Η μεταμόρφωση της αναπτυξιακής πολιτικής

Η εκβιομηχάνιση υπήρξε ιστορικά σημαντική για τη μείωση της φτώχειας. Αλλά το σημερινό παγκόσμιο και τεχνολογικό πλαίσιο συνεπάγεται ότι η οικονομική ανάπτυξη στις αναπτυσσόμενες χώρες είναι πλέον δυνατή μόνο με την αύξηση της παραγωγικότητας σε μικρότερες, άτυπες επιχειρήσεις που απασχολούν το μεγαλύτερο μέρος των φτωχών και των κατώτερων μεσαίων στρωμάτων.

Οι αναπτυσσόμενες χώρες διατηρούν σημαντικές δυνατότητες αύξησης της γεωργικής παραγωγικότητας και διαφοροποίησης. Αλλά ακόμη και με πιο παραγωγική γεωργία οι νέοι εργαζόμενοι θα συνεχίσουν να εγκαταλείπουν την ύπαιθρο και να συρρέουν στις αστικές περιοχές. Θα απασχολούνται όχι σε εργοστάσια αλλά σε άτυπες, πολύ μικρές επιχειρήσεις σε υπηρεσίες χαμηλής παραγωγικότητας με κακές προοπτικές επέκτασης.

Επομένως, οι αναπτυξιακές πολιτικές επόμενης γενιάς θα πρέπει να στοχεύουν αυτές τις υπηρεσίες και να βρουν τρόπους για να αυξήσουν την παραγωγικότητά τους. Η πραγματικότητα είναι ότι λίγες εταιρείες θα αναπτυχθούν για να γίνουν «εθνικοί πρωταθλητές». Ωστόσο, προσφέροντας μια σειρά από δημόσιες υπηρεσίες – βοήθεια με τεχνολογία, επιχειρηματικά σχέδια, κανονισμούς και εκπαίδευση για συγκεκριμένες δεξιότητες – οι κυβερνήσεις μπορούν να ξεκλειδώσουν τις δυνατότητες ανάπτυξης των πιο καλών μεταξύ τους.

Η παροχή τέτοιων υπηρεσιών μπορεί να εξαρτηθεί από την κρατική παρακολούθηση και τους στόχους ήπιας απασχόλησης. Αυτό θα επέτρεπε τη θετική αυτοεπιλογή, με μόνο τις πολύ μικρές επιχειρήσεις με μεγαλύτερες δυνατότητες να επιλέγουν να εγγραφούν για κρατική βοήθεια.

Παραδοσιακά, οι βιομηχανικές πολιτικές τύπου Ανατολικής Ασίας στοχεύουν στους μεγαλύτερους, πιο παραγωγικούς κατασκευαστές που είναι πιο πιθανό να γίνουν εξαγωγείς. Οι μελλοντικές «βιομηχανικές πολιτικές» θα πρέπει να επικεντρωθούν κυρίως σε μικρότερες εταιρείες παροχής υπηρεσιών, οι περισσότερες από τις οποίες είναι απίθανο να είναι εξαγωγείς.

Αυτή η νέα γενιά βιομηχανικών πολιτικών που στοχεύουν σε τμήματα χαμηλότερης παραγωγικότητας μπορεί να ενισχύσει τα προς το ζην των φτωχών των πόλεων και να τονώσει την παραγωγικότητα στους τομείς της οικονομίας που απορροφούν την εργασία. Μια συνέπεια είναι ότι η κοινωνική πολιτική και η πολιτική ανάπτυξης θα επικαλύπτονται όλο και περισσότερο.

Η καλύτερη κοινωνική πολιτική – που επιτρέπει τη βιώσιμη μείωση της φτώχειας και την ενίσχυση της οικονομικής ασφάλειας – είναι η δημιουργία πιο παραγωγικών, καλύτερων θέσεων εργασίας για τους εργαζόμενους στην κάτω κλίμακα της κατανομής δεξιοτήτων.

Με άλλα λόγια, η κοινωνική πολιτική πρέπει να επικεντρώνεται τόσο στις επιχειρήσεις όσο και στα νοικοκυριά. Και το νέο παγκόσμιο και τεχνολογικό πλαίσιο συνεπάγεται ότι η οικονομική ανάπτυξη είναι πλέον δυνατή μόνο με την αύξηση της παραγωγικότητας σε μικρότερες, άτυπες επιχειρήσεις που απασχολούν το μεγαλύτερο μέρος των φτωχών και των κατώτερων μεσαίων στρωμάτων. Η αναπτυξιακή πολιτική μπορεί επιτέλους να ενοποιηθεί.

Ο Ντάνι Ρόντρικ είναι καθηγητής Διεθνούς Πολιτικής Οικονομίας στο John F. Kennedy School of Government του Harvard University