Γιατί καίνε κόμικς στο Οντάριο

Ο Καναδάς έχει τον δικό του μεγάλο δρόμο προς τη συμφιλίωση που θα ενώσει τους λευκούς με τους αυτόχθονες κατοίκους της χώρας. Ομως το κάψιμο των βιβλίων ως πράξη κάθαρσης δεν μπορεί να σηματοδοτήσει καμία ενωτική προσπάθεια.

Το 2019 σε ρεπορτάζ του Radio Canada είχε αποκαλυφθεί ότι η διοίκηση των γαλλόφωνων καθολικών νηπιαγωγείων και δημοτικών σχολείων στη νοτιοανατολική περιοχή του Οντάριο οργάνωσαν μια τελετή autodafe (κάθαρση διά πυρός) 30 βιβλίων παιδικής λογοτεχνίας και κόμικς. Ο εθνικός ραδιοτηλεοπτικός φορέας ανέφερε ότι 30 βιβλία κάηκαν για «εκπαιδευτικούς σκοπούς» και στη συνέχεια οι στάχτες χρησιμοποιήθηκαν ως λίπασμα για τη φύτευση ενός δέντρου.

«Θάβουμε τις στάχτες του ρατσισμού, των διακρίσεων και των στερεοτύπων με την ελπίδα ότι θα μεγαλώσουμε σε μια χώρα χωρίς αποκλεισμούς όπου όλοι μπορούν να ζήσουν με ευημερία και ασφάλεια», ανέφερε το σχετικό βίντεο που προβλήθηκε στους μαθητές των σχολείων σχετικά με το τελετουργικό της καύσης των βιβλίων.

4.700 ΒΙΒΛΙΑ ΚΑΙ ΚΟΜΙΚΣ. Σε ένα υπηρεσιακό σχολικό έγγραφο 165 σελίδων είχαν καταγραφεί αναλυτικά τα 4.700 βιβλία και οι λόγοι για τους οποίους έπρεπε να απομακρυνθούν από τα ράφια των σχολικών βιβλιοθηκών. Η απόφαση αυτή, ανέφερε το Radio Canada, αφορούσε τίτλους όπως «Ο Τεντέν στην Αμερική», «Ο Αστερίξ και οι Ινδιάνοι», οκτώ τεύχη Λούκυ Λουκ, λόγω της «αρνητικής απεικόνισης των αυτοχθόνων λαών και την προσβλητική αναπαράσταση των Αβοριγίνων στα σκίτσα των κόμικς». Αποσύρθηκαν επίσης και βιβλία τα οποία περιείχαν πολιτισμικές οικειοποιήσεις, καθώς και αναχρονιστικά βιβλία ιστορίας όπως οι βιογραφίες των γάλλων εξερευνητών Ζακ Καρτιέ και Ετιέν Μπριλέ, καθώς και το μυθιστόρημα στο οποίο βασίστηκε η ταινία του Τζέιμς Κάμερον «Αβαταρ». Η εκπρόσωπος Τύπου του Σχολικού Συμβουλίου των καθολικών σχολείων CSC Providence Λιν Κοσέτ μετά τις αποκαλύψεις του Radio Canada ανέφερε ότι το συμβούλιο συγκρότησε μια επιτροπή στην οποία συμμετείχαν πολλοί γνώστες των κοινοτήτων Αβοριγίνων και οι οποίοι γνωμοδότησαν για τη σύλληψη αυτής της ιδέας, την αξιολόγηση των βιβλίων και την πρωτοβουλία της συμβολικής φύτευσης του δέντρου. Η ίδια ανέφερε στα καναδικά μέσα ενημέρωσης ότι το πρόγραμμα καύσης των βιβλίων «Redonnons à la terre» – «Δώστε πίσω στη γη» – είχε ως στόχο να φανεί «ως μια χειρονομία ανοίγματος και συμφιλίωσης αντικαθιστώντας βιβλία στις βιβλιοθήκες μας που είχαν ξεπερασμένο περιεχόμενο και προέβαλλαν αρνητικά στερεότυπα για τα Πρώτα Εθνη, τους λαούς Métis και Inuit».

ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ. Το «Redonnons à la terre» διακόπηκε λόγω πανδημίας Covid-19. Ηδη όμως είχαν καεί 200 βιβλία και η είδηση είχε προκαλέσει αντιδράσεις στα γαλλόφωνα μέσα ενημέρωσης σε όλον τον κόσμο. Με αποτέλεσμα το Σχολικό Συμβούλιο να ανακοινώσει την αναθεώρηση της διαδικασίας απόσυρσης από τις σχολικές βιβλιοθήκες των παιδικών βιβλίων που θεωρούνται επιβλαβή για τους αυτόχθονες πληθυσμούς και την παύση του τελετουργικού της καύσης τους. Μάλιστα η συνέχεια του ρεπορτάζ και οι αποκαλύψεις του Radio Canada ότι η φερόμενη ως αυτόχθονας «φύλακας της γνώσης» που συμβούλευσε τα μέλη του Σχολικού Συμβουλίου, Σούζι Κις, δεν είναι αυτόχθονας, επιτάχυνε την απόφαση της διοίκησης να ακυρώσει το πρόγραμμα «Redonnons à la terre». Και κατά τη διάρκεια της τελικής προετοιμασίας των καναδικών εκλογών στις αρχές του περασμένου μήνα οι εκπρόσωποι όλων των κομμάτων τάχθηκαν κατά της τελετής που θύμισε εποχές Ιεράς Εξέτασης και ναζιστικής τακτικής.

Ο φιλελεύθερος ηγέτης Τζάστιν Τριντό σχολίασε ότι δεν εξαρτάται από τους μη αυτόχθονες «να πουν στους αυτόχθονες πώς πρέπει να αισθάνονται ή να ενεργούν για να προωθήσουν τη συμφιλίωση. Σε προσωπικό επίπεδο, δεν θα συμφωνούσα ποτέ με το κάψιμο βιβλίων», δήλωσε ο Τριντό. Ο Ιβ-Φρανσουά Μπλανσέ, αρχηγός του σχήματος Μπλοκ Κεμπέκ, δήλωσε ότι «δεν καίμε βιβλία. Εκθέτουμε τους εαυτούς μας στην ιστορία, την εξηγούμε, δείχνουμε πώς έχει εξελιχθεί ή πρέπει να εξελιχθεί η κοινωνία». Ο ηγέτης των συντηρητικών Εριν Ο’ Τουλ ανέφερε ότι «η συμφιλίωση είναι σημαντική για όλους τους Καναδούς και πρέπει να έχουμε ένα σύστημα που δεν κάνει διακρίσεις. Μια συντηρητική κυβέρνηση θα δεσμευτεί για συμφιλίωση. Αλλά ο δρόμος προς τη συμφιλίωση δεν σημαίνει την κατεδάφιση του Καναδά. Καταδικάζω απερίφραστα το κάψιμο των βιβλίων», έγραψε στον δικό του λογαριασμό στο Twitter.

Η ακραία αυτή πράξη της καύσης βιβλίων είναι συνυφασμένη με την αντίστοιχη συζήτηση που προκάλεσε στις ΗΠΑ και στη Βρετανία η απομάκρυνση από τη δημόσια θέα των αγαλμάτων στρατηγών οι οποίοι συνέβαλαν στην υποδούλωση των Αφρικανών. Το ανεστραμμένο autodafe από την πλευρά των αυτοχθόνων του Καναδά που ζητάνε πνευματική κάθαρση ξαναφέρνει στην επικαιρότητα το ερώτημα: Πρέπει να καταστρέψουμε τα σύμβολα του παρελθόντος ή να τα επανατοποθετήσουμε σε άλλο πλαίσιο; Πρέπει να καίμε βιβλία ή να τα μεταχειριστούμε ως υλικό εκπαιδευτικής διαδικασίας με σκοπό να κατανοήσουμε τις εξελίξεις της κοινωνίας; Ο Καναδάς έχει ανοιχτά ζητήματα με τους λαούς των Αβοριγίνων. Τώρα όμως έχει διαμορφωθεί η γενικευμένη τάση για συναίνεση σχετικά με την ανάγκη επανεξέτασης της διδασκαλίας της ιστορίας της χώρας και της προστασίας των απογόνων των Πρώτων Λαών. Οι οποίοι πολύ συχνά εξακολουθούν να είναι θύματα προκατάληψης, ρατσισμού ή αδικίας.