Επιτακτική η ανάγκη ενεργειακής και όχι μόνο αυτονομίας της ΕΕ

Ενώ το ανοδικό ράλι τιμών στην αγορά της ενέργειας συνεχίζεται, με την τιμή του ρεύματος να διαμορφώνεται κατά μέσο όρο σε 134,73 ευρώ ανά μεγαβατώρα τον Σεπτέμβριο του 2021 από 46,6 ευρώ τον προηγούμενο Σεπτέμβριο, συνεχίζεται και η ανησυχία των ηγετών της ΕΕ για τις επιπτώσεις τούτης της δραματικής αύξησης στην ευρωπαϊκή οικονομία. Ηδη η πρόεδρος της Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν δήλωσε ότι το ζήτημα των υψηλών τιμών στην ενέργεια είναι πολύ σοβαρό και είναι υψίστης σημασίας για την ΕΕ να επενδύσει σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας προκειμένου να αποφύγει μελλοντικούς σκοπέλους στον δρόμο της ανάκαμψης.

Η ΕΕ αντιδρά αλλά μάλλον, για μία ακόμα φορά, όχι συντονισμένα ούτε προληπτικά αλλά πυροσβεστικά και σπασμωδικά. Δεν παίρνει προληπτικά μέτρα αλλά προσπαθεί να κατευνάσει τις επιδράσεις της κρίσης αγοράς ενέργειας. Στο πρόσφατο Συμβούλιο Υπουργών Οικονομικών στο Λουξεμβούργο, υπήρξε κοινή δήλωση από τους υπουργούς Οικονομικών της Ισπανίας, της Γαλλίας, της Τσεχίας, της Ελλάδας και της Ρουμανίας με την οποία ζητείται σε επίπεδο ΕΕ μια κοινή προσέγγιση ώστε να συντονιστούν άμεσα τα εθνικά μέτρα και να υπάρξει συντονισμένη αντίδραση στις κατακόρυφες αυξήσεις των τιμών.

Ισως το πιο ενδιαφέρον σημείο της δήλωσης των πέντε ευρωπαίων ΥΠΟΙΚ, που αναδεικνύει και τη μακροπρόθεσμη αντιμετώπιση του ζητήματος, είναι η επίτευξη ενεργειακής ανεξαρτησίας. Τούτη θα μπορέσει να προέλθει μέσω της μείωσης της εξάρτησης της Ευρώπης από χώρες-εξαγωγείς του φυσικού αερίου με την παράλληλη αύξηση των επενδύσεων σε βιομάζα, αιολική και ηλιακή ενέργεια, χαμηλών εκπομπών άνθρακα και αποθήκευση ενέργειας.

Μετά και την πανδημία όπου αποκαλύφθηκε σε μέγιστο βαθμό η βιομηχανική και παραγωγική εξάρτηση της Ευρώπης από άλλες χώρες, έρχεται και η κρίση στην ενέργεια να χτυπήσει άλλο ένα δυνατό καμπανάκι. Η Ευρώπη πρέπει να χρηματοδοτήσει δραστηριότητες που πληρούν δύο κριτήρια: την αποκατάσταση της στρατηγικής παραγωγής που θα καταστήσει την Ευρώπη ανεξάρτητη, ιδίως σε ό,τι αφορά την προστασία της υγείας, αλλά και την άμεση και αποτελεσματική ανταπόκρισή της σε κρίσεις, γεγονός που θα δημιουργήσει ποιοτικές θέσεις εργασίας, και την απόδοση μεγαλύτερης έμφασης σε βιώσιμες επενδύσεις που είναι κοινωνικά υπεύθυνες και φιλικές προς το περιβάλλον.

Η όσο το δυνατόν μεγαλύτερη αυτονομία και παραγωγική και βιομηχανική ανεξαρτησία της ΕΕ είναι το βασικό ζητούμενο και η πιθανή λύση στα προβλήματα της ΕΕ μέσα σε μια παγκοσμιοποιημένη οικονομία όπου οι επιπτώσεις και μεταβολές σε οποιονδήποτε τομέα είναι ραγδαίες και συμπαρασύρουν τους πάντες. Αλλά η ΕΕ δεν μπορεί να είναι πάντα εξαρτημένη από άλλες χώρες. Πρέπει να ανακτήσει και να αναπτύξει τις δικές της παραγωγικές δυνάμεις και να ξεφύγει από τις αγκυλώσεις. Μόνο έτσι θα μπορέσει να λειτουργήσει ως ένας ανταγωνιστικός και υπολογίσιμος παίκτης που δεν θα τρέχει πίσω από τις εξελίξεις αλλά θα τις διαμορφώνει προς το συμφέρον της και το συμφέρον των πολιτών της.

O Γιώργος Μελέας είναι εθνικός εμπειρογνώμονας στην Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή, πρώην φορολογικός ακόλουθος στη Μόνιμη Εθνική Αντιπροσωπεία της Ελλάδας στην ΕΕ