Με έμπνευση από τον «Σωσία» και τον Κοκτό

Το έργο του αναπτύσσεται μεταξύ των παραδοσιακών κινηματογραφικών ειδών, των ταινιών μικρού μήκους, των πειραματικών φιλμ και του animation. Κι όμως, ο τρόπος που αντιμετωπίζει το υλικό του κάθε φορά είναι αντισυμβατικός γιατί βρίσκεται στα σύνορα των οπτικών και των εικαστικών τεχνών κι αμφισβητεί την ιδέα ότι η ουσία του κινηματογράφου πρέπει να είναι η αναπαραγωγή της πραγματικότητας, δηλαδή η συνήθεια της σκέψης και του συναισθήματος. Γι’ αυτό και ο Πατρίκ Μποκανοφσκί θεωρείται από τους σημαντικότερους εκπροσώπους του γαλλικού πειραματικού κινηματογράφου. O σκηνοθέτης θα δώσει το «παρών» απόψε στην Ελευσίνα, σε μια βραδιά αφιερωμένη στη δυσεύρετη μέχρι πρόσφατα θρυλική ταινία του «L’ ange» («Ο άγγελος»). Στον αρχαιολογικό χώρο, στο πλαίσιο της δράσης «Νύχτες βραδύτητας – Ομιλίες για τον χρόνο» που επιμελείται η Ελευσίνα 2023 Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης, θα προβληθεί η ταινία, παρουσία του σκηνοθέτη και της συζύγου του Μισέλ, η οποία υπογράφει τη μουσική. Η παραγωγή του 1982 θεωρείται το πιο σημαντικό έργο του και μέχρι σήμερα αποτελεί σημείο αναφοράς στην ιστορία του πειραματικού κινηματογράφου. «Είναι αρκετά περίεργη ταινία. Δεν έχει διαλόγους αλλά μουσική. Σε αυτόν τον τομέα δεν υπήρχαν ταινίες μυθοπλασίας κι εγώ έκανα αυτή τη δουλειά με καλή μουσική και γραφικά. Ολοι οι χαρακτήρες φορούν μάσκες, δεν βλέπεις το πρόσωπό τους και η εικόνα δεν είναι ρεαλιστική», αναφέρει ο Μποκανοφσκί στο «Νσυν».

Χωρίς συγκεκριμένη δομή αλλά με διαρκείς εναλλαγές ανάμεσα στο φως και το σκοτάδι και με ζωγραφισμένες μορφές που αναπαριστούν συμβολικές πράξεις, το φιλμ εμπνέεται από διαφορετικές καλλιτεχνικές εκφράσεις. «Μου ζήτησαν να κάνω μια ταινία για μια καντάτα του Μπαχ, οπότε η πρώτη μου έμπνευση είναι ο Μπαχ. Εκανα τα σχέδια και έφτιαξα την πλοκή ακούγοντας μόνο τη μουσική του. Οταν ξεκίνησε η ταινία, σκέφτηκα πως ήταν πιο ενδιαφέρον να προσθέσω μουσική ενός σύγχρονου συνθέτη γιατί αυτό θα έκανε τη διαφορά στο φιλμ. Είναι καλύτερο να δοκιμάζεις κάτι νέο. Επίσης, εκείνη την εποχή διάβαζα ένα βιβλίο αστρολογίας, οπότε ένα κομμάτι της ταινίας είναι επηρεασμένο από τα σχέδια της αστρολογίας. Από λογοτεχνικής πλευράς, εμπνεύστηκα για την ταινία από τον “Σωσία”, το βιβλίο του Ντοστογέφσκι, που είναι μια πολύ ισχυρή σύντομη ιστορία», επισημαίνει.

Αγνοώντας τις συμβατικές αναπαραστάσεις και παίζοντας με τη στρέβλωση των αντικειμενικών φακών, ο ίδιος ανέπτυξε μια καινούργια γλώσσα, συγγενή κατά τον ίδιο με του Ζαν Κοκτό. «Εχω μεγάλη σύνδεση μαζί του. Ηταν μεγάλη έμπνευση για εμένα με τη δουλειά σε ταινίες όπως “Η πεντάμορφη και το τέρας”». Δεν είναι τυχαίο που όλοι αυτοί οι πειραματισμοί στο έργο του τον καθιστούν, για πολλούς, τον εμπνευστή του σύγχρονου κινούμενου σχεδίου. «Μου αρέσει που συνδέουν την ταινία με τη γέννηση του animation. Οταν ξεκίνησα να κάνω ταινίες, θεωρούσα ότι είμαι animateur γιατί έπαιζα με το φως και τις εικόνες. Κι έμαθα να είμαι καλός animateur, οπότε θεωρούσα κι εγώ ότι το “L’ ange” είναι μια ταινία animation. Γιατί 40 χρόνια πριν, ο όρος πειραματικός δεν ήταν γνωστός. Τέτοιες ταινίες τις ονόμαζαν αβανγκάρντ ή ποιητικές. Εκανα την ταινία με μια κάμερα και μετά δούλευα την εικόνα με μια οπτική συσκευή που την έκανε να μοιάζει με animation. Μάλιστα, η τελευταία μου ταινία, πριν από έναν χρόνο, προβλήθηκε στο φεστιβάλ animation του Ανσί», καταλήγει ο δημιουργός.