Λογική και ευαισθησία {CR}

Η έκπληξη, σοκαριστική για πολλούς, και το κύμα συμπαράστασης που ακολούθησε είναι ίσως τα ευκολότερα κομμάτια της ιστορίας. Η συμπαράσταση, άλλωστε, είναι δωρεάν. Δυσκολότερο δείχνει να δημοσιοποιήσεις το αναπάντεχο πρόβλημα, μια νέα προσωπική δοκιμασία που μπορεί να αλλάξει προτεραιότητες, ακόμη και την οπτική με την οποία έβλεπες μέχρι τώρα πρόσωπα και καταστάσεις, χωρίς μελοδραματισμούς και βαρύγδουπες αναφορές. Να το μεταφέρεις στους άλλους με στέρεο τρόπο, μέσα σε ένα πλαίσιο κανονικότητας, που εκπέμπει συνάμα και μια βεβαιότητα ότι ήδη αντιμετωπίζεις τη δοκιμασία και την ξεπερνάς. Η αισιοδοξία του μηνύματος της Ντόρας Μπακογιάννη ξεπερνά εν τέλει την ίδια την ανακοίνωση για το ύπουλο πολλαπλό μυέλωμα. Αν υπάρχει ένα νέο με μεγαλύτερη αξία για την ίδια, είναι η συμπόρευσή της με άλλη μία κοινότητα που ξεπερνά αντιλήψεις και διαχωριστικές γραμμές: Εκείνους τους πεντακόσιους ανθρώπους ετησίως που βρίσκονται αντιμέτωποι με το ίδιο πρόβλημα και μπορούν να προχωρήσουν χαμογελαστοί. Περισσότερο από τους άλλους, σε αυτούς απευθύνθηκε, με μία αίσθηση ότι τους γνωρίζει έναν έναν προσωπικά. Από την πλευρά της, το ίδιο βράδυ κιόλας φρόντισε να διαμηνύσει ότι μία ακόμη περιπέτεια δεν αλλάζει το πρόγραμμα – και η συμμετοχή της σε ένα πολιτικό πάνελ για τις γερμανικές εκλογές και τον αντίκτυπό τους στα καθ’ ημάς δεν ακυρώθηκε.

Στην πραγματικότητα, η Ντόρα Μπακογιάννη δεν εξέπληξε. Διαχειρίστηκε τη νέα κατάσταση όπως ακριβώς θα περίμεναν να τη διαχειριστεί όσοι τη γνωρίζουν ή την παρακολουθούν από τα πρώτα βήματά της στην πολιτική σκηνή. Αντέδρασε στο μαντάτο του καρκίνου με τη λογική και ευαισθησία που αντιμετωπίζει όλες τις καταστάσεις. Με τον δυναμισμό και τη σύνεση που θωράκισε η Τζέιν Οστεν τις αδελφές Ντάσγουντ, μόνο που στην περίπτωσή της τα χαρακτηριστικά συντρέχουν στο ίδιο πρόσωπο. Πτυχές τύχης, άλλωστε, συνοδεύουν και την ατυχία της ασθένειας. Το πολλαπλό μυέλωμα διαγνώστηκε σε πολύ πρώιμο στάδιο, επιτρέποντας όχι απλώς την αισιοδοξία, αλλά και τη συνέχιση ενός προγράμματος χωρίς ανατροπές. Η ανοσοθεραπεία, υπό την επίβλεψη του καθηγητή Θάνου Δημόπουλου, θα γίνει κατ’ οίκον και η ατζέντα της θα συνεχίσει να ακολουθεί τη δική της καθημερινότητα. Μεγαλύτερη είναι αυτή την περίοδο η ταλαιπωρία από τη νέα αρθροσκόπηση – την τέταρτη μέσα σε τέσσερα χρόνια – που είχε αναγκαστεί να κάνει πριν λίγες ημέρες στο γόνατό της. Η χθεσινή απουσία της από τη σύνοδο των προέδρων των κρατών του Συμβουλίου της Ευρώπης, στο Κάραβελ, αποφασίστηκε για προληπτικούς λόγους, καθώς βρίσκεται ακόμη υπό την επίδραση του τρίτου αναμνηστικού εμβολίου για τον κορωνοϊό. Στην επόμενη σύναξη του Συμβουλίου στο Στρασβούργο, ως κεντρικό μέλος της ελληνικής αντιπροσωπείας και του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος, έχει ήδη προγραμματίσει να είναι παρούσα.

Προφανώς η νέα δοκιμασία προσφέρεται για αναστοχασμούς και αναθεωρήσεις, σε ανθρώπινο και πολιτικό επίπεδο. Αλλά μάλλον έρχεται σε μια περίοδο που η Μπακογιάννη είχε ανοίξει έναν νέο κύκλο, έχοντας κατασταλάξει τι θέλει και τι μπορεί στο εξής να κάνει. Συμπληρώνοντας 32 χρόνια κοινοβουλευτικής πορείας, παρακολουθεί τις εγχώριες και διεθνείς εξελίξεις αναζητώντας περισσότερο τη μεγάλη εικόνα και αποφεύγοντας τις τριβές για ζητήματα μικρής εμβέλειας. Με τη διπλωματία στη φύση της, οι δημόσιες παρεμβάσεις της επικεντρώνονται κυρίως σε θέματα που αφήνουν αποτύπωμα και δεν ενδιαφέρεται να εμπλακεί σε καβγάδες της πολιτικής καθημερινότητας. Ο ρόλος ενός θηλυκού Νέστορα στο πολιτικό και κομματικό ίσως την περιορίζει και την αδικεί, αλλά σχεδόν αναγκαστικά οι προτάσεις και προτροπές της έχουν έναν συμβουλευτικό μανδύα, χωρίς απαραιτήτως να ακολουθούν τη στενή κομματική ατζέντα. Οι θέσεις της, άλλωστε, είναι ξεκάθαρες από χρόνια για όλα τα μεγάλα ζητήματα, ακόμη κι αν προκαλούσαν εσωτερικές αντιδράσεις. Η αναγκαιότητα, για παράδειγμα, ενός στρατηγικού διαλόγου με την Αγκυρα που θα καταλήξει στη Χάγη είναι η κατεύθυνση που υποδεικνύει σταθερά σχεδόν από το δικό της ξεκίνημα και δεν πρόκειται να μεταβληθεί. Ούτε σκοπεύει να διολισθήσει σε μια γραμμή λαϊκισμού για να χαϊδέψει αφτιά στο εσωκομματικό ακροατήριο. Από τη διαγραφή για τη στήριξη της μνημονιακής σύμβασης το 2010 έως την επισήμανση ότι η Συμφωνία των Πρεσπών έχει και θετικά σημεία, την ώρα που όλη η ΝΔ την αντιμετώπιζε περίπου ως προδοτική συνθηκολόγηση, το δικό της σήμα παρέμενε αμετακίνητα στη γραμμή του ορθολογισμού. Και αυτό δεν πρόκειται να αλλοιωθεί από καμία ασθένεια και καμία παράλληλη μάχη. Στα σημερινά δρώμενα, οι θέσεις της θα προσφέρονται και ως όχημα στήριξης στην κυβέρνηση, χωρίς να μπαίνουν σε μια ζυγαριά ανταλλαγμάτων.

Σε μια αναδρομή της δικής της πορείας, η μεγάλη ευκαιρία αναμφίβολα χάθηκε το φθινόπωρο του 2009, όταν αποδέχθηκε να αλλάξει η διαδικασία εκλογής της κομματικής ηγεσίας. Το συνέδριο σχεδόν όλοι προεξοφλούσαν ότι θα έδινε σε εκείνη το «δαχτυλίδι» του Κώστα Καραμανλή, η βάση που κλήθηκε εσπευσμένα να αποφασίσει – και μέσα στο βαρύ κλίμα της μεγάλη εκλογικής ήττας – επέλεξε τον Αντώνη Σαμαρά. Είτε από τον φόβο ότι θα εκληφθεί μια άρνηση ως ηττοπάθεια, είτε από υπερεκτίμηση της δικής της δυναμικής, είχε συνυπογράψει την αλλαγή διαδικασίας – για να φορτωθεί στην κάλπη και την αντίδραση στις «αμαρτίες» της καραμανλικής περιόδου. Αν σε εκείνη τη φάση είχαν παραμείνει οι αποφάσεις στο Συνέδριο, ίσως οι πολιτικές εξελίξεις της μνημονιακής δεκαετίας να ήταν διαφορετικές – αλλά η Μπακογιάννη γνωρίζει καλύτερα από πολλούς ότι με υποθέσεις δεν προχωρεί ούτε η πολιτική ούτε η ζωή.