Fake news εν έτει… 1821

«Ο Ντουριάτ δεν ξέρει ούτε να διαβάζει ούτε και να γράφει. Αλλά είναι ο καλύτερος εκδότης στο Παρίσι γιατί ξέρει από αριθμούς». Αυτή η σοκαριστική ατάκα που ακούγεται από έναν δημοσιογράφο-κριτικό του 19ου αιώνα (Βενσάν Λακόστ) στην ταινία «Χαμένες ψευδαισθήσεις» («Illusions perdues») του Ξαβιέ Τζιανολί αποτυπώνει όλο το κλίμα της (παρεμπιπτόντως ο εκδότης Ντουριάτ έχει τη μορφή του Ζεράρ Ντεπαρντιέ σε ακόμη μια πληθωρική αλλά και αστεία ερμηνεία του).

Το φιλμ που προβλήθηκε στο επίσημο διαγωνιστικό τμήμα του φεστιβάλ είναι εξαιρετικά προσεγμένο σε όλα του: έξοχα σκηνικά και κοστούμια, «κιτρινίζουσα» φωτογραφία με σέπια ώστε ο θεατής να νιώθει οικεία με την παλιά εποχή στην οποία αναφέρεται, προσεγμένο μοντάζ καθότι υπάρχει off αφήγηση και πολύς λόγος και ερμηνείες. Ωστόσο, το μεγάλου ατού των «Χαμένων ψευδαισθήσεων» είναι ασφαλώς το περιεχόμενό του. Γραμμένο από τον ίδιο τον Τζιανολί το σενάριο της ταινίας είναι μια πραγματικά εμπνευσμένη διασκευή του κλασικού, oμότιτλου μυθιστορήματος του Ονορέ Ντε Μπαλζάκ και αποδομεί πλήρως τους λογοτεχνικούς και δημοσιογραφικούς κύκλους της Γαλλίας της εποχής στην οποία αναφέρεται (1821).

Παρουσιάζει με κυνικό χιούμορ όλη τη χυδαιότητα που υπήρχε στο κάθε άλλο παρά κρυφό οικονομικό παζάρι της διαπραγμάτευσης ανάμεσα στους κριτικούς βιβλίων και τους εκδότες ή τους κριτικούς θεάτρου με τους θεατρικούς επιχειρηματίες για το αν θα γραφτεί μια καλή ή μια κακή κριτική. Στη μέση όλης αυτής της απεχθούς όσο και αστείας αγοραπωλησίας θα βρεθεί ο κεντρικός ήρωας της ιστορίας, ένας αθώος, ιδεαλιστής ποιητής από την επαρχία (Μπενζαμέν Βουασάν) που αναζητά την τύχη του στο Παρίσι του 1821. Σύντομα θα κυλήσει στον βούρκο και το ερώτημα είναι αν θα θελήσει να βγει από αυτόν. Παράλληλα η ιστορία της ταινίας αντανακλά τη σημερινή εποχή διότι είναι προφανές ότι ο Τζιανολί επέλεξε το θέμα για να σχολιάσει με υπόγεια έξυπνο τρόπο την κατάντια των σημερινών ΜΜΕ, στην εποχή των fake news και της διαρκούς παραπληροφόρησης από το Διαδίκτυο.

Βέβαια, ο πραγματικός προφήτης ήταν ο Μπαλζάκ που έγραψε το 700 σελίδων μυθιστόρημα. Οπως φαίνεται το φαινόμενο των fake news ήταν μια πραγματικότητα ακριβώς δύο αιώνες πριν ο όρος μπει για τα καλά στην καθημερινότητά μας λόγω του Διαδικτύου.