Αποχαιρετισμός με αιχμές και αμηχανία

Κάτι από όλα είχε η αποχαιρετιστήρια επίσκεψη της Ανγκελα Μέρκελ στην Αθήνα και οι συζητήσεις της μπροστά και πίσω από τις κάμερες με την πολιτική και πολιτειακή ηγεσία: διάθεση αυτοκριτικής, παραδοχές, ειλικρίνεια αλλά και αμηχανία, πάγιες ελληνογερμανικές αποστάσεις, στιγμιότυπα με χαμόγελα αλλά και πλούσια ατζέντα συγκλήσεων ή διαφωνιών για τις τρέχουσες και μελλοντικές προκλήσεις, όπως οι ευρωτουρκικές σχέσεις, τα ελληνοτουρκικά, το Προσφυγικό και το Σύμφωνο Σταθερότητας, καθώς και για τη διαχείριση του… παρελθόντος.

Ισως ο πιο προσωπικός τόνος της Μέρκελ την ώρα του απολογισμού της για τον «πολιτικό μαραθώνιο» – με τα λόγια του Πρωθυπουργού – των 16 ετών αποτυπώθηκε προς ομάδων νέων στο Ινστιτούτο Γκαίτε. «Είστε η γενιά, η οποία πέρασε πολύ δύσκολη δεκαετία» είπε, παραδεχόμενη ότι ήταν εκείνη που πίεσε την ελληνική κοινωνία «γιατί απαίτησα πολλά». Λίγες ώρες αργότερα από το πόντιουμ στο Μαξίμου, δίπλα στον Κυριάκο Μητσοτάκη, τον όγδοο ελληνα Πρωθυπουργό με τον οποίο συνεργάστηκε, η πλέον υπηρεσιακή καγκελάριος μίλησε πιο συγκρατημένα για προσωπική επίγνωση σε ό,τι αφορά τα υπερβολικά βάρη που σήκωσαν οι Ελληνες: «Tότε ήμασταν σοκαρισμένοι για το πόσο ευάλωτο ήταν το ευρώ. Επληξε χώρες που είχαν υψηλό χρέος και δεν είχαν εφαρμόσει τις μεταρρυθμίσεις. Υπήρξαν και διαφορετικές κυβερνήσεις στην Ελλάδα…» σημείωσε, φέροντας ως παράδειγμα το ζήτημα των ιδιωτικοποιήσεων που «δεν είναι τόσο αμφισβητήσιμο» όσο στο παρελθόν. «Υπήρξε η φωνή της λογικής σε Βρυξέλλες και Βερολίνο» επανέλαβε ο Πρωθυπουργός. «Και άδικη κάποιες φορές», πρόσθεσε, γυρνώντας αυτόματα το βλέμμα του προς το μέρος της Μέρκελ. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης αναγνώρισε την καθοριστική στάση της κυρίως το 2015 «όταν αρνήθηκε τον εξοστρακισμό μας από την Ευρώπη» και πιο πρόσφατα για το Ταμείο Ανάκαμψης, ενώ μίλησε για τελείως διαφορετική Ελλάδα αφού έπαψε να είναι «εστία κρίσης και ελλειμμάτων».

Σημεία ταύτισης αλλά και διαφορετικές προσεγγίσεις εκφράστηκαν στα μέτωπα της Τουρκίας και της οικονομίας, που κυρίως απασχόλησαν τις συζητήσεις τόσο στο Μαξίμου όσο και στο ιδιωτικό δείπνο τους στην πρωθυπουργική κατοικία στον Λυκαβηττό, το βράδυ της Παρασκευής. Απέναντι στις διατυπώσεις της καγκελαρίου υπέρ της εκτόνωσης των εντάσεων και του διαλόγου «ακόμα και αν διαρκεί περισσότερο», ο Πρωθυπουργός έδειξε εκ νέου τις δύο επιλογές της Τουρκίας: συνεργασία με βάση το διεθνές δίκαιο ή κυρώσεις. Εξάλλου επεφύλασσε το αιχμηρό σχόλιο ότι «η δυτική ψυχραιμία ενθαρρύνει την τουρκική αυθαιρεσία» και «είναι καιρός οι ευρωπαϊκές αρχές να μετουσιωθούν σε ευρωπαϊκή πρακτική». Ο ίδιος εξέφρασε την «κρυστάλλινη θέση» του ότι η Ελλάδα δεν ανέχεται απειλές, τείνει χείρα φιλίας αλλά πρώτη θα υπερασπιστεί την κυριαρχία της. Αν και η καγκελάριος αναγνώρισε τον μεγάλο αριθμό προκλήσεων της Τουρκίας και συμφώνησε ότι αφενός πρέπει να ισχύουν το διεθνές δίκαιο και τα ψηφίσματα του ΟΗΕ αφετέρου τα ελληνοτουρκικά προβλήματα είναι και ευρωτουρκικά, έδωσε για άλλη μία φορά έμφαση στον ρόλο της Αγκυρας στο Μεταναστευτικό. «Εχουμε αλληλεξάρτηση (…) Φιλοξενεί 3,5 εκατ. πρόσφυγες (…) Συμμεριζόμαστε τις ανησυχίες της» είπε με τον Πρωθυπουργό πάντως να υψώνει τους τόνους με αφορμή το πρόσφατο τραγικό ναυάγιο στη Χίο. Για την επόμενη μεγάλη συζήτηση στην ΕΕ, τους δημοσιονομικούς κανόνες της μετα-Covid εποχής, ο Μητσοτάκης εκτίμησε ότι θα αποφασιστούν παρεμβάσεις στους αυστηρούς κανόνες στο Σύμφωνο Σταθερότητας, η ευελιξία του οποίου πάντως σύμφωνα με τη Μέρκελ δεν είναι περιορισμένη.

ΣΤΟ ΠΡΟΕΔΡΙΚΟ. «Η Ελλάδα κλήθηκε να πληρώσει βαρύ τίμημα και αισθάνθηκε δικαιολογημένα μόνη» είπε η Κατερίνα Σακελλαροπούλου, για την περίοδο της οικονομικής κρίσης, μια αιχμή που προκάλεσε παραδοχή της καγκελαρίου για τα σκαμπανεβάσματα στις διμερείς σχέσεις. «Εδράζουν όμως σε στέρεες βάσεις» απάντησε η καγκελάριος, χωρίς να σταθεί περισσότερο στις ελληνογερμανικές δυσκολίες και εντάσεις, τονίζοντας ότι ο διάλογος «ήταν πάντα το κλειδί» για την εξεύρεση λύσης. «Ανήκουμε μαζί, Γερμανία και Ελλάδα» ήταν η ενδεικτική αποστροφή της από το Προεδρικό Μέγαρο.