Η ιδέα του Ευρωπαϊκού Στρατού στο {LF}προσκήνιο ξανά

Η ιδέα εμφανίζεται με πρωταγωνιστή, όπως και εβδομήντα χρόνια πριν, τη Γαλλία. Τότε, αιτία ήταν ο κομμουνιστικός κίνδυνος προερχόμενος από την ΕΣΣΔ. Σήμερα, ακούγεται ως ειρωνεία, αλλά η πρόκληση έρχεται από τους δυτικούς της συμμάχους: τις ΗΠΑ, το Ηνωμένο Βασίλειο και την Αυστραλία. Η περιβόητη συμφωνία AUKUS χτύπησε το καμπανάκι στα αφτιά της γαλλικής διπλωματίας, κάνοντας ξεκάθαρο ότι όλα είναι δυνατά στις διεθνείς σχέσεις όταν κανόνες και ηθική μπαίνουν σε δεύτερη μοίρα. Τραβηγμένο και τραγελαφικό θα ακουγόταν να αναζητήσει η Γαλλία συμμαχίες στο αντίπαλο στρατόπεδο Κίνας – Ρωσίας, ξεκινώντας από την αγορά της Τουρκίας. Ας το κρατήσουμε αυτό υπόψη.

Ας πάμε, όμως, πίσω στη δεκαετία του 1950, όταν δύο μόλις χρόνια μετά την ίδρυση του ΝΑΤΟ ο γάλλος πρωθυπουργός Πλεβέν έκανε την πρόταση ίδρυσης Ευρωπαϊκού Στρατού για την άμυνα της Ευρώπης απέναντι στην πολιτική της Μόσχας. Οι Αμερικανοί είδαν την πρόταση με ανακούφιση, καθώς η συντήρηση 117.000 αμερικανικών στρατευμάτων στην Ευρώπη, από τα οποία τα 98.000 στρατεύματα ήταν εγκατεστημένα ως στρατός κατοχής στη Γερμανία, που μετά την ήττα της στον Β’ Παγκόσμιο της είχε απαγορευθεί να διαθέτει δικό της στρατό όπως και ανεξάρτητη εξωτερική πολιτική, επιβάρυνε σημαντικά την αμερικανική οικονομία. Η πρόταση Πλεβέν προέβλεπε τη δημιουργία ενός ηπειρωτικού στρατού δύναμης 100.000 ανδρών και τη συγκρότηση ταγμάτων από ευρωπαϊκά κράτη, ανάμεσά τους και η Γερμανία, με κοινό προϋπολογισμό και υπό το γενικό πρόσταγμα του ΝΑΤΟ. Ενόψει μάλιστα της έναρξης συζήτησης του Σχεδίου Πλεβέν και της υπογραφής Συμφωνίας Ευρωπαϊκής Αμυντικής Κοινότητας (της ΕΑΚ), τον Φεβρουάριο του 1951, οι ΗΠΑ έστειλαν και άλλα στρατεύματα στην Ευρώπη που έφτασαν τις 410.000, με τον Αϊζενχάουερ να αναλαμβάνει καθήκοντα του πρώτου ανώτατου διοικητή του ΝΑΤΟ.

Οι πρώτες αντιδράσεις στο Σχέδιο Πλεβέν ξεκίνησαν μέσα στη Γαλλία, όχι μόνο από τους γάλλους κομμουνιστές, αλλά και τον ίδιο τον Nτε Γκoλ που έκανε λόγο για στρατό από APATRIDES, κάνοντας χρήση αρχαιοελληνικού όρου. Φυσικά και η Μόσχα κατήγγειλε την υπογραφή της Συμφωνίας τον Μάιο του 1952, ότι παραβίαζε τη Συμφωνία του Πότσδαμ και άνοιγε τον δρόμο στον επανεξοπλισμό της Γερμανίας. Τελικά, το γαλλικό κοινοβούλιο δεν επικύρωσε τη Συμφωνία, με τους Αμερικανούς να εξοργίζονται επειδή έπρεπε οι ίδιοι να εξακολουθούν να πληρώνουν για την άμυνα της Ευρώπης. Την κρίση που δημιουργήθηκε μεταξύ των Συμμάχων και την οποία παρακολουθούσε προς μεγάλη του ικανοποίηση ο Στάλιν, ανέλαβε να αποσοβήσει με χειρισμούς του ο βρετανός ΥΠΕΞ Ιντεν. Με τον σχηματισμό νέας κυβέρνησης στη Γαλλία από τον Μεντές Φρανς, η Γαλλία δέχθηκε εκείνο που απέρριπτε πριν, δηλαδή τον επανεξοπλισμό της Γερμανίας.

Στη δημιουργία Δυτικοευρωπαϊκής Ενωσης (ΔΕΕ) η Μόσχα απάντησε με το Σύμφωνο της Βαρσοβίας, που σφράγισε και επισήμως την έναρξη του Ψυχρού Πολέμου, για τον οποίο δεν χρειάζεται να διαθέτει κανείς την εμπειρία ειδικού αναλυτή για να διαπιστώσει ότι αναβιώνει στις μέρες μας.

Η Φωτεινή Τομαή είναι πρέσβης επί τιμή, ιστορικός και συγγραφέας