Αποχαιρετισμός στον Βόσπορο

Ηταν η 12η επίσκεψη της Ανγκελα Μέρκελ στην Τουρκία και κατά πάσα πιθανότητα η τελευταία στη 16χρονη θητεία της στην καγκελαρία της Γερμανίας. Η πολύωρη συνομιλία της Μέρκελ με τον τούρκο πρόεδρο Ερντογάν κάλυψε μία ευρεία ατζέντα θεμάτων, μεταξύ άλλων συζητήθηκαν και οι εξελίξεις στις σχέσεις της Τουρκίας με την Ελλάδα.

«Η Γερμανία επεδίωξε την επανάληψη των ελληνοτουρκικών διαπραγματεύσεων», είπε η Μέρκελ στις κοινές δηλώσεις της με τον Ερντογάν. Η καγκελάριος είχε μεσολαβήσει και προσωπικά στο αποκορύφωμα της κρίσης το καλοκαίρι του 2020 για την αποκλιμάκωση της έντασης που είχαν προκαλέσει οι τουρκικές έρευνες στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο. Η Μέρκελ επισήμανε επίσης την προσπάθεια που κατέβαλε η ίδια και η Γερμανία για «την καλή λειτουργία του συμφώνου για το Προσφυγικό ΕΕ – Τουρκίας και με την Ελλάδα. Εχουμε να ξεπεράσουμε αρκετές δυσκολίες», σημείωσε η καγκελάριος.

ΤΑ ΕΛΛΗΝΟΤΟΥΡΚΙΚΑ. Οι αναφορές της στην ελληνοτουρκική κρίση και τη λειτουργία του συμφώνου για το Προσφυγικό έχουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον ενόψει της αναμενόμενης επίσκεψης που, σύμφωνα με πληροφορίες, θα πραγματοποιήσει η γερμανίδα καγκελάριος στην Αθήνα, στις 29 Οκτωβρίου. Μετά τις συνομιλίες στην Κωνσταντινούπολη, η Μέρκελ θα μεταφέρει στον Πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη τις εντυπώσεις και το αποτέλεσμα των συνομιλιών της με τον τούρκο πρόεδρο στα κρίσιμα μέτωπα της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής.

Η γραμμή της Μέρκελ ήταν η επανάληψη των διερευνητικών συνομιλιών μεταξύ Αθήνας και Αγκυρας και σ’ αυτήν τη γραμμή παραμένει. «Είμαι πεπεισμένη ότι μόνο με συνομιλίες και επαφές μπορεί να ξεπεραστούν οι διαφορές είτε για τα ανθρώπινα δικαιώματα, είτε για την Κύπρο», είπε η Μέρκελ. «Κάποια πράγματα διαρκούν πάρα πολύ. Δεκαέξι χρόνια δεν για αυτό αρκετά», παραδέχθηκε η Μέρκελ, παραπέμποντας στη δική της θητεία στην καγκελαρία.

«ΔΥΣΚΟΛΟΙ ΟΙ ΣΥΝΑΣΠΙΣΜΟΙ». Ο Ερντογάν είναι δύο χρόνια περισσότερα στο τιμόνι της Τουρκίας από τη Μέρκελ στην καγκελαρία της Γερμανίας, θα παραμείνει και μετά την αποχώρηση της καγκελαρίου. Ο Ερντογάν συνέστησε δημοσίως στη Μέρκελ τη δική του συνταγή επιτυχίας: να υιοθετήσει και η Γερμανία ένα προεδρικό σύστημα, όπως έκανε αυτός στην Τουρκία. Διότι με την καγκελάριο πάντα τα έβρισκε, είπε, αλλά με τις κυβερνήσεις συνασπισμού της Γερμανίας η συνεννόηση γινόταν δύσκολη. Χωρίς κυβερνητικούς εταίρους, οι σχέσεις θα ήταν πολύ καλύτερες. Μειδιώντας η Μέρκελ απέρριψε τη συμβουλή του Ερντογάν, η Γερμανία, είπε, δεν σχεδιάζει να θεσπίσει ένα προεδρικό σύστημα, και παρ’ όλα αυτά θέλει να συνεργαστεί καλά με την Τουρκία.

«Η κριτική του Ερντογάν στις συμμαχικές κυβερνήσεις του Βερολίνου δείχνει τον φόβο του ότι στο μέλλον τα πράγματα με τη Γερμανία θα γίνουν πολύ δυσκολότερα για τον ίδιο», εκτίμησε η εφημερίδα «Ταγκεσπίγκελ» του Βερολίνου. Πολιτικοί σχολιαστές αναμένουν ότι με την αποχώρηση της Μέρκελ θα αναλάβει πιθανότατα καγκελάριος ο σοσιαλδημοκράτης Ολαφ Σολτς με κυβέρνηση Σοσιαλδημοκρατών – Πρασίνων – Φιλελευθέρων, που θα ακολουθήσει σκληρότερη γραμμή έναντι της Τουρκίας. «Ο Ερντογάν χάνει τη σημαντικότερη σύμμαχό του», σημείωσε η συντηρητική, κυριακάτικη «Βελτ αμ Ζόνταγκ».

ΤΑ «ΑΓΚΑΘΙΑ». Τα θέματα τριβής δεν λείπουν και σήμερα. Η Μέρκελ έκανε ανοιχτά λόγο για τους πολιτικούς κρατουμένους στις φυλακές της Τουρκίας, μεταξύ αυτών και γερμανοί υπήκοοι. Σε κάποιες από αυτές τις περιπτώσεις βρέθηκε λύση μέσω διαλόγου, είπε η Μέρκελ, αλλά προστέθηκαν και άλλοι. Λίγες ημέρες πριν από την επίσκεψη της καγκελαρίου, τουρκικό δικαστήριο καταδίκασε σε διετή φυλάκιση έναν ακόμα Γερμανό για «προπαγάνδα» με αναρτήσεις του στα κοινωνικά δίκτυα. Η σύσταση της Μέρκελ στη μελλοντική κυβέρνηση της Γερμανίας είναι «να αντιμετωπίσει στο σύνολο της πολυπλοκότητά τους» τις σχέσεις με την Τουρκία. «Βλέπουμε ότι είμαστε αλληλεξαρτημένες γεωστρατηγικά», σημείωσε η καγκελάριος, παραπέμποντας στο Προσφυγικό αλλά και στις εξελίξεις στο Αφγανιστάν.

Το Προσφυγικό παραμένει στο προσκήνιο με τα έξι δισεκατομμύρια ευρώ βοήθειας στην Τουρκία που προβλέπει το σύμφωνο ΕΕ – Τουρκίας. Η Μέρκελ και η ΕΕ θέλουν να περάσουν τα ευρωπαϊκά σύνορα όσο το δυνατόν λιγότεροι από τους πρόσφυγες που βρίσκονται στην Τουρκία. Ο Ερντογάν και η Αγκυρα θέλει ως αντάλλαγμα οικονομική στήριξη από την ΕΕ. Στη Σύνοδο Κορυφής της ΕΕ την ερχόμενη Πέμπτη και Παρασκευή η καγκελάριος Μέρκελ θα επιδιώξει μία συμπληρωματική ρύθμιση για το προσφυγικό σύμφωνο ΕΕ – Τουρκίας.