Το προφίλ των αντιεμβολιαστών

Στο «μικροσκόπιο» ερευνητών και επιστημόνων βρίσκονται οι αρνητές αλλά και εκείνοι οι πολίτες που συνεχίζουν να εκφράζουν δεύτερες σκέψεις για την ασφάλεια και την αποτελεσματικότητα των εμβολίων έναντι της λοίμωξης COVID-19. Στόχος τους, σχηματίζοντας στοιχείο στοιχείο το προφίλ τους, είναι να ξεκλειδώσουν τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά τους και συνεπακόλουθα τα κατάλληλα επικοινωνιακά εργαλεία που θα ωφελήσουν την εκστρατεία «πειθούς». Παρόλα αυτά και όπως προκύπτει από τα δεδομένα που έχουν ήδη συλλεχθεί, μπορεί το κοινό σημείο που ενώνει τους «αρνητές» να είναι η… απόρριψη του εμβολίου, στην πραγματικότητα όμως πρόκειται για ένα ψηφιδωτό ανθρώπων διαφορετικών ηλικιών, στάσεων και πεποιθήσεων, ανεξαρτήτως οικονομικού και μορφωτικού επιπέδου.

Μάλιστα, ανάμεσά τους είναι και ένα προβληματικό ποσοστό ηλικιωμένων, οι οποίοι, αν και έχει τεκμηριωθεί επιστημονικά ότι είναι οι πλέον ευάλωτοι, παραμένουν ανεμβολίαστοι. Αναλυτικότερα και σύμφωνα με την Ερευνα για την Υγεία, τη Γήρανση και τη Συνταξιοδότηση στην Ευρώπη (SHARE), το 26% των Ελλήνων άνω των 50 ετών δεν είχε εμβολιαστεί έως τον περασμένο Ιούλιο. Σημειώνεται δε ότι το εύρημα αυτό συμφωνεί με το παρατηρητήριο εμβολιασμών του Ευρωπαϊκού Κέντρου Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων, που δείχνει πως έως και σήμερα το 25% των Ελλήνων άνω των 80 ετών αλλά και εκείνων που ανήκουν στην ηλικιακή κατηγορία 50-59 ετών απέχει από την εκστρατεία «Ελευθερία».

Το εγχείρημα της πειθούς εντούτοις γίνεται ακόμα πιο πολύπλοκο, δεδομένου πως -σύμφωνα πάντα με την ίδια έρευνα – το 43% των ανεμβολίαστων Ελλήνων άνω των 80 ετών που δεν είχαν εμβολιαστεί έως εκείνη την περίοδο δήλωνε ότι δεν προτίθεναι να αλλάξει γνώμη. Επιπλέον, στην ηλικιακή κατηγορία 70-79 ετών το αντίστοιχο ποσοστό έπεφτε στο 34,7% και στην κατηγορία 60-69 κυμαινόταν στο 39,2%.

Πανελλαδική έρευνα. Πάντως, η ακαμψία στον σκληρό πυρήνα των αρνητών αποτελεί κοινό γνώρισμα ανεξαρτήτως ηλικίας. Είναι ενδεικτικό πως σύμφωνα με μία ακόμα πανελλαδική έρευνα που διεξήγαγε η Κάπα Research και αποτελεί ένα «crash test» ανάμεσα σε εμβολιασμένους και ανεμβολίαστους, οι οκτώ στους δέκα που δεν είχαν κλείσει έως τα τέλη Αυγούστου ραντεβού μέσω της πλατφόρμας emvolio.gov.gr δεν είχαν καμία πρόθεση να πράξουν διαφορετικά στο άμεσο μέλλον. Η πτώση στους ρυθμούς του εμβολιαστικού προγράμματος από τα μέσα του καλοκαιριού και παρά τις εκκλήσεις των επιστημόνων επιβεβαιώνει το παραπάνω εύρημα.

Σε ό,τι δε αφορά το φύλο των αρνητών, τα συμπεράσματα αρκετών ερευνών καταλήγουν πως οι γυναίκες είναι πιο διστακτικές από τους άνδρες, παρότι σύμφωνα με τους αναλυτές η διαφορά αυτή δεν είναι στατιστικά σημαντική. Αντιθέτως, όπως είχε αναδείξει μελέτη της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ με κύριους ερευνητές την καθηγήτρια Βάνα Σύψα και τον ομότιμο καθηγητή Αγγελο Χατζάκη – την οποία σημειωτέον συνυπογράφουν μεταξύ άλλων οι καθηγητές Σωτήρης Τσιόδρας και Δημήτρης Παρασκευής -, οι νέοι γονείς τείνουν να εκφράζουν περισσότερες αμφιβολίες. Πιο συγκεκριμένα, οι γονείς με παιδιά έως και 12 ετών εξέφραζαν έως και τις αρχές Ιουνίου υψηλότερα ποσοστά άρνησης που ξεπερνούν το 20% – με τις μητέρες να εμφανίζονται οι πλέον διστακτικές.

Πάντως, αξίζει να σημειωθεί ότι τα αποτελέσματα τόσο της έρευνας του ΕΚΠΑ όσο και της SHARE διαπιστώνουν πως η καθημερινότητα των πολιτών και η ευαλωτότητα των ανθρώπων με τους οποίους συνδέονται παίζουν καθοριστικό ρόλο στις αποφάσεις τους. Πιο συγκεκριμένα, οι αναλυτές της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών καταλήγουν πως η συμβίωση με συγγενικά πρόσωπα άνω των 65 ετών αποτελεί καθοριστικό παράγοντα για να επιλέξει κανείς την ασφάλεια που παρέχει το εμβόλιο, όπως επίσης το επίπεδο εκπαίδευσης – με τις εξαιρέσεις να επιβεβαιώνουν τον κανόνα. Αντίστοιχα, στο σύνολό τους οι Ευρωπαίοι -συμπεριλαμβανομένων των Ελλήνων – τείνουν να λένε «ναι» στο εμβόλιο όταν βιώνουν την αγωνία νόσησης με λοίμωξη COVID-19 κάποιου συγγενή ή φίλου τους.

Μια ακόμα σημαντική παράμετρος είναι η κατάσταση της υγείας τους: στο σύνολο των πολιτών της Γηραιάς Ηπείρου άνω των 50 ετών, εκείνοι που δεν είχαν διαγνωστεί με σοβαρές ή χρόνιες παθήσεις ήταν και αυτοί που δήλωναν αναποφάσιστοι ή αρνητικοί στο να εμβολιαστούν.

ΤΟ ΕΠΙΠΕΔΟ ΔΙΑΒΙΩΣΗΣ. Πάντως, όπως διαπιστώθηκε από την έρευνα SHARE, η οικονομική κατάσταση είναι ο ισχυρότερος προγνωστικός παράγοντας, με τους οικονομικά ασθενέστερους να εκφράζουν συχνότερα αμφιβολίες ή άρνηση. Μάλιστα, οι άνεργοι φαίνεται ότι πρέπει να αποτελέσουν έναν ιδιαίτερο και ξεχωριστό στόχο για την εκστρατεία «πειθούς», καθώς σύμφωνα με τα ίδια ευρήματα τρεις στους 10 Ευρωπαίους που δεν είχαν εργασία δήλωναν αρνητικοί στην προοπτική να εμβολιαστούν. Τέλος, εστιάζοντας στα δεδομένα που αφορούν τη χώρα μας, η έρευνα της Κάπα Research αποτυπώνει το χάσμα σκέψης που χωρίζει την κοινωνία. Είναι ενδεικτικό ότι το 68% των μη εμβολιασμένων νιώθει οργή (όταν το αντίστοιχο ποσοστό για τους εμβολιασμένους δεν ξεπερνά το 33%), το 77% κρίνει πως το είδος της κρίσης που βιώνουμε τους τελευταίους 18 μήνες είναι κυρίως οικονομική και περίπου οκτώ στους 10 τονίζουν πως εμπιστεύονται λίγο έως καθόλου την επιστημονική κοινότητα.