Απλή αναλογική; Οχι, ευχαριστώ

Ζούμε μια εποχή χωρίς ιδιαίτερες εντάσεις. Η πολιτική ζωή κυλάει ήρεμα, η κυβέρνηση προσπαθεί να αντεπεξέλθει στις κρίσεις που ενέσκηψαν στη θητεία της (Μεταναστευτικό, πανδημία του κορωνοϊού, επιδείνωση του κλίματος στα ελληνοτουρκικά) και να προωθήσει μια μεταρρυθμιστική ατζέντα (στη φορολογία, στην ηλεκτρονική διακυβέρνηση, στην εκπαίδευση και στο επιχειρείν) και η αξιωματική αντιπολίτευση αδυνατεί να κεφαλαιοποιήσει τη δυσαρέσκεια που εκδηλώθηκε το καλοκαίρι, με τις μεγάλες και ανεξέλεγκτες πυρκαγιές. Θα έλεγε κανείς ότι η χώρα, επιτέλους, και παρά τις κρίσεις της τελευταίας διετίας, πορεύεται από δρόμους σταθερότητας.

Αλλά κάτω από την ακίνητη επιφάνεια επικρατεί αναβρασμός. Η πανδημία επέτρεψε να αναδυθεί εκ νέου ένας πολιτικός ανορθολογισμός που ψαρεύει στα θολά νερά της συνωμοσιολογίας και της αντίστασης στο εμβόλιο του κορωνοϊού, ενώ η αξιωματική αντιπολίτευση επιδιώκει, και σε ένα βαθμό τα έχει καταφέρει όπως δείχνουν πρόσφατες δημοσκοπήσεις της κοινής γνώμης, να προσεταιριστεί αντιεμβολιαστές.

Αλλά το σημαντικότερο είναι ότι κινούνται πολλοί και διάφοροι με διάφορα προσχήματα που επιχειρούν να καταγραφούν πολιτικά, προσδοκώντας ότι θα έρθει η ώρα των εκλογών κι εκείνοι θα είναι εδώ για να κάνουν ταμείο. Ποιοι είναι αυτοί; Παλιοί αστέρες των λαϊκιστικών ΜΜΕ, νέοι αστέρες των λαϊκιστικών ΜΜΕ, ριζοσπάστες ακροδεξιοί που τσάκισαν οι προσδοκίες τους λόγω της πολλαπλής συντριβής της Χρυσής Αυγής, κάποιοι τυχοδιώκτες που εμφανίζονται ως αντιεμβολιαστές, ριζοσπάστες αριστεροί, πιθανόν και πολλοί ακόμα. Η πανσπερμία αυτή υποψηφίων ενθαρρύνεται από ένα δεδομένο: από την επόμενη εκλογική αναμέτρηση που, χάρη στη φροντίδα του Αλέξη Τσίπρα, θα διεξαχθεί με την απλή αναλογική. Η αυξημένη κινητικότητα υποψηφίων στο ΚΙΝΑΛ και οι κεντρόφυγες τάσεις, αν διαρραγεί ο συγκολλητικός ιστός της κοινής στάσης, ενθαρρύνονται επίσης από αυτό το δεδομένο.

Υποπτευόμενος την ήττα του, για την οποία άλλωστε υπήρχαν προβλέψεις, ο Τσίπρας επιχείρησε να κάνει τα πράγματα πιο περίπλοκα, καταφεύγοντας – είναι αλήθεια – σε ένα παραδοσιακό αριστερό αίτημα: τη θεσμοθέτηση της απλής αναλογικής. Γνώριζε ότι είναι το μοναδικό εκλογικό σύστημα που, ακόμα και σε συνθήκες σταθερότητας, μπορεί να επιφέρει ρευστότητα, μετατοπίσεις και ανοίκειες συμμαχίες – σαν αυτές που έφεραν τον ίδιο στην εξουσία. Επένδυσε σε αυτό και σε κάθε κρίση φρόντισε να υπονομεύει την κυβερνητική στρατηγική επενδύοντας σε οτιδήποτε μπορούσε να προκαλέσει συνθήκες κρίσης.

Αν προσδοκά κάτι, ενόψει της επόμενης προεκλογικής περιόδου, είναι ακριβώς η δημοσκοπική υποχώρηση της ΝΔ, συνδυασμένη με τη δημιουργία ακροδεξιών μορφωμάτων έτοιμων να υποδεχτούν τους δυσαρεστημένους. Παράλληλα, εργάστηκε για την απόσπαση τμήματος των κεντροδεξιών ψηφοφόρων του άλλοτε ΠΑΣΟΚ – και μολονότι απέτυχε, αφού οι διάφοροι άλλοτε οπαδοί του Γιώργου Παπανδρέου και τα μέλη της Γέφυρας αποδείχτηκαν χωρίς ισχύ να πάρουν μαζί τους ψηφοφόρους τον ΣΥΡΙΖΑ, σήμερα επενδύει σε ένα ΚΙΝΑΛ που θα ανασυνταχθεί όχι ως φιλελεύθερη δημοκρατική δύναμη αλλά ως αντιδεξιό κόμμα – αναβιώνοντας αντανακλαστικά που φθάρηκαν, ιδίως τη δεκαετία της κρίσης και του λαϊκισμού. Τέλος, ο ΣΥΡΙΖΑ κρατά ανοιχτό το μέτωπο των εντάσεων τις οποίες υποκινεί η αντιελίτ κουλτούρα της εχθροπάθειας, την οποία συνεχίζει να υποθάλπει. Υπόσχεται κυβερνήσεις συνεργασίας, παρασιωπώντας ότι τις κυβερνήσεις συνεργασίας στην Ελλάδα τις γεννούσε πάντα η κρίση.

Με άλλα λόγια, ο Τσίπρας παίζει το τελευταίο του χαρτί: με όλους εναντίον της σημερινής ΝΔ με τη διευρυμένη πολιτικοϊδεολογική βάση, της μόνης δύναμης αυτή τη στιγμή που εγγυάται την πολιτική σταθερότητα. Είναι η μόνη συνθήκη που μπορεί να εγγυηθεί ότι κανείς δεν θα παίξει ακόμα μια φορά τις ζωές μας στα ζάρια.