«Βόμβα» AUKUS σε Κίνα και Ευρώπη

Σαν βόμβα έσκασε τα μεσάνυχτα της Τετάρτης, κυρίως στην Ευρώπη και την Κίνα, η – αιφνίδια, όπως όλα δείχνουν – ανακοίνωση της στρατηγικής συμφωνίας, την οποία υπέγραψαν οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Βρετανία με την Αυστραλία. Τη χώρα η οποία μετατρέπεται πρακτικά σε προκεχωρημένο φυλάκιο του ακήρυχτου πολέμου της Νοτιοανατολικής Ασίας, μισανοίγοντας μάλιστα την πόρτα του «κλαμπ» των πυρηνικών χωρών, με την προμήθεια οκτώ πυρηνοκίνητων υποβρυχίων αμερικανικής τεχνολογίας.

«Θα μπορούσε να είναι η πρώτη μιας σειράς εξελίξεων, όπως η ανάπτυξη αμερικανικών στρατηγικών όπλων μεγάλου βεληνεκούς, κυρίως πυραύλων και αόρατων βομβαρδιστικών, στην Αυστραλία» σχολίασε χαρακτηριστικά ο Michael Sullivan, ειδικός Διεθνών Σχέσεων στο Flinders University. «Μακροπρόθεσμα, αυτό θα μπορούσε επίσης να σημάνει τη μετακίνηση στη Βόρεια Αυστραλία αμερικανικών δυνάμεων από τις βάσεις της Οκινάουα και του Γκουάμ, οι οποίες είναι όλο και περισσότερο ευάλωτες στις κινεζικές στρατιωτικές επιθέσεις» σημείωσε ο ίδιος.

Στο περιθώριο – πάλι – η Ευρώπη

Σε κάθε περίπτωση, το σίγουρο είναι ότι οι Βρυξέλλες και οι «27» διαπίστωσαν, για μια ακόμη φορά και με επώδυνο τρόπο, ότι η ΕΕ αγνοείται επιδεικτικά από τους συμμάχους της και δέχεται σοβαρό πλήγμα από τις αποφάσεις τους, οι οποίοι αποδεικνύουν ότι δεν τη λαμβάνουν υπόψη τους στα μεγάλα ζητήματα. Συνειδητοποιώντας, έτσι, ότι οι υποσχέσεις που έδωσε ο Τζο Μπάιντεν κατά την πρόσφατη περιοδεία του στην Ευρώπη δεν είναι παρά ένα «αδειανό πουκάμισο». Η τελευταία εξέλιξη «αποδεικνύει ότι είμαστε υποχρεωμένοι να επιμείνουμε στη στρατηγική αυτονομία της ΕΕ (…) και να υπερασπίσουμε τα συμφέροντά μας στον Ειρηνικό» δήλωσε ο Ζοζέπ Μπορέλ, παρουσιάζοντας το συνολικό σχέδιο της Κομισιόν για την περιοχή και τις σχέσεις με την Κίνα και τους γείτονές της. Κατά σύμπτωση δε αυτό έγινε μία ημέρα μετά την ομιλία της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν για την Κατάσταση της Ενωσης, η οποία προανήγγειλε επιτάχυνση της διαδικασίας για τη συγκρότηση του ευρωστρατού και της «Ευρωπαϊκής Αμυντικής Ενωσης – ένα σχέδιο που, αντικειμενικά, αποκτά πλέον πιο ουσιαστική και στρατηγική διάσταση.

Η Κίνα στο στόχαστρο

Οσο για το Πεκίνο, δεν δυσκολεύτηκε να καταλάβει ότι αποτελεί τον βασικό στόχο της τριμερούς συμφωνίας. «Είναι αναγκαίο να είμαστε σε θέση να διαχειριζόμαστε και το υπάρχον στρατηγικό περιβάλλον στην περιοχή και τον τρόπο με τον οποίο ενδέχεται να εξελιχθεί, επειδή και οι τρεις μας, στην πραγματικότητα όλος ο κόσμος, εξαρτάται από την ύπαρξη ενός ελεύθερου και ανοιχτού Ινδικού και Ειρηνικού Ωκεανού για τις επόμενες δεκαετίες» δήλωσε άλλωστε ο Μπάιντεν, «φωτογραφίζοντας» ξεκάθαρα την Κίνα και μην αφήνοντας περιθώρια παρερμηνειών.

Δεν είναι τυχαίο, άλλωστε, το γεγονός ότι η σύναψη της συμφωνίας ήρθε έναν μήνα μετά την ταπείνωση που υπέστησαν Αμερικανοί και Βρετανοί στο Αφγανιστάν.

Προφανώς δε επιδιώκει να στείλει μήνυμα στους Κινέζους ότι θα έχουν πολλά προβλήματα εάν προσπαθήσουν να εκμεταλλευτούν το κενό – και ταυτόχρονα να διαβεβαιώσει τους συμμάχους τους στην περιοχή (Ιαπωνία, Ν. Κορέα, Ταϊβάν κ.λπ.) ότι δεν είναι μόνοι τους απέναντι στον «δράκο».

«Η συνεργασία ανάμεσα στις ΗΠΑ, τη Βρετανία και την Αυστραλία στα πυρηνικά υποβρύχια υπονομεύει σοβαρά την περιφερειακή ειρήνη και την περιφερειακή σταθερότητα, εντείνει την κούρσα των εξοπλισμών και θέτει σε κίνδυνο τις διεθνείς προσπάθειες μη διάδοσης των πυρηνικών» σχολίασε ο εκπρόσωπος της κινεζικής διπλωματίας Ζάο Λιζιάν. Ο ίδιος κατηγόρησε επίσης τις τρεις χώρες ότι επιδεικνύουν «ψυχροπολεμική νοοτροπία».

Αναμφίβολα, πάντως, η τριμερής συμφωνία δημιουργεί νέα και πιο επικίνδυνα δεδομένα σε μια περιοχή η οποία είναι από τις πιο «καυτές» του πλανήτη, καθώς πολλοί εκτιμούν ότι, αργά ή γρήγορα, εκεί θα κριθούν οι φιλοδοξίες της Κίνας και ο συσχετισμός ανάμεσα στη νυν και την ανερχόμενη υπερδύναμη. Δυστυχώς, όχι με ειρηνικά μέσα, όπως ίσως θα ήλπιζαν κάποιοι.

Ισες αποστάσεις από την Αθήνα

«Η χώρα μας παρακολουθεί πάντοτε με πολύ μεγάλο ενδιαφέρον όσα διαδραματίζονται στη διεθνή πολιτική σκηνή και γεωπολιτικά, αλλά και οικονομικά. Εχουμε μια πολυεπίπεδη εξωτερική πολιτική σε ό,τι αφορά και τις διεθνείς εμπορικές μας σχέσεις, που αποτυπώνεται και στην ενίσχυση της εξωστρέφειας και στην αύξηση των εξαγωγών μας. Διαδραματίζουμε πρωταγωνιστικό ρόλο και στη διαμόρφωση της πολιτικής αυτής από την πλευρά της ΕΕ» σημείωσε ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Γιάννης Οικονόμου, σχολιάζοντας την υπογραφή της συμφωνίας AUKUS.

«Στα κάγκελα» το Παρίσι

Η απώλεια δεκάδων δισ. ευρώ (άνω των 50) για τη Γαλλία, μετά την ακύρωση του συμβολαίου που είχε συνάψει ο όμιλος Naval Group με την Αυστραλία για την κατασκευή υποβρυχίων το 2016 – είχε χαρακτηριστεί ως «αγορά του αιώνα» -, ισοδυναμεί με ολική ρήξη των σχέσεων ανάμεσα στις δύο χώρες.

Πολύ περισσότερο καθώς μόλις πριν από δύο εβδομάδες, οι υπουργοί Εξωτερικών και Αμυνας των δύο χωρών είχαν επαναβεβαιώσει την ισχύ του, ενώ κάτι ανάλογο είχε γίνει και τον περασμένο Ιούνιο, όταν ο Εμανουέλ Μακρόν είχε υποδεχθεί τον Σκοτ Μόρισον και έκανε λόγο για μεγαλεπήβολα σχέδια που αφορούν τη διμερή συνεργασία.

«Είναι μια μαχαιριά στην πλάτη. Είχαμε οικοδομήσει σχέση εμπιστοσύνης με την Αυστραλία και αυτή διερράγη» δήλωσε χαρακτηριστικά ο Ζαν-Ιβ λε Ντριάν, αποτυπώνοντας το κλίμα που επικρατεί στο Παρίσι – έστω και αν Μόρισον, Τραμπ και Τζόνσον διαβεβαίωναν ότι οι σχέσεις με τη Γαλλία παραμένουν πολύ σημαντικές και ακλόνητες.

Στο μεταξύ, αγεφύρωτο μοιάζει να είναι πλέον και το ρήγμα ανάμεσα στη Γαλλία και το Ηνωμένο Βασίλειο, παρά το γεγονός ότι οι δύο χώρες συνεχίζουν να είναι εταίροι στο ΝΑΤΟ. Μετά το Brexit και τις «ναυμαχίες της Μάγχης», η χθεσινή εξέλιξη αντιμετωπίστηκε από την κυβέρνηση Μακρόν με οργή, καθώς η γαλλική πλευρά θεωρεί πρωτίστως υπεύθυνους για το μεγαλοπρεπές «άδειασμά» της τους Βρετανούς, οι οποίοι και φέρεται ότι πίεσαν περισσότερο από κάθε άλλον για την υπογραφή της τριμερούς συμφωνίας.

Κάτι ανάλογο ισχύει φυσικά και για τις ΗΠΑ. Η γαλλίδα υπουργός Αμυνας Φλοράνς Παρλί έκανε λόγο για «πολύ άσχημα νέα από άποψη γεωπολιτικής και διεθνούς πολιτικής», προσθέτοντας ότι αισθάνεται «έκπληκτη από τον τρόπου που οι ΗΠΑ μεταχειρίζονται τους συμμάχους τους». «Αυτή η βίαιη, μονομερής και απρόσμενη απόφαση μου θυμίζει πολύ τα όσα συνήθιζε να κάνει ο κ. Τραμπ» είπε από την πλευρά του ο λε Ντριάν.