Μία από τις πιο ακραίες και εντυπωσιακές προτάσεις γεωμηχανικής των τελευταίων ετών έρχεται από επιστήμονες του Πανεπιστημίου της Ουτρέχτης στην Ολλανδία, οι οποίοι εξετάζουν θεωρητικά την κατασκευή ενός τεράστιου φράγματος μήκους περίπου 100 χιλιομέτρων ανάμεσα στην Αλάσκα και τη Ρωσία, με στόχο να αποτραπεί η κατάρρευση της AMOC, της σημαντικής ωκεάνιας κυκλοφορίας του Ατλαντικού που επηρεάζει το παγκόσμιο κλίμα.
Η πρόταση αφορά το στενό του Βερίγγειου, το θαλάσσιο πέρασμα που συνδέει τον Ειρηνικό Ωκεανό με τον Αρκτικό και χωρίζει τη Σιβηρία από την Αλάσκα. Στο στενότερο σημείο του, η απόσταση ανάμεσα στις δύο ηπείρους είναι περίπου 83 χιλιόμετρα.
Σύμφωνα με τη μελέτη που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Science Advances, το σχέδιο βασίζεται στην ιδέα περιορισμού της ροής γλυκού νερού από τον Ειρηνικό προς τον Αρκτικό Ωκεανό. Με αυτόν τον τρόπο, οι επιστήμονες εκτιμούν ότι θα μπορούσε να διατηρηθεί υψηλότερη αλατότητα στον Βόρειο Ατλαντικό — στοιχείο κρίσιμο για τη λειτουργία της AMOC.
Η Atlantic Meridional Overturning Circulation θεωρείται ένας από τους βασικότερους «κινητήρες» του παγκόσμιου κλιματικού συστήματος. Μεταφέρει θερμότητα από τους τροπικούς προς τον Βόρειο Ατλαντικό και επηρεάζει άμεσα το κλίμα της Ευρώπης, τις βροχοπτώσεις, τα ακραία καιρικά φαινόμενα και τη σταθερότητα των ωκεάνιων οικοσυστημάτων.
Τα τελευταία χρόνια αυξάνονται οι ανησυχίες ότι η AMOC εξασθενεί λόγω της κλιματικής αλλαγής και της τήξης των πάγων στη Γροιλανδία. Ορισμένες επιστημονικές μελέτες προειδοποιούν ακόμη και για πιθανή κατάρρευση του συστήματος μέσα στις επόμενες δεκαετίες, κάτι που θα μπορούσε να προκαλέσει δραματικές επιπτώσεις στο παγκόσμιο κλίμα, ιδιαίτερα στην Ευρώπη.
Ωστόσο, οι ίδιοι οι ερευνητές υπογραμμίζουν ότι η πρόταση δεν αποτελεί πραγματικό πολιτικό σχέδιο αλλά ένα θεωρητικό πείραμα γεωμηχανικής για την κατανόηση πιθανών ακραίων λύσεων απέναντι σε μια παγκόσμια κλιματική κρίση.
Οι δυσκολίες ενός τέτοιου έργου θεωρούνται σχεδόν ανυπέρβλητες. Το στενό του Βερίγγειου βρίσκεται σε μία από τις πιο γεωπολιτικά ευαίσθητες περιοχές του κόσμου, ανάμεσα σε Ηνωμένες Πολιτείες και Ρωσία. Παράλληλα, οποιαδήποτε παρέμβαση θα μπορούσε να επηρεάσει δραματικά τα θαλάσσια οικοσυστήματα, τις μεταναστευτικές διαδρομές ψαριών και θηλαστικών, την αλιεία, τις θαλάσσιες μεταφορές και τις αυτόχθονες κοινότητες της περιοχής.
Το σχέδιο εντάσσεται στη γενικότερη συζήτηση γύρω από τη γεωμηχανική, δηλαδή τις μεγάλες τεχνολογικές παρεμβάσεις στον πλανήτη με στόχο την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής. Τα τελευταία χρόνια έχουν προταθεί διάφορα θεωρητικά σενάρια, από τεχνητή σκίαση του πλανήτη μέχρι παρεμβάσεις στους ωκεανούς και στην ατμόσφαιρα.
Η ολλανδική πρόταση, ακόμη κι αν σήμερα μοιάζει περισσότερο με επιστημονική φαντασία, δείχνει πόσο σοβαρές θεωρούν πλέον οι επιστήμονες τις πιθανές συνέπειες της αποσταθεροποίησης των μεγάλων ωκεάνιων ρευμάτων και πόσο μακριά μπορεί να φτάσει η ανθρωπότητα αναζητώντας λύσεις απέναντι στην κλιματική κρίση.
