Αόριστες δεσμεύσεις {LF}και «μισές» συμφωνίες {LF}στο G20

Το τέλος της Συνόδου Κορυφής του G20 στη Ρώμη συνέπεσε με την έναρξη της διάσκεψης COP26 στη Γλασκώβη για το κλίμα, στην οποία θα συμμετέχουν πολλοί από τους ηγέτες που βρέθηκαν το Σαββατοκύριακο στην ιταλική πρωτεύουσα. Η σύμπτωση δεν είναι, βεβαίως, μόνο χρονική, αλλά και ουσιαστική, καθώς ένα από τα βασικά ζητήματα που συζητήθηκε ανάμεσα στις πιο μεγάλες οικονομίες του πλανήτη ήταν και αυτό της κλιματικής κρίσης και της υπερθέρμανσης του πλανήτη.

Ο τίτλος δε στο σχετικό ρεπορτάζ στην ιστοσελίδα της «Wall Street Journal» φανερώνει τι ακριβώς συνέβη στη Ρώμη – και ταυτόχρονα πόσο δύσκολο θα είναι να συμβεί κάτι διαφορετικό στη Γλασκώβη: «Οι διαφωνίες εντός του G20 αναδεικνύουν τις προκλήσεις για την COP26». Με την εκτίμηση αυτή συμφωνούν απολύτως και οι ανταποκρίσεις άλλων Μέσων – όπως της «Handelsblatt»: «Οι προσπάθειες να σταλεί ένα ισχυρό σήμα της Συνόδου Κορυφής του G20 πριν από τη διάσκεψη της Γλασκώβης για το κλίμα φαίνεται πως ναυάγησαν», σημειώνει η γερμανική εφημερίδα, επικαλούμενη (όπως και η «WSJ») την αδυναμία να τεθούν συγκεκριμένοι στόχοι.

Οι παραπάνω εκτιμήσεις είναι απολύτως δικαιολογημένες. Κι αυτό διότι οι συμμετέχοντες μπορεί να επαναβεβαίωσαν τη δέσμευσή τους για μη αύξηση της μέσης θερμοκρασίας πάνω από 2 βαθμούς Κελσίου και, κατά προτίμηση, ως τον 1,5 βαθμό, σε σύγκριση με την προβιομηχανική εποχή, για μία ακόμη φορά ωστόσο δεν μας είπαν συγκεκριμένα πώς θα το κατορθώσουν. Επίσης, επανέλαβαν τη θέλησή τους για διακοπή, ως το τέλος του έτους, κάθε χρηματοδότησης για την κατασκευή μονάδων που λειτουργούν με γαιάνθρακα, όμως Κίνα και άλλες χώρες κινούνται προς διαφορετική κατεύθυνση. Οσο για τη χρηματοδότηση των αναπτυσσόμενων χωρών με 100 δισ. δολάρια ετησίως, ως συμβολή για την πιο ομαλή και ταχεία προσαρμογή τους στην «πράσινη οικονομία», η εμπειρία δείχνει πως είναι αβέβαιο το κατά πόσο αυτό το ποσό τελικώς θα διατεθεί.

Η αλήθεια, πάντως, είναι ότι σχετική ασάφεια επικράτησε και στα άλλα μεγάλα θέματα που συζητήθηκαν το προηγούμενο διήμερο: την πανδημία της Covid-19 και την πορεία των εμβολιασμών, την επιβολή του ελάχιστου παγκόσμιου φορολογικού συντελεστή και, τέλος, τις εμπορικές διαμάχες μεταξύ των κρατών – μελών.

Ο εμβολιασμός των φτωχών. «Χαιρετίζουμε την υποστήριξή σας προς τον στόχο του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας για τον εμβολιασμό του 40% του πληθυσμού όλων των χωρών του πλανήτη μέχρι το τέλος του τρέχοντος έτους και του 70% ως τα μέσα του 2022», δήλωσε ο επικεφαλής του ΠΟΥ μετά τα όσα σχετικά συμφώνησαν οι ηγέτες που συμμετείχαν στη Σύνοδο του G20. Ο ίδιος, ωστόσο, έσπευσε να κρούσει τον κώδωνα του κινδύνου, αναφερόμενος στην κατάσταση που επικρατεί και στους κινδύνους που εγκυμονεί.

Αφού προειδοποίησε ότι 82 χώρες κινδυνεύουν να μην πετύχουν αυτόν τον στόχο, στη συνέχεια άφησε μια σαφή αιχμή κατά των πλουσιότερων χωρών και των κυβερνήσεών τους: «Για τις περισσότερες (από τις 82 χώρες), το πρόβλημα δεν έγκειται στη δυνατότητα απορρόφησης των δόσεων, αλλά στην ανεπαρκή προσφορά που υπάρχει», είπε ο Τέντρος Αντχανόμ Γκεμπρεϊγέσους – επαναλαμβάνοντας παράλληλα τις εκκλήσεις του για κατάργηση της πατέντας και για ενίσχυση της παραγωγής εμβολίων στην Αφρική, που είναι και η ήπειρος η οποία βρίσκεται πιο πίσω από όλες όσον αφορά το ποσοστό εμβολιασμού του πληθυσμού.

Συμφωνία στον φόρο 15%. Το γεγονός ότι οι ηγέτες των 20 μεγαλύτερων οικονομιών του πλανήτη υιοθέτησαν και επισήμως την ανάγκη να επιβληθεί ένας ελάχιστος φορολογικός συντελεστής στις πολυεθνικές και παγκόσμιας εμβέλειας επιχειρήσεις, της τάξης του 15%, ασφαλώς δεν μπορεί να θεωρηθεί κάτι αμελητέο – έστω κι αν ήταν αναμενόμενο, μετά και τη σχετική συμφωνία των υπουργών Οικονομικών τους. Παρ’ όλα αυτά, εξακολουθούν να υπάρχουν αρκετά ερωτηματικά και παράμετροι που μπορούν να αποβούν αποφασιστικές.

Οπως είναι γνωστό, ο συντελεστής αυτός αφορά επιχειρήσεις με πωλήσεις που ξεπερνούν τα 750 εκατομμύρια ευρώ ετησίως. Παράλληλα, θέτει στόχο οι πιο ισχυρές από αυτές, με πωλήσεις τουλάχιστον 20 δισ. ευρώ και περιθώριο κέρδους άνω του 10%, να καταβάλλουν φόρους στις χώρες στις οποίες πωλούν τα προϊόντα και τις υπηρεσίες τους και όχι όπου αυτές επιλέξουν, με βάση τους ευνοϊκότερους συντελεστές. Η συμφωνία αυτή εκτιμάται ότι μπορεί να φέρει στα ταμεία 150 δισ. δολάρια ετησίως, σύμφωνα με τον ΟΟΣΑ, τη στιγμή που σήμερα οι απώλειες λόγω φορολογικών παραδείσων υπολογίζονται σε περίπου 250 δισ.

Ωστόσο, η εφαρμογή του μέτρου, που προσδιορίστηκε για το 2023, έχει μια σειρά από προϋποθέσεις: τη συμφωνία των παραδείσων – ή τον εξαναγκασμό τους σε συμφωνία. Την έγκριση σχετικού νομοθετικού πλαισίου στις ΗΠΑ, όπου Ρεπουμπλικανοί και μια ομάδα Δημοκρατικών δεν θέλουν ούτε να ακούν για μεγαλύτερη φορολόγηση επιχειρήσεων (δεν αποκλείεται, μάλιστα, να πιέσουν να μειωθεί περαιτέρω ο ισχύων συντελεστής του 21%, επίπεδο όπου μειώθηκε επί Τραμπ από το 35%). Και επίσης να υπάρξει ομοφωνία στην ΕΕ, όπου Ιρλανδία, Κύπρος και μια σειρά από κράτη – μέλη της Ανατολικής Ευρώπης εμφανίζονται έτοιμα για «πόλεμο».