Νοικοκυριά σε απόγνωση

Βαρύς προμηνύεται ο χειμώνας που έρχεται για νοικοκυριά και επιχειρήσεις. Η αύξηση του κόστους ενέργειας σε συνδυασμό με το κύμα ανατιμήσεων σε βασικά προϊόντα δημιουργούν ένα «εκρηκτικό κοκτέιλ» για τους οικογενειακούς προϋπολογισμούς, οι οποίοι δέχονται ασφυκτικές πιέσεις όλα τα τελευταία χρόνια. Επιχειρηματικοί φορείς και οργανώσεις καταναλωτών κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου και ζητούν δραστικές παρεμβάσεις, προκειμένου να μετριασθούν οι επιπτώσεις της ακρίβειας, που πλήττει πολύ περισσότερο τους οικονομικά ασθενέστερους. Ηδη, μια μεγάλη μερίδα καταναλωτών δηλώνουν αδυναμία να αντεπεξέλθουν σε μια σειρά από πάγιες υποχρεώσεις καθώς δεν διαθέτουν τους αναγκαίους πόρους. Αποκαλυπτικά είναι τα στοιχεία της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής, σύμφωνα με τα οποία το 17,1% των ελληνικών νοικοκυριών, σχεδόν ένα στα πέντε νοικοκυριά, δεν μπόρεσε την περσινή χρονιά να καλύψει ικανοποιητικά τις ανάγκες του για θέρμανση. Με το κόστος της ενέργειας να τραβάει την ανιούσα, και να είναι ακριβότερο πάνω από 50% σε σχέση με πέρυσι, το ποσοστό αυτό αναμένεται να διευρυνθεί περαιτέρω. Την ίδια στιγμή, την κατάσταση επιβαρύνουν οι ανατιμήσεις που ήδη γίνονται ορατές ακόμη και σε βασικά είδη τροφίμων, με παράγοντες της αγοράς να προβλέπουν νέο γύρο αυξήσεων έως και 25% μέχρι τον Δεκέμβριο. Οπως λένε χαρακτηριστικά, «όταν αγοράζεις ακριβότερα πουλάς και ακριβότερα», τονίζοντας πως «όταν για παράδειγμα τα άλευρα έχουν αυξηθεί στη διεθνή αγορά κατά 60%, δεν μπορεί να μην αυξηθούν οι τιμές των ζυμαρικών, ενώ όταν ο καφές έχει αυξηθεί ως πρώτη ύλη, δεν είναι δυνατόν αυτό να μη φτάνει στο τελικό προϊόν». Μεταξύ άλλων αυξήσεις αναμένονται στα ζυμαρικά (έως 15%), στον καφέ (έως 5%), στα άλευρα (έως 6%), στις μεμβράνες και στα αλουμινόχαρτα (έως 10%), στα σπορέλαια και στις μαργαρίνες (έως 6%), στα είδη οικιακής χρήσης (20%-25%), στα κατεψυγμένα τρόφιμα έως 25% και στα τυροκομικά έως 4%. Παράγοντες της αγοράς επισημαίνουν πως το κόστος έχει αυξηθεί δυσανάλογα και πλέον δεν υπάρχουν περιθώρια για άλλη απορρόφηση κόστους. Ηδη, ένα στα δύο νοικοκυριά αδυνατούσε να ανταποκριθεί σε αναγκαίες έκτακτες δαπάνες 395 ευρώ.

Σε δυσμενέστερη θέση βρίσκονται τα ασθενέστερα νοικοκυριά. Σύμφωνα με στοιχεία της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής, την περσινή χρονιά ένα στα δύο φτωχά νοικοκυριά δεν κατάφερε να είναι συνεπές στην έγκαιρη πληρωμή των υποχρεώσεων για ρεύμα, νερό, φυσικό αέριο, ενώ το 36,1% του συνόλου των νοικοκυριών παρουσίασε μεγάλη δυσκολία για την αντιμετώπιση συνήθων αναγκών με το μηναίο εισόδημα που διέθετε. Ενδεικτικό της δυσκολίας είναι ότι στο σύνολο των νοικοκυριών της χώρας το 24,7% παρουσίασε οικονομική αδυναμία για να πληρώσει δόσεις πιστωτικών καρτών και δανείων περισσότερες από δύο φορές, το 17,8% καθυστέρησε τουλάχιστον δύο φορές τις πληρωμές για πάγιους λογαριασμούς (ρεύμα, νερό, φυσικό αέριο, κινητή και σταθερή τηλεφωνία) και οι δύο στους δέκα το ενοίκιο του σπιτιού τους ή τη δόση στεγαστικού δανείου. Και δεν είναι μόνο αυτά. Αδυναμία εκφράζεται και για την κάλυψη αναγκών που σχετίζονται με τον τομέα της υγείας και της προσωπικής ευεξίας. Μάλιστα, την περσινή χρονιά το ποσοστό  εκείνων που δεν έκαναν κάποια εξέταση ή θεραπεία λόγω οικονομικών δυσκολιών, παρότι ήταν αναγκαίο, ανήλθε σε 25,6%, ενώ ένας στους τέσσερις απάντησε ότι δεν έχει την οικονομική δυνατότητα να ξοδέψει χρήματα ούτε για προσωπικές του ανάγκες ή για την ενασχόληση με κάποιο χόμπι.

Σε κλοιό ασφυξίας. Αδυναμία στην εκπλήρωση των υποχρεώσεών τους παρουσιάζουν και οι επιχειρήσεις. Συγκεκριμένα, μία στις πέντε μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις εμφανίζει καθυστερήσεις στην καταβολή του ενοικίου, μία στις δέκα αδυνατεί να καταβάλει τις ληξιπρόθεσμες οφειλές προς το πρώην ΙΚΑ, το 23,8% προς τον πρώην ΟΑΕΕ, το 19,5% προς την Εφορία, το 20,1% προς τους προμηθευτές και μία στις τέσσερις επιχειρήσεις (το 25,5%) προς τις τράπεζες. Συνέπεια της παραπάνω αδυναμίας είναι και η απόφασή τους να μετακυλίσουν τις αυξήσεις των πρώτων υλών στις τελικές τιμές των προϊόντων τους. Είναι ενδεικτικό ότι το 23,6% των επιχειρήσεων δήλωσε πως κατά το πρώτο εξάμηνο του 2021 αύξησε τις τιμές των αγαθών υπηρεσιών. «Οι ανατιμήσεις οφείλονται κυρίως στην αύξηση των τιμών ενέργειας και την ευρύτερη αύξηση εμπορευμάτων και υπηρεσιών, θα συνεχιστούν διαμορφώνοντας ένα υψηλότερο επίπεδο τιμών», επισημαίνεται σε έρευνα της ΓΣΕΒΕ.