Ο δράκος που ανάβει φωτιές στην παγκόσμια οικονομία

Οι διεθνείς αγορές μοιάζουν να έχουν εμπιστοσύνη στο σύστημα του κρατικού καπιταλισμού της Κίνας. Πιστεύουν δε ότι μπορεί να αποφεύγει τις κακοτοπιές, οι οποίες μπορούν να του προκαλέσουν σοβαρά προβλήματα και να μεταφραστούν σε αρρυθμίες σε παγκόσμιο επίπεδο. Διότι εάν, σκέφτονται, είναι κακό πράγμα ο έλεγχος κάθε κίνησης των πολιτών και κατάπνιξη εν τη γενέσει της κάθε διαμαρτυρίας, στην περίπτωση της οικονομίας τα συγκεκριμένα χαρακτηριστικά μπορούν να αποδειχθούν ευεργετικά, βοηθώντας στην έγκαιρη αντιμετώπιση των κρίσεων.

Αυτό εκφράστηκε και στην περίπτωση της Evergrande – της δεύτερης μεγαλύτερης εταιρείας ακινήτων στην Κίνα, η οποία βρέθηκε ξαφνικά (ή όχι και τόσο ξαφνικά, σύμφωνα με ορισμένους) στο χείλος του γκρεμού, αδυνατώντας να εξυπηρετήσει το χρέος των περίπου 305 δισ. δολαρίων που είχε σωρεύσει. «Πιστεύουμε ότι η Κίνα διαθέτει τα εργαλεία και το περιθώριο από πολιτικής σκοπιάς για να αποτρέψει το ενδεχόμενο αυτή η κρίση να μετατραπεί σε συστημική», δήλωσε χαρακτηριστικά η επικεφαλής οικονομολόγος του ΔΝΤ, Γκίτα Γκοπινάθ.

Στο ίδιο μήκος κύματος και ο πρόεδρος της εταιρείας, Χούι Κα Γουάν, ο οποίος εμφανίστηκε αισιόδοξος ότι η χρεοκοπία και η πτώχευση θα αποφευχθούν. «Είμαι βέβαιος ότι με τη συγκέντρωση των προσπαθειών σας και με τη σκληρή δουλειά σας η Evergrande θα εξέλθει από την πιο σκοτεινή στιγμή στην πορεία της», ανέφερε σε επιστολή προς το προσωπικό της, λίγο μετά την κατάρρευση της μετοχής στο χρηματιστήριο του Χονγκ Κονγκ – η οποία, παρεμπιπτόντως, προκάλεσε και σοβαρές αναταράξεις στις διεθνείς χρηματαγορές την περασμένη Δευτέρα.

Το μακρύ χέρι του κράτους. Φυσικά, η αισιοδοξία του προέδρου δεν εδραζόταν στους εργαζομένους – οι οποίοι σε περίπτωση κατάρρευσης θα αποδεικνύονταν εξίσου αναλώσιμοι με εκείνους της Lehman Brothers το 2008 – αλλά στο Πεκίνο. Και αυτό, από την πλευρά του, φρόντισε να ανταποκριθεί στις προσδοκίες του ίδιου και του ΔΝΤ, φροντίζοντας ώστε να εξυπηρετηθούν οι τρέχουσες υποχρεώσεις και να υπάρξει μια γενναία ένεση ρευστότητας στην τραπεζική αγορά. Είναι πιθανό, λοιπόν, τα χειρότερα να αποτραπούν, τουλάχιστον σε αυτή τη φάση. Κάτι που σημαίνει ότι η αναδιάρθρωση του χρέους θα γίνει σχετικά ομαλά, ένα μεγάλο μέρος του κόστους θα αναληφθεί από το κράτος, ενώ το υπόλοιπο θα επιμεριστεί στους επενδυτές. Ανάμεσά τους και χιλιάδες πολίτες οι οποίοι είτε έχουν τοποθετήσει τα κεφάλαιά τους στην Evergrande, ποντάροντας στην αέναη ανάπτυξή της, είτε έχουν προπληρώσει τα σπίτια που ήθελαν να αγοράσουν, χρηματοδοτώντας έτσι την κατασκευή τους – με περίπου 1,5 εκατομμύριο μονάδες, όμως, να μένουν ημιτελείς, λόγω των προβλημάτων ρευστότητας της εταιρείας.

Ο μεγάλος κίνδυνος, όμως, δεν έχει παρέλθει, καθώς όλα τα προηγούμενα χρόνια η αλματώδης ανάπτυξη της Κίνας και ειδικά του ιδιωτικού τομέα βασίστηκε στον υπερδανεισμό. Σε βαθμό μάλιστα που σήμερα, σύμφωνα με την Τράπεζα Διεθνών Διακανονισμών (BiS), το χρέος των επιχειρήσεων που δεν ανήκουν στον χρηματοπιστωτικό κλάδο να αντιστοιχεί στο 160% του ΑΕΠ, όταν το αντίστοιχο ποσοστό στις ΗΠΑ είναι λίγο πάνω από το 80%!

Πρόκειται, όπως γνωρίζουν καλά οι οικονομολόγοι, για μια σοβαρή «δυσλειτουργία», η οποία μπορεί να προκαλέσει κραχ, εφόσον συντρέξουν οι κατάλληλες συνθήκες. Αυτός είναι και ο λόγος που, εδώ και περίπου έναν χρόνο, το καθεστώς του Σι Τζινπίνγκ έχει επιλέξει να προκαλέσει μια «ελεγχόμενη διόρθωση» της αγοράς, χαράσσοντας αλλεπάλληλες «κόκκινες γραμμές» στον υπέρογκο δανεισμό – βασική αιτία για τα προβλήματα που αντιμετωπίζει η Evergrande, καθώς και άλλοι όμιλοι, σε διάφορους κλάδους. Μαζί δε με το «φρένο» στον υπέρμετρο και προκλητικό πλουτισμό (η περίπτωση του Τζακ Μα είναι χαρακτηριστική), επιχειρείται να συγκροτηθεί ένα πιο ορθολογικό και ταυτόχρονα ελεγχόμενο σύστημα – έστω και με κόστος την απώλεια μερικών δεκάτων από τους προβλεπόμενους ρυθμούς ανάπτυξης. Μόνο που οι ισορροπίες είναι εξαιρετικά λεπτές και οι κίνδυνοι «ατυχημάτων» μεγάλοι.