Η αρχή του τέλους για την αυτοκρατορία του Ζάκερμπεργκ;

Σήμερα, εκατομμύρια άνθρωποι επικοινωνούν μεταξύ τους μέσα από τις πλατφόρμες των Facebook και Instagram, καθώς και με την υπηρεσία ανταλλαγής μηνυμάτων WhatsApp. Πολλές επιχειρήσεις, την ίδια στιγμή, προσεγγίζουν τους πελάτες τους και επικοινωνούν μαζί τους μέσω της Facebook. Ολοι αυτοί προσπαθούν ακόμη να καταλάβουν τι συνέβη και προκάλεσε το πολύωρο μπλακάουτ στα τρία παραπάνω μέσα τη Δευτέρα, υπολογίζοντας παράλληλα το κόστος για την προσωπική τους ζωή και την επαγγελματική τους δραστηριότητα.

Η ίδια η εταιρεία έκανε λόγο για «προβληματικές αλλαγές ρυθμίσεων» στους εξυπηρετητές, που έθεσαν εκτός λειτουργίας τα κέντρα δεδομένων. Δεν έδωσε, ωστόσο, περαιτέρω εξηγήσεις αναφορικά με το ποιοι έκαναν τις αλλαγές, εάν επρόκειτο για προγραμματισμένη αναβάθμιση ή συντήρηση ή για ανθρώπινο σφάλμα που προκάλεσε την αστοχία – κάτι που, όπως όλα δείχνουν, αποτελεί το πιθανότερο σενάριο, ειδικά αφότου ουσιαστικά αποκλείστηκε η κακόβουλη ενέργεια.

Η ουσία είναι ότι το μπλακάουτ δεν θα μπορούσε να έρθει σε χειρότερη συγκυρία για τον Μαρκ Ζάκερμπεργκ και το δημιούργημά του. Κι αυτό διότι χθες, παρουσιάστηκε στην αρμόδια επιτροπή του αμερικανικού Κογκρέσου το «βαθύ λαρύγγι» που, με τα έγγραφα που έδωσε στη δημοσιότητα, πρόσφερε τροφή σε αλλεπάλληλα ρεπορτάζ της «Wall Street Journal». Ρεπορτάζ τα οποία έχουν φέρει σε πολύ δύσκολη θέση τον παγκόσμιας εμβέλειας όμιλο, με χρηματιστηριακή αξία μεγαλύτερη των 900 δισ. δολαρίων και έκτο ακριβότερο – παρά τις σημαντικές απώλειες στην τιμή της μετοχής του από τα μέσα Σεπτεμβρίου, οι οποίες ξεπερνούν το 15%.

Το «βαθύ λαρύγγι». Η κατάθεση της Φράνσις Χάουγκεν ήταν πράγματι ένας καταπέλτης για την εταιρεία στην οποία ήταν στέλεχος μέχρι πρόσφατα, στο τμήμα αντιμετώπισης της παραπληροφόρησης. Η ίδια, άλλωστε, είχε προϊδεάσει για τα όσα είπε με την εμφάνισή της την Κυριακή στο CBS, όπου αποκάλυψε και την ταυτότητά της: «Υπήρχαν αντικρουόμενα συμφέροντα ανάμεσα σε αυτό που ήταν καλό για το κοινό και γι’ αυτό που ήταν καλό για το Facebook. Και το Facebook, ξανά και ξανά, επέλεγε να προκρίνει τα δικά του συμφέροντα, όπως το να βγάλει περισσότερα χρήματα», είπε ανάμεσα σε πολλά άλλα, στην εκπομπή «60 Λεπτά».

Χθες, προχώρησε ένα βήμα παραπέρα. Χαρακτήρισε το Facebook «μία από τις μεγαλύτερες και πιο επιτακτικές απειλές» που αντιμετωπίζουν οι ΗΠΑ, ζητώντας να ριχθεί άμεσα άπλετο φως στη λειτουργία και τις πρακτικές που χρησιμοποιεί. «Είμαι εδώ σήμερα επειδή πιστεύω πως τα προϊόντα του Facebook βλάπτουν τα παιδιά, σπέρνουν διχασμό και αποδυναμώνουν τη δημοκρατία μας», τόνισε, απευθυνόμενη προς τους μάλλον έκπληκτους γερουσιαστές. «Η ουσία είναι ότι κανείς δεν είναι σε θέση να κατανοήσει καλύτερα τις καταστροφικές επιλογές της Facebook από την ίδια την Facebook, καθώς μόνο αυτή μπορεί να δει αυτό που κρύβεται κάτω από το καπό», πρόσθεσε.

Τα όσα είπε – τα οποία αποδεικνύονται και στα έγγραφα που έχουν δει το φως της δημοσιότητας και σε άλλα που, κατά πάσα πιθανότητα, θα ακολουθήσουν – αποτελούν πραγματικό όνειδος για τον Ζάκερμπεργκ: ο όμιλός του τροποποίησε τον αλγόριθμο του Facebook με τρόπο που διεύρυνε τη διάδοση μηνυμάτων διχαστικού περιεχομένου. Δεν έλαβε μέτρα ώστε να μη χρησιμοποιηθεί η πλατφόρμα για τον σχεδιασμό και την εκτέλεση βίαιων ενεργειών, όπως οι μαζικές δολοφονίες στη Μιανμάρ και τα δραματικά γεγονότα της 6ης Ιανουαρίου στην Ουάσιγκτον, με την εισβολή των οπαδών του Τραμπ στο Καπιτώλιο.

Επίσης, φαίνεται πως απέτυχε – ή δεν θέλησε – να αντιμετωπίσει τη συστηματική παραπληροφόρηση αναφορικά με τα εμβόλια κατά της Covid-19. Ούτε αντέδρασε σε εσωτερικές μελέτες που διαπίστωναν ότι η χρήση του Instagram βλάπτει την ψυχική υγεία πολλών νέων, κυρίως έφηβων κοριτσιών. Και πολλά ακόμη.

Η ώρα της αλήθειας. Αρκούν, άραγε, όλα αυτά για να εκκινήσει μια διαδικασία την οποία πολλοί θεωρούν αδήριτη ανάγκη – η ενεργοποίηση της αντιμονοπωλιακής νομοθεσίας, με τελικό στόχο τη διάσπαση του Facebook, κατά τα πρότυπα των «μεγάλων αδελφών» του πετρελαίου πριν από έναν και πλέον αιώνα; Μήπως σε αυτό το πλαίσιο εντάσσεται και ο καταιγισμός των αποκαλύψεων εις βάρος της, που την έχουν κυριολεκτικά στριμώξει στο κανναβάτσο; Θα είναι η συγγνώμη του αρκετή για να αποτρέψει τα χειρότερα; Και τι θα πρέπει να περιμένουν και τι να φοβούνται οι άλλοι «γίγαντες» της τεχνολογίας, της ψηφιακής επικοινωνίας και του Διαδικτύου, έχοντας το προηγούμενο των μεγάλων καπνοβιομηχανιών, που βρέθηκαν στο στόχαστρο για τη ζημιά που προκαλούν στην ανθρώπινη υγεία;

Με άλλα λόγια, θα αποτελέσει το μπλακάουτ της Δευτέρας την αρχή του τέλους για την αυτοκρατορία του Ζάκερμπεργκ στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης – που, τελικά, αποδεικνύεται ότι μπορούν να μετατραπούν σε μέσα μαζικής δηλητηρίασης συνειδήσεων;