«Ο χορός πρέπει να στέλνει μηνύματα»

Σε έναν άδειο χώρο οκτώ άνδρες χορεύουν μαζί. Αν και είναι διαφορετικές οντότητες, κινούνται σαν ένα σώμα. Ο καθένας τους κουβαλάει το δικό του σύμπαν, αλλά όλοι μαζί σχηματίζουν ένα ενιαίο χορευτικό σύμπαν. Αναπνοές, φωνές, σιωπή και μεθυστικοί τζαζ ρυθμοί συνοδεύουν το λίκνισμά τους. Το ταξίδι αυτογνωσίας είναι τόσο αρχέγονο όσο και η ίδια η φύση του χορού. Αυτή είναι η ουσία του «Omma», της χορευτικής παράστασης του διεθνούς φήμης χορογράφου Γιόζεφ Νατζ που παρουσιάζεται σήμερα κι αύριο στο Ανοιχτό Θέατρο του Παλαιού Ελαιουργείου της Ελευσίνας, ως συνδιοργάνωση της Ελευσίνας 2023 Πολιτιστικής Πρωτεύουσας της Ευρώπης και του Φεστιβάλ Αισχύλεια.

«Απόψε θα δούμε οκτώ χορευτές Αφρικανούς που θα βγάλουν όλη τους την ενέργεια στη σκηνή για να κάνουν μια τελετουργία, έναν φόρο τιμής στην ιδέα της προέλευσης του χορού. Εμπνεύστηκα από το φαντασιακό και το σώμα ενός αρχέγονου χορού, που ενώνει διαφορετικά είδη και φέρει την αναγέννηση. Ενός χορού αυθεντικού, που φτάνει στην ουσία της κίνησης αυτών που τον ερμηνεύουν αλλά παράλληλα διηγείται και μια ιστορία. Μια καταγωγή του χορού γενική και επίσης αλλαγμένη εντελώς από τις εμπειρίες της ζωής και τα σχέδια του κόσμου» αναφέρει ο Γιόσεφ Νατζ στο «ΝΣυν».

Ο τίτλος της παράστασης προέρχεται από την αρχαία ελληνική λέξη «όμμα» και αναφέρεται στην ικανότητα του να κοιτάμε αυτά που συμβαίνουν κάτω από τα μάτια μας αλλά και να βλέπουμε όσα συμβαίνουν βαθιά μέσα μας. «Μελετώντας κάθε φορά, αναζητούσα την προέλευση του χορού, σαν τελετουργία, κάτι που ξεκίνησε από την προϊστορία. Εβλεπα ότι αυτό υιοθετήθηκε στη φόρμα του θεάτρου της Αρχαίας Ελλάδας και έφτασε μέχρι το σύγχρονο θέατρο. Είναι λοιπόν ένας φόρος τιμής σε αυτή τη λειτουργία, σε αυτή την αρχή που βρίσκεται μέσα μας. Αλλά καμιά φορά και στην έννοια του χορού στην αρχαία τραγωδία, όπου μπαίνουν στη σκηνή και είναι ίσως οι μόνοι που βλέπουν στην ιστορία πέρα από αυτό που βλέπουν τα μάτια τους. Σαν ένας τόπος βαθύτερης ενδοσκόπησης μέσα μας» τονίζει ο χορογράφος.

ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ ΣΤΙΣ ΡΙΖΕΣ. Στο «Οmma» οι χορευτές του δεν αναπαράγουν άλλη μία χορογραφία αλλά επιστρέφουν στις ρίζες του ίδιου του χορού. Η κίνηση αποκτά ουσία και έχει το σύμπαν ως ορίζοντα, χτίζοντας την υπόθεση πως ο χορός γεννήθηκε παράλληλα με την ανθρωπότητα. Αρα η επιστροφή του στην πηγή του χορού και της κίνησης ισοδυναμεί με την επιστροφή στην προέλευση του σύμπαντος. «Μετά από πειραματισμό, τη διαφοροποίηση της χορογραφίας με τα πολλά διακοσμητικά, τη δουλειά στον φωτισμό, τον άμεσο διάλογο ανάμεσα στους χορευτές και την εικόνα, αισθάνθηκα ότι ολοκλήρωσα αυτόν τον κύκλο της έρευνας. Ηθελα λοιπόν μετά να πάω στην καρδιά των πραγμάτων. Ετσι, σε μια άδεια σκηνή, σκοτεινή, δουλεύουν οι χορευτές σαν ζωντανά αγάλματα, κινούνται χωρίς την προσθήκη αξεσουάρ, ντεκόρ, μόνο με το σώμα τους και τη δύναμή του» παραδέχεται ο ούγγρος δημιουργός.

Για τον ίδιο, η παράσταση οφείλει να αφορά πρωτίστως τα σώματα και την κίνηση. «Απομακρυνθήκαμε από μια καταγωγή που δεν θα μας εγκαταλείπει. Πρέπει να αποτύχουμε, να επιστρέψουμε σε αυτήν και να αποτύχουμε καλύτερα, όπως έλεγε ο Μπέκετ». Την ίδια διαδρομή ακολουθεί ο Νατζ στη νέα του δουλειά ώστε να ξαναρχίσει να ζει και να είναι παρών στον κόσμο, έπειτα από τόσα χρόνια καριέρας αφού όπως παραδέχεται «εμπνέομαι από εμένα τον ίδιο. Από τις ιστορικές αναφορές που θέλω να κάνω, να διηγηθώ».

Κάθε φορά στα έργα του αναζητεί συνθήκες απόλυτης ελευθερίας. Κινούμενος μεταξύ πραγματικότητας, ονειρισμού, παράδοσης και νεωτερικότητας, θέτει μέσω του χορού πάντα ερωτήματα για τη σχέση του ανθρώπου με τον εαυτό του. «Ο χορός μπορεί να είναι ελεύθερος αλλά να στέλνει και μηνύματα, να έχει έναν σκοπό. Και τα δύο μπορούν να συμβαίνουν. Είμαστε εμείς κάθε φορά που αποφασίζουμε τι κατεύθυνση θα του δώσουμε. Ανάλογα με το πού θέλουμε να πάμε και πώς, πώς θα το κάνουμε και με τι. Το μήνυμα θα πρέπει να δίνεται όχι τόσο με λόγια αλλά μέσω ενός ζωντανού θεάματος, να το μοιραζόμαστε με το κοινό και να είναι μια συλλογική εμπειρία που να αντανακλά τον κόσμο σήμερα. Αυτό πρέπει να είναι το μήνυμα» καταλήγει ο δημιουργός.

info

«Omma», απόψε κι αύριο στις 20.30 στο Ανοιχτό Θέατρο Παλαιού Ελαιουργείου Ελευσίνας. Είσοδος 5-10 ευρώ (Προπώληση: Γραφεία Κ.Ε.Δ.Ε. – Παγκάλου και Κίμωνος 11, Ελευσίνα, Παλαιό Ελαιουργείο, Πλατεία Ηρώων Ελευσίνας, viva.gr)