Η αποτυχία των δημοσκοπήσεων ενδεικτική της πολιτικής παρακμής της Γαλλίας

Οι δημοσκοπήσεις που δημοσιεύονταν στη Γαλλία πριν από τις περιφερειακές εκλογές του Ιουνίου αποδείχθηκαν στην κάλπη αναξιόπιστες: είχαν όλες υπερεκτιμήσει την επίδοση της Εθνικής Συσπείρωσης, προβλέποντας ενίοτε ακόμα και 10% πάνω από τα ποσοστά που τελικά απέσπασε. Ο λόγος: το επίπεδο-ρεκόρ της αποχής, που έδειξε πόσο δύσκολο έχει γίνει, σε αυτούς τους καιρούς της καχυποψίας, να σφυγμομετρήσουν οι δημοσκόποι τις πραγματικές προθέσεις ψήφου των Γάλλων. Και εντούτοις, τέσσερις μήνες μετά τις περιφερειακές εκλογές, έξι μήνες πριν από τις προεδρικές εκλογές, οι δημοσκοπήσεις έχουν αναδειχθεί σε διαιτητές και αδιαφιλονίκητες σταρ αυτού του γαλλικού φθινοπώρου, οδηγώντας με πρωτοφανή τρόπο τον χορό της προεκλογικής εκστρατείας: σε αυτές βασίζονται Αριστερά και Δεξιά προκειμένου να ανεβάσουν και να κατεβάσουν υποψηφίους χωρίς ελπίδες, σε αυτές βασίζεται και ο Τύπος, γαλλικός και διεθνής, όταν αφιερώνει σελίδες επί σελίδων σε έναν εξωσυστημικό ταραχοποιό που δεν έχει καν δηλώσει ακόμα επισήμως υποψήφιος.

Οπως θύμισαν βέβαια στη «Libération» πρόσφατα δύο ακαδημαϊκοί, οι Αλεξάντρ Ντεζέ και Μισέλ Λεζέν, «αν βασιστούμε στις δημοσκοπήσεις που πραγματοποίησαν τα ινστιτούτα IFOP και Sofres έξι μήνες πριν από τις γαλλικές εκλογές την περίοδο 1965-2002, οι προβλέψεις τους δεν δικαιώθηκαν παρά μόνο σε δύο από τις συνολικά 16 περιπτώσεις». Παρόμοιες προειδοποιήσεις ωστόσο αποδεικνύονται ανήμπορες να αντισταθμίσουν τις επιπτώσεις που έχει ήδη στο πολιτικό πεδίο η δημοσκοπική άνοδος του ακροδεξιού δημοσιογράφου / συγγραφέα / τηλεπερσόνας / «ούτε υποψήφιου ούτε μη υποψήφιου», Ερίκ Ζεμούρ. Η δημοσκόπηση που τον έδειξε να ξεπερνά, για πρώτη φορά, σε πρόθεση ψήφου τη Λεπέν, και να μονομαχεί αντ’ αυτής στον δεύτερο γύρο με τον Μακρόν, προκάλεσε έναν πραγματικό σεισμό, και ατελείωτες συγκρίσεις στον διεθνή Τύπο ανάμεσα στον Ζεμούρ και τον Τραμπ. Θα συνεχιστεί αυτή η δημοσκοπική άνοδος; Αγνωστο. Το βέβαιο είναι πως η πολιτικο-μιντιακή επιτυχία αυτού του 61χρονου απόστολου του μίσους και της ισλαμοφοβίας δεν είναι παρά μία οδυνηρή εκδήλωση μιας πολύ γαλλικής τάσης – τόσο γαλλικής που έχει τη δική της λέξη, «déclinisme», η πεποίθηση πως η Γαλλία βρίσκεται σε παρακμή.  

Σε πρόσφατη δημοσκόπηση της Ipsos Sopra-Steria, 75% των συμμετεχόντων εξέφρασαν αυτήν ακριβώς την άποψη: η Γαλλία βρίσκεται σε παρακμή. «Ο Ερίκ Ζεμούρ», επισημαίνει ο δημοσκόπος Ζερόμ Φουκέ, «δεν γοητεύει με τη σκοτεινή ρητορική του, αλλά επειδή κάνει μια διαπίστωση την οποία συμμερίζεται μέρος του πληθυσμού εδώ και καιρό». Γιατί δεν είναι βέβαια νέα η ιδέα μιας «Γαλλίας που πέφτει» – ο τίτλος ενός βιβλίου του οικονομολόγου Νικολά Μπαβερέζ που κυκλοφόρησε το 2003. Αλλά η πανδημία, το γεγονός ότι η «χώρα του Παστέρ» δεν κατάφερε να φτιάξει κανένα εμβόλιο, το γεγονός ότι αναγκάστηκε να διοργανώσει «αερογέφυρα» προκειμένου να φέρει μάσκες από την Κίνα, έδωσε νέα επιχειρήματα στους déclinistes – και η AUKUS, η αμυντική συμφωνία που αιφνιδιαστικά ανακοίνωσαν Αυστραλία, Βρετανία, ΗΠΑ, και δη η απόφαση της Αυστραλίας να ακυρώσει ένα συμβόλαιο αγοράς γαλλικών ντιζελοκίνητων υποβρυχίων προς όφελος πυρηνοκίνητων αμερικανικών, ακόμα ένα.  

Μία εποχή αγαπημένη στους déclinistes, την εποχή της «ένδοξης τριακονταετίας» (1945-1975) και της πλήρους απασχόλησης, του Ντε Γκωλ και του Πομπιντού, μιας Γαλλίας επιθετικής στη διεθνή σκηνή, εξοπλισμένης με φουτουριστικά σχέδια, φιλοδοξεί να αναβιώσει ο Εμανουέλ Μακρόν με το πενταετές σχέδιο επενδύσεων των 30 δισεκατομμυρίων ευρώ, τη «Γαλλία 2030», που αποκάλυψε την Τρίτη προκειμένου να ξαναγίνει η χώρα «ένα μεγάλο έθνος καινοτομιών», βιομηχανικών, ιατρικών και αγροτικών, να ανακαλύψει τους διαδόχους του «Concorde, του TGV και των πυρηνικών αντιδραστήρων», να εμπνευστεί «σχέδια που δεν γνωρίζουμε ακόμα». Ο γάλλος πρόεδρος ρίχνεται στη μάχη της επανεκλογής του με το πλεονέκτημα που του προσφέρει το γεγονός ότι, αντίθετα με τους αντιπάλους του, εκείνος βρίσκεται στην εξουσία και μπορεί να ανακοινώσει συγκεκριμένα πράγματα, με τη φιλοδοξία να ενσαρκώσει εκ νέου το στρατόπεδο των προοδευτικών και να υπερασπιστεί «το πνεύμα της νίκης και της κατάκτησης». Ενθερμος φιλοευρωπαίος, ο Μακρόν βλέπει την επικείμενη ανάληψη της ευρωπαϊκής προεδρίας από τη Γαλλία, την Πρωτοχρονιά του 2022, ως μία ευκαιρία να δείξει το βάρος της Γαλλίας και, κυρίως, να υπερασπιστεί την έννοια της ευρωπαϊκής κυριαρχίας, απέναντι στους εθνικιστές-déclinistes. Η συνταγή αυτή είχε αποδειχθεί επιτυχημένη το 2017. Θα επαναληφθεί η επιτυχία; Η απάντηση, στις 10 και τις 24 Απριλίου.