Λάθος

Οι τρομοκρατικές επιθέσεις που σημειώθηκαν στη Νέα Υόρκη και την Ουάσιγκτον πριν από 20 ακριβώς χρόνια, εκτός από τον πόνο και την οργή που προκάλεσαν, έφεραν την Αμερική και όλο τον πολιτισμένο κόσμο αντιμέτωπους με ένα αδυσώπητο ερώτημα: Πώς να αντιμετωπιστεί αυτή η νέα γενιά τρομοκρατών που μπορεί να χτυπήσει οπουδήποτε, οποτεδήποτε, χρησιμοποιώντας τα πιο απλά μέσα;

Η Αμερική, με τη στήριξη των συμμάχων της και το πράσινο φως του ΟΗΕ, έκανε αρχικά το αυτονόητο: εισέβαλε στο Αφγανιστάν για να εξαρθρώσει τις βάσεις των τρομοκρατών, οι οποίοι απειλούσαν την ασφάλειά της, το κύρος της και την ηγεμονία της. Στη συνέχεια, όμως, τα έκανε όλα λάθος. Μετέτρεψε την εισβολή σε μια πολυετή κατοχή, που πνίγηκε στη διαφθορά και κατέληξε τον περασμένο μήνα στην εξευτελιστική αποχώρηση των αμερικανικών δυνάμεων. Κατέλαβε με ψευδείς ισχυρισμούς και το Ιράκ, προσφέροντας δεύτερο μέτωπο στους τζιχαντιστές και αποσταθεροποιώντας ολόκληρη τη Μέση Ανατολή. Καταπάτησε όμως και τις δικές της αξίες, νομιμοποιώντας τα βασανιστήρια και περιορίζοντας τις δημοκρατικές ελευθερίες.

O Πόλεμος κατά του Τρόμου στοίχισε αυτά τα είκοσι χρόνια 8 τρισεκατομμύρια δολάρια και πάνω από 900.000 ζωές. Είναι αλήθεια ότι η Αμερική δεν έζησε μια νέα 11η Σεπτεμβρίου (αν και δεν μπορούν να πουν το ίδιο η Βρετανία, η Ισπανία, η Γαλλία). Είναι επίσης αλήθεια ότι η αλ-Κάιντα δεν κατόρθωσε να καταλάβει κανένα κράτος (αν και δεν έπαψε να συνεργάζεται με τους Ταλιμπάν). Ομως οι επιτυχίες του διεθνούς τζιχαντιστικού κινήματος έχουν ξεπεράσει κατά πολύ σήμερα τις προσδοκίες που είχε ο Οσάμα μπιν Λάντεν όταν κήρυσσε τον Φεβρουάριο του 1998 τον πόλεμο κατά «των Εβραίων και των σταυροφόρων».

Το βασικό δίδαγμα είναι ένα: οι στρατιωτικές λύσεις δεν είναι αρκετές για την αντιμετώπιση της τρομοκρατίας και την εξασφάλιση της σταθερότητας. Χρειάζονται και «έξυπνα» εργαλεία, όπως η διπλωματία, η αντικατασκοπεία, η αναπτυξιακή βοήθεια, το εμπόριο. Χρειάζεται και φαντασία η εξουσία.