Νέο ρεκόρ ή νέα φούσκα;

Η άφιξη των άυλων έργων τέχνης με ψηφιακές υπογραφές, των κρυπτονομισμάτων και οι διαδικτυακές πωλήσεις έφεραν την άνοιξη στις δημοπρασίες της σύγχρονης Τέχνης. Μάλιστα η ανάκαμψη στο χρηματιστήριο της Τέχνης οφείλεται στη μεγάλη δραστηριότητα των αγοραστών από το Χονγκ Κονγκ οι οποίοι εκτόπισαν τις άλλοτε ισχυρές αγορές της Νέας Υόρκης και του Λονδίνου.

Σύμφωνα με την ετήσια έκθεση του Artprice στις αρχές της πανδημίας η αγορά της Τέχνης κατέρρευσε κατά ένα τρίτο σε σύγκριση με την προ Covid εποχή. Ωστόσο ο κόσμος της σύγχρονης τέχνης επέδειξε αντανακλαστικά, αξιοποίησε τις τεχνολογικές δυνατότητες ώστε γρήγορα λειτούργησε η διαδικτυακή αγορά. Με αποτέλεσμα, όπως τονίζει η ειδησεογραφική πλατφόρμα Mashable, από τον Ιούνιο του 2020 έως τον Ιούνιο του 2021 οι πωλήσεις μέσω των δημοπρασιών να εκτοξευθούν στο υψηλότερο επίπεδο όλων των εποχών αγγίζοντας τα 2,32 δισ. ευρώ τον περασμένο χρόνο.

Μέχρι πρόσφατα, οι νέες τεχνολογίες που είχαν εφαρμοστεί στη βιομηχανία της Τέχνης έδωσαν τη δυνατότητα εξερεύνησης ενός ζωγραφικού έργου στην πιο μικρή του λεπτομέρεια, μεγεθύνοντας στην οθόνη του υπολογιστή κάθε πινελιά του δημιουργού του. Επίσης με τις τεχνολογίες επαυξημένης πραγματικότητας ένα έργο Τέχνης μπορεί να τοποθετηθεί στον χώρο ενός ενδιαφερόμενου αγοραστή, ώστε να το επεξεργαστεί πριν το αγοράσει. Αυτά τα νέα εργαλεία μπορούν να βοηθήσουν στην παροχή κινήτρων στους αγοραστές. Εστω και για ορισμένους συλλέκτες η φυσική επαφή με ένα έργο Τέχνης είναι απαραίτητη για τη λήψη αποφάσεων. Ομως είναι λιγότερο σημαντικό για τους «ψηφιακούς αυτόχθονες» οι οποίοι εμφανίζονται όλο και συχνότερα στην αγορά της σύγχρονης Τέχνης.

Ο διευθύνων σύμβουλος Τιερί Ερμάν στην εισαγωγή του στην έκθεση του Artprice επισημαίνει ότι η φωτογραφία και οι εκτυπώσεις έχουν ιδιαίτερη ζήτηση σε αυτό το νέο διαδικτυακό περιβάλλον. Συμπληρώνει επίσης ότι το 2021, είδαμε την εντυπωσιακή άφιξη των πλήρως άυλων έργων τέχνης, τα διάσημα NFTs.

Τον περασμένο Μάρτιο ο καλλιτέχνης με το όνομα Beeple πούλησε σε δημοπρασία του οίκου Christie’s ένα έργο του αποτελούμενο από χιλιάδες ψηφιακές φωτογραφίες, το «Everydays: the First 5000 Days», στην αδιανόητη τιμή των 60 εκατ. ευρώ. Η ταραχή προήλθε από το γεγονός ότι το ψηφιακό έργο του Beeple (ονομάζεται Μάικ Βίνκελμαν και είναι επαγγελματίας γραφίστας) έπιασε την τρίτη υψηλότερη τιμή δημοπρασίας που επιτεύχθηκε για έναν ζωντανό καλλιτέχνη, μετά τον Τζεφ Κουνς και τον Ντέιβιντ Χόκνεϊ. Ο Christie’s δέχτηκε να εισπράξει την αξία του έργου «5.000 Days» σε κρυπτονομίσματα της μορφής Ether. Η αναστάτωση συνέβη επειδή μία σειρά ανάλογων ψηφιακών έργων, τα οποία δεν έχουν υλικότητα, αλλά μία ψηφιακή υπογραφή – τη λεγόμενη Non Fungible Token, NFT – τα καθιστά μοναδικά αντικείμενα. Αυτά τα ψηφιακά συλλεκτικά αντικείμενα χρησιμοποιούν τεχνολογία blockchain για να δώσουν στους αγοραστές την κυριότητα του μοναδικού αντικειμένου και πωλούνται σε υψηλές τιμές. Τα έργα αυτά μπορεί να είναι ένα μιμίδιο/meme γάτας, όπως το Nyan Cat που πωλήθηκε για 508.000 ευρώ, ή το πρώτο τιτίβισμα/tweet που ανήρτησε ο ιδρυτής του Twitter Τζακ Ντόρσεϊ.

Ο Christie’s ανακοίνωσε ότι 22 εκατομμύρια χρήστες, από τους οποίους σχεδόν το 60% είχαν ηλικία κάτω των 40 ετών, συνδέθηκαν σε αυτή την πρώτη δημόσια δημοπρασία έργου NFT που ήταν η πώληση του «Everydays: the First 5000 Days». Τα NFTs, σύμφωνα με αυτήν την έκθεση για την κίνηση του χρηματιστηρίου της σύγχρονης Τέχνης, αντιπροσώπευσαν το ένα τρίτο των διαδικτυακών πωλήσεων και το 2% της συνολικής αγοράς έργων Τέχνης που κινήθηκαν τον περασμένο χρόνο.

Το Artprice αναφέρει ότι ένας άλλος βασικός παράγοντας ανάπτυξης ήταν η εμφάνιση της ασιατικής αγοράς, με το Χονγκ Κονγκ να εδραιώνεται ως η δεύτερη πόλη του κόσμου της σύγχρονης Τέχνης μετά τη Νέα Υόρκη. Η Κίνα νίκησε τις ΗΠΑ με τις δημοπρασίες της να κάνουν έναν κύκλο εργασιών από τον οποίο οι πωλήσεις απέδωσαν 40%. Οι αντίστοιχες πωλήσεις στην Αμερική ήταν στο 32%.

Η Βρετανία βρέθηκε για τους ίδιους λόγους στην τρίτη θέση με 16%. «Στην πραγματικότητα, το Χονγκ Κονγκ διαδραματίζει τώρα τον ρόλο επιταχυντή για τους προεξέχοντες νέους καλλιτέχνες της Δύσης και την καριέρα τους και εδραιώνεται ως ο κύριος ανταγωνιστής της Νέας Υόρκης», δήλωσε ο Ερμάν. Ωστόσο ο σύγχρονος καλλιτέχνης με τις μεγαλύτερες πωλήσεις παραμένει ο Ζαν – Μισέλ Μπασκιά, ο οποίος απεβίωσε το 1988 αλλά οι πωλήσεις των έργων του στις δημοπρασίες άγγιξαν τα 80 εκατ. ευρώ στη διάρκεια του περασμένου έτους.