«Ο Τραμπ θα κερδίσει και θα επιστρέψει στον Λευκό Οίκο»

Κάποια στιγμή πέρυσι, ο Νιλ Φέργκιουσον ζήτησε από τον γιο του να φανταστεί το τέλος του κόσμου. Ο βρετανός ιστορικός περπατούσε με τον εννιάχρονο Τόμας στο ράντσο στη Μοντάνα όπου η οικογένεια βρήκε καταφύγιο τον πρώτο καιρό της πανδημίας. Στη συζήτηση ανέφεραν πυρηνικά δυστυχήματα, εκρήξεις ηφαιστείων και σεισμούς. Στο μυαλό του καθηγητή Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο του Στάνφορντ, ενός συντηρητικού και αμφιλεγόμενου συγγραφέα αρκετών βιβλίων, είχε ήδη αρχίσει να γεννιέται η ιδέα. Το βιβλίο που προέκυψε έχει τίτλο «Ολεθρος: Η πολιτική της καταστροφής» («Doom: The Politics of Catastrophe», εκδ. Penguin Press, 2021) και θέμα του τα ίχνη που άφησαν αιώνες δύσκολων εμπειριών με τη μορφή πυρκαγιών, πλημμυρών, λιμών, πολέμων και – φυσικά – επιδημιών. Και φυσικά γεωπολιτικών προειδοποιήσεων – της αναπόφευκτης σύγκρουσης μεταξύ Ουάσιγκτον και Πεκίνου.

Το βιβλίο το έγραψε μέσα στην πανδημία, που αποτέλεσε και την έμπνευση. «Κάνουν λόγο για τη “μεγαλύτερη καταστροφή που έχει γίνει ποτέ”, όμως η αλήθεια είναι πως αυτή η πανδημία με το ζόρι μπαίνει μέσα στις είκοσι χειρότερες – όμως αυτό δεν δίνει εντυπωσιακό τίτλο. Τα παιδιά μας δεν πεθαίνουν. Χάθηκε το 0,06% του πληθυσμού σε σύγκριση με 2% το 1918-1919 ή το 30% του Μαύρου Θανάτου. Μέρος της δουλειάς ενός ιστορικού είναι να βάζει στη σωστή διάσταση την κλίμακα των γεγονότων και να τα εξηγεί».

Μια από τις κριτικές που έγιναν για το βιβλίο αυτό είναι πως δεν ασκεί αυστηρή κριτική στους πολιτικούς για την ευθύνη που έχουν στη διαχείριση καταστροφών. «Για τον Τραμπ δεν ήμουν καθόλου μαλακός. Λέμε στον εαυτό μας ότι όλα ήταν λάθη του Τραμπ και ότι λύσαμε το πρόβλημα επειδή δεν επανεξελέγη. Ομως το βασικό είναι ότι πρόκειται για συστημικό πρόβλημα. Δεν έχει σημασία ποιος είναι πρόεδρος ή ποια είναι η καταστροφή, επειδή η αντίδραση, ούτως ή άλλως, θα είναι κακή. Μετά, άρχισα να σκέφτομαι για τον φυσικό Ρίτσαρντ Φάινμαν και την καταστροφή του “Challenger”. Εγραψε ένα πολύ ενδιαφέρον βιβλίο για το δυστύχημα. Εκείνη την εποχή κάποιοι έγραψαν πως έφταιγε ο πρόεδρος Ρίγκαν. Ο Φάινμαν απέδειξε πως η καταστροφή συνέβη επειδή κάποιος γραφειοκράτης της NASA είχε αλλάξει την προειδοποίηση των μηχανικών για τις πιθανότητες ατυχημάτων από 1 στα 100 σε 1 στις 100.000. Ιστορικά, είναι πιο πιθανό οι περισσότερες καταστροφές, αν όχι όλες, να μπορούν να εξηγηθούν από λάθη στο μεσαίο επίπεδο διαχείρισης και όχι στους ηγέτες».

Δημοσιογράφος της ισπανικής εφημερίδας «El Pais» θέλει να μάθει εάν ο βρετανός ιστορικός πιστεύει ότι οι ηγέτες έμαθαν κάτι από τότε που ξεκίνησε η πανδημία. «Η ειρωνία είναι ότι εκείνοι που δεν πήγαν καλά στη μη-φαρμακευτική παρέμβαση, με κατασταλτικά μέτρα, αργότερα τα πήγαν καλά στον εμβολιασμό. Και το αντίστροφο. Κανείς δεν τα πήγε απολύτως καλά. Εκείνοι που τα πήγαν καλά πέρυσι, ο πρόεδρος Τσα στην Ταϊβάν και η Τζασίντα Αρντερν στη Νέα Ζηλανδία, έχουν χαμηλά ποσοστά εμβολιασμών. Ο Τραμπ τα πήγε χάλια παντού, εκτός από το πιο σημαντικό – τους ρυθμούς εμβολιασμού. O Nιλ Φέργκιουσον αναρωτιέται για τις επιπτώσεις της πανδημίας σε αυτό που ονομάζει «Δεύτερο Ψυχρό Πόλεμο». «Πριν από την πανδημία, πολλοί, ιδιαίτερα στην Ευρώπη, δεν ήθελαν να αναγνωρίσουν αυτό τον νέο Ψυχρό Πόλεμο. Η πανδημία τον αποκάλυψε. Κανείς τώρα δεν μπορεί να προσποιηθεί ότι δεν υπάρχει. Νομίζω ότι ένας Δεύτερος Ψυχρός Πόλεμος είναι καλό αποτέλεσμα, αν σκεφτεί κάποιος ότι αντιμετωπίζουμε έναν θερμό πόλεμο για την Ταϊβάν που ίσως ξεσπάσει στο προσεχές μέλλον. Η γεωπολιτική κατάσταση ήταν ήδη κακή, δεν εξαρτιόταν από τον Τραμπ. Εκείνος έφυγε αλλά η κατάσταση δεν άλλαξε. Η κυβέρνηση Μπάιντεν έχει πιο πολλά “γεράκια” από όσα υπήρχαν σε προηγούμενες κυβερνήσεις. Πολλοί λίγοι κατάλαβαν ότι εάν οι Δημοκρατικοί κέρδιζαν, θα συνέχιζαν την ίδια πολιτική και θα της έδιναν ιδεολογικές διαστάσεις επειδή ο Τραμπ ήθελε συνθήκη με τον κινέζο πρόεδρο Σι Τζινπίνγκ. Το περιβάλλον του Μπάιντεν θεωρεί ότι βρίσκεται σε ψυχρό πόλεμο. Το μοναδικό ερώτημα είναι πού θα ξεσπάσει η επόμενη κρίση. Εάν υπάρξει πράγματι σύγκρουση επειδή οι Κινέζοι εισβάλλουν στην Ταϊβάν, η κλιμάκωση θα είναι πολύ διαφορετική από εκείνη που είδαμε στο Ιράκ και στο Αφγανιστάν. Ο κόσμος δεν μπορεί να διανοηθεί το οικονομικό και στρατιωτικό κόστος. Θα είναι μια πολύ διαφορετική κατηγορία πολέμου σε σύγκριση με εκείνους που γνωρίζουμε τα τελευταία 20 χρόνια».

Προβλέπει ότι οι Δημοκρατικοί θα χάσουν τον έλεγχο της Βουλής στις ενδιάμεσες εκλογές για το Κογκρέσο. Αισθάνεται ότι η κυβέρνηση βρίσκεται σε κρίση λόγω της χαοτικής απόσυρσης από το Αφγανιστάν. «Θεώρησαν ότι ακόμα και μια τέτοια αποχώρηση είναι πιο επωφελής, γιατί απευθύνονταν στη μεσαία τάξη. Σύντομα θα καταλάβουν πόσο λάθος έκαναν. Το κόστος θα είναι τεράστιο. Οχι επειδή η διεθνής πολιτική είναι σημαντική, αλλά επειδή έστειλαν σημάδια ανικανότητας».

Οι συνέπειες θα φτάσουν, άραγε, έως το 2024; «Βλέπω τον Τραμπ να κερδίζει. Ο Τραμπ θα επιστρέψει. Πολύς κόσμος δεν μπορεί να το αποδεχθεί αυτό, αλλά μέχρι τώρα όλα πηγαίνουν τόσο χάλια στις ΗΠΑ ώστε ο Τραμπ θα πάρει το χρίσμα των Ρεπουμπλικανών και τελικά θα επιστρέψει στον Λευκό Οίκο».