Το αποτυχημένο πείραμα του FFP και η ιδέα {LF}του φόρου πολυτελείας

Πόσο δίκαιος μπορεί να είναι ένας ποδοσφαιρικός κανόνας που τιμωρεί μόνο τους αδύνατους και χαϊδεύει τα αφτιά των ισχυρών;

Την απάντηση τη δίνουν έμμεσα οι γραφειοκράτες της UEFA που τον εμπνεύστηκαν, με τη δρομολόγηση της αποδρομής του.

Πριν από δώδεκα χρόνια η ευρωπαϊκή ομοσπονδία εισήγαγε τον κανόνα του «Οικονομικού Ευ Αγωνίζεσθαι» (FFP) σε μία προσπάθεια να περιορίσει τα τεράστια χρέη των ομάδων που υποθήκευαν το μέλλον του ποδοσφαίρου στη Γηραιά Ηπειρο.

Η πρόταση των γραφειοκρατών το 2009 για θεσμοθέτηση του FFP είχε ενθουσιάσει τον τότε πρόεδρο της UEFA Μισέλ Πλατινί, καθώς πίστεψε πως ανακάλυψε τη μαγική φόρμουλα που θα έθετε υπό έλεγχο τα οικονομικά των συλλόγων.

Εναν χρόνο αργότερα το υιοθέτησε, δηλώνοντας χαρακτηριστικά: «Θα είμαστε αμείλικτοι».

Καταλυτική η πανδημία

Σήμερα, δώδεκα χρόνια μετά, το FFP φτάνει στο τέλος του, καθώς η UEFA δεν μπόρεσε να προβάλει αντίσταση στα μεγάλα κλαμπ που ανακάλυψαν νέες μεθόδους υπερκερασμού των κανόνων. Η πανδημία και η απόφαση του Διαιτητικού Δικαστηρίου που δικαίωσε τη Μάντσεστερ Σίτι στη διαμάχη της με την UEFA για το FFP επισπεύδουν την αντικατάστασή του με ένα πιο ευέλικτο σύστημα που προωθεί η ευρωπαϊκή ομοσπονδία από το οποίο θα επωφελούνται πλέον και οι φτωχοί.

Η θέση του FFP στο μουσείο του ποδοσφαίρου δεν θα είναι περίοπτη. Μάλλον σε κάποιο σκοτεινό υπόγειο θα το κρύψουν για να μη θυμούνται οι φίλαθλοι περιπτώσεις όπως της Παρί Σεν Ζερμέν και της Μάντσεστερ Σίτι που ουσιαστικά χρηματοδοτούνται από το Κατάρ και το Αμπου Ντάμπι.

Η ιδέα του FFP ακουγόταν απλή και πειστική. Σύμφωνα με τον βασικό της κανόνα, κανένας σύλλογος δεν μπορεί να ξοδεύει περισσότερα απ’ όσα κερδίζει. Το μέγιστο χρέος που επιτρεπόταν ήταν πέντε εκατ. ευρώ σε περίοδο τριών ετών, ενώ επιτρεπόταν σε εξωτερικό επενδυτή να καλύψει έως 30 εκατ. ευρώ. Οι γενικές στατιστικές δικαίωναν το FFP. Πριν από την εισαγωγή του, το χρέος των ευρωπαϊκών συλλόγων της πρώτης κατηγορίας άγγιζε τα 1,7 δισ. ευρώ. Τη σεζόν πριν από την πανδημία υπήρχε ακόμα και κέρδος εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ.

Η όμορφη εικόνα, ωστόσο, ήταν πλαστή γιατί το σύστημα πρόσφερε στους συλλόγους πολλές επιλογές για να ξεγελάσουν το FFP. Τα μεγάλα συμβόλαια των παικτών για παράδειγμα, δηλώνονταν τμηματικά στους ισολογισμούς, για όσα χρόνια ο αθλητής εκπροσωπούσε την ομάδα. Ετσι, όταν η Παρί Σεν Ζερμέν απέκτησε τον Νεϊμάρ το 2017 από την Μπαρτσελόνα έναντι 222 εκατ. ευρώ και του πρόσφερε συμβόλαιο μέχρι το 2022 τα στατιστικά στοιχεία των δαπανών γι’ αυτή την κολοσσιαία μεταγραφή ήταν «μόνο» 44,4 εκατ. ευρώ ετησίως.

«Παράθυρο»

Αντίθετα, τα ποσά από τις πωλήσεις παικτών μπορούσαν να δηλωθούν εξ΄ολοκλήρου σε ένα οικονομικό έτος. Εκμεταλλευόμενες αυτό το παράθυρο, οι ομάδες έκαναν πλασματικές μεταγραφές μεταξύ τους, όπως συνέβη με την περίπτωση της Γιουβέντους και της Μπάρτσελόνα πέρυσι (ο Πιάνιτς πήγε στο Καμπ Νου και το αντίθετο δρομολόγιο ακολούθησε ο Αρτουρ) προκειμένου να διευθετήσουν εκκρεμότητες με τους ισολογισμούς τους και να μην πέσουν στη φάκα του FFP.

Επιπλέον η ίδια η UEFA τορπίλισε την ιδέα της γιατί εμφανιζόταν αμείλικτη με τα μικρά κλαμπ, ιδιαίτερα την εποχή του Μισέλ Πλατινί, ενώ ομάδες όπως η Παρί και η Μάντσεστερ Σίτι που δαπανούσαν δισ. σε μεταγραφές έπεφταν στα μαλακά.

Η κατάσταση άλλαξε επί ημερών του Αλεξάντερ Τσέφεριν, αλλά όχι δραματικά. Το 2019 αποβλήθηκε η Μίλαν από τα Κύπελλα Ευρώπης, ενώ επιβλήθηκε αποκλεισμός από το Τσάμπιονς Λιγκ και στη Μάντσεστερ Σίτι. Η τελευταία ωστόσο προσέφυγε στο Διαιτητικό Δικαστήριο, δικαιώθηκε και ανέτρεψε όλο το στάτους του FFP.

Μάντσεστερ Σίτι, Παρί και Μάντσεστερ Γ. έχουν συσσωρεύσει μεταγραφικό έλλειμμα της τάξης του ενός δισ. ευρώ, ενώ σ’ αυτό το χρέος δεν περιλαμβάνονται τα πολύ υψηλά συμβόλαια που προσφέρουν στους παίκτες τους.

Το παράδοξο είναι πως ενώ τους προηγούμενους μήνες τα μεγάλα κλαμπ διαμαρτύρονταν για την κατακόρυφη πτώση των εσόδων τους λόγω του κορωνοϊού, το καλοκαίρι προχώρησαν σε μεταγραφές δεκάδων εκατομμυρίων εκμεταλλευόμενες τη χαλαρότητα του FFP που τους προσέφερε η UEFA.

Εμμεση φορολογία

Ο νέος κανονισμός που έρχεται να αντικαταστήσει το FFP θα είναι ένας έμμεσος φόρος πολυτελείας ο οποίος θα λειτουργεί ως εξής: Τα έξοδα των παικτών δεν θα πρέπει να υπερβαίνουν το 70% των συνολικών εξόδων. Παράδειγμα: αν ένας σύλλογος έχει δικαίωμα να δαπανήσει 300 εκατ. ευρώ αλλά ξεπερνά το όριο κατά 200 εκατ. ευρώ τότε θα πληρώσει ως ποινή – «φόρο πολυτελείας» επιπλέον 200 εκατ. ευρώ τα οποία θα διανέμονται στα υπόλοιπα κλαμπ.

Το ευρωπαϊκό ποδόσφαιρο βρίσκεται ξανά σε σταυροδρόμι. Ισως το τελευταίο πριν από τις μεγάλες αποφάσεις που πρέπει να λάβει για το μέλλον του.