θυμίζει με ανατριχιαστικό τρόπο» τη σημερινή κλιματική κρίση. «Οι μεγάλοι ρυπαντές με τις ακόρεστες ορέξεις συνεχίζουν να κακομεταχειρίζονται το περιβάλλον μας απειλώντας την ίδια μας την ύπαρξη. Η COP26 πρέπει να ανάψει τη φωτιά», δήλωσε. «Μιλάω ειλικρινά, δεν υπάρχει αξιοπρέπεια σε έναν αργό και επώδυνο θάνατο – καλύτερα να βομβαρδίσετε τα νησιά μας». Δύο σημαντικές συμφωνίες που ανακοινώθηκαν χθες στη Γλασκώβη, για τον τερματισμό της αποψίλωσης των δασών ως το τέλος της δεκαετίας και τον περιορισμό των εκπομπών μεθανίου κατά 30% μέχρι το 2030 σε σύγκριση με το 2020, δείχνουν πως η ελπίδα παραμένει ζωντανή – κι ας έχουν όλες τα «αλλά» τους. «Συγκρατημένα αισιόδοξος» δήλωσε χθες το βράδυ ο βρετανός πρωθυπουργός, Μπόρις Τζόνσον, πριν αποχωρήσει, μαζί με τους υπόλοιπους παγκόσμιους ηγέτες, από τη Γλασκόβη, αφήνοντας τις αντιπροσωπείες να ξεκινήσουν τις τεχνικές διαπραγματεύσεις.

Το μεθάνιο ήταν για καιρό απόν από την ημερήσια διάταξη των μεγάλων συνόδων για το κλίμα. Κι όμως, εκτιμάται πως είναι υπεύθυνο για το 30% της υπερθέρμανσης του πλανήτη από την προβιομηχανική περίοδο. Παραμένει λιγότερο στην ατμόσφαιρα σε σύγκριση με το CO2 (καμιά δεκαριά χρόνια έναντι εκατοντάδων ετών), έχει όμως 80 φορές μεγαλύτερο δυναμικό παγκόσμιας θέρμανσης. Ο περιορισμός των εκπομπών του, λοιπόν, θεωρείται απαραίτητος για τη συγκράτηση της υπερθέρμανσης του πλανήτη στον 1,5°C, σύμφωνα με τον πλέον φιλόδοξο στόχο της Συμφωνίας του Παρισιού. Μόλις πρόσφατα, δύο εκθέσεις του ΟΗΕ έδειξαν πως μία μείωση των ανθρωπογενών εκπομπών μεθανίου κατά 45% στη διάρκεια αυτής της δεκαετίας θα μπορούσε να περιορίσει την αύξηση της παγκόσμιας θερμοκρασίας κατά 0,3°C μέχρι το 2050 και κατά 0,8°C μέχρι τα τέλη του αιώνα. Οι συγκεντρώσεις μεθανίου έφτασαν όμως πέρυσι σε επίπεδα-ρεκόρ. Εξού και η σημασία της δέσμευσης περισσότερων από 100 χωρών στο «παγκόσμιο σύμφωνο για το μεθάνιο», μία πρωτοβουλία των ΗΠΑ και της ΕΕ: οι υπογράφοντες – ανάμεσά τους η ΕΕ, η Βρετανία, η Αργεντινή, ο Καναδάς, οι ΗΠΑ, η Βραζιλία, η Ινδονησία, το Ιράκ… – εκπροσωπούν περίπου το ήμισυ των παγκόσμιων εκπομπών μεθανίου και το 70% του παγκόσμιου ΑΕΠ. Ομως η Κίνα, η Ρωσία και η Ινδία, που εκπροσωπούν από κοινού περίπου το ένα τρίτο των εκπομπών μεθανίου, δεν αποτελούν προς το παρόν μέρος της νέας συμμαχίας. Και σύμφωνα με τους παρατηρητές, οι δεσμεύσεις δεν συνοδεύονται ακόμα από συγκεκριμένα μέτρα.

Αντίστοιχες επιφυλάξεις εξέφρασαν πολλές οικολογικές οργανώσεις και για την έτερη σημαντική συμφωνία που ανακοινώθηκε χθες στη Γλασκώβη. Τα δάση του πλανήτη απορροφούν περίπου το 30% των εκπομπών CO2, είναι, μαζί με τους ωκεανούς, οι πνεύμονες του πλανήτη. Σύμφωνα ωστόσο με το WWF, κάθε λεπτό που περνάει χάνονται δάση συνολικής έκτασης ισοδύναμης με 27 γήπεδα ποδοσφαίρου: το 2020, ο κόσμος έχασε συνολικά 258.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα δασών, καταστροφή μεγαλύτερη κατά 12% σε σύγκριση με την προηγούμενη χρονιά. Εξού και η σημασία της δέσμευσης 114 χωρών που φιλοξενούν το 85% των παγκόσμιων δασών, ανάμεσά τους το βόρειο δάσος του Καναδά, το δάσος του Αμαζονίου στη Βραζιλία και το τροπικό δάσος της κοιλάδας του Κονγκό, να ανακόψουν και να αναστρέψουν μέχρι το 2030 την αποψίλωση και την υποβάθμιση των εδαφών. Μία πρωτοβουλία βασισμένη στη Διακήρυξη της Νέας Υόρκης για τα Δάση (2014), την οποία είχαν τότε υπογράψει 40 χώρες, βασισμένη σε μία δημόσια και ιδιωτική χρηματοδότηση ύψους 19,2 δισ. ευρώ -η ΕΕ δεσμεύθηκε να δαπανήσει 1 δισ. ευρώ από τον προϋπολογισμό της τα επόμενα πέντε χρόνια. Για την Greenpeace, ωστόσο, ο στόχος του 2030 είναι υπερβολικά απομακρυσμένος, και δίνει το πράσινο φως «για μία επιπλέον δεκαετία αποψίλωσης». Αρκεί, η αλήθεια είναι, να σκεφτεί κανείς πως από την αρχή της προεδρίας του ακροδεξιού Ζαΐρ Μπολσονάρο, το 2019, η Αμαζονία της Βραζιλίας χάνει 10.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα δάσους ετησίως, αντί 6.500 km2 ετησίως την προηγούμενη δεκαετία.