Ο μόνος δρόμος προς την κανονικότητα είναι ο εμβολιασμός

Ενάμισι έτος μετά την αρχική έλευση της πανδημίας COVID-19 στη χώρα μας, το νεότερο κύμα έχει οδηγήσει σε υψηλό αριθμό νέων κρουσμάτων και σε αύξηση των νοσηλειών. Ο μαζικός εμβολιασμός ξεκίνησε στα τέλη του περασμένου έτους και επισπεύσθηκε, με αποτέλεσμα το ποσοστό των πλήρως εμβολιασμένων να είναι στο 53,5%, ενώ πάνω από έξι εκατομμύρια έλληνες πολίτες έχουν ολοκληρώσει τον εμβολιασμό τους. Αν ο εμβολιασμός συνεχίσει με τον ίδιο ρυθμό, τότε σε τέσσερις μήνες αναμένεται να φτάσουμε τον επιθυμητό ουδό του 70% του πληθυσμού πλήρως εμβολιασμένων. Ωστόσο, η χαλάρωση των μέτρων σε συνδυασμό με την επικράτηση του μεταλλαγμένου στελέχους Δέλτα, έχει επιφέρει ραγδαία αύξηση στον αριθμό των νέων κρουσμάτων, ενώ είναι ανησυχητική η επερχόμενη πίεση στο σύστημα υγείας. Σε αυτό το πλαίσιο, γεννιέται εύλογα το ερώτημα, με πάνω από 500.000 πολίτες να έχουν νοσήσει, και με αυξανόμενο ποσοστό εμβολιασμού, πότε θα είναι εφικτή η χαλάρωση των μέτρων, χωρίς αυτό να σημαίνει την ταυτόχρονη αύξηση των νέων κρουσμάτων.

Είναι σημαντικό να κατανοήσουμε ότι ενώ τα εμβόλια έχουν αποδεδειγμένη αξία όσον αφορά την προστασία από τη σοβαρή νόσο COVID-19, ακόμα και πλήρως εμβολιασμένοι ασθενείς μπορεί να μολυνθούν και να μεταδίδουν τον κορωνοϊό. Η φυσική λοίμωξη αποτελεί εναλλακτικό τρόπο επίτευξης αυτής της ανοσίας, αλλά δεν είναι αποδεκτός δεδομένης της σημαντικής νοσηρότητας της νόσου COVID-19 ιδιαίτερα σε άτομα μεγάλης ηλικίας και σε ευάλωτους πληθυσμούς. Τα εμβόλια επίσης σίγουρα δεν επιφέρουν ανοσία στο 100%, ενώ σταδιακά πιθανά η ανοσία που παρέχουν φθίνει και μάλλον οι δόσεις ενίσχυσης είναι σημαντικές ξεκινώντας από τα άτομα που έχουν επηρεασμένο ανοσοποιητικό σύστημα. Η εμφάνιση νέων στελεχών μπορεί να διαταράξει αυτή την ανοσία του πληθυσμού, όπως χαρακτηριστικά συνέβη στη Βραζιλία όπου η εμφάνιση του Ρ.1 στελέχους οδήγησε σε νέα έξαρση του ιού, παρότι νόσησε στο πρώτο κύμα της πανδημίας πάνω από το 60% του πληθυσμού. Οσο ο ιός μολύνει τον πληθυσμό θα προκύπτουν νέες μεταλλάξεις, χωρίς κατ’ ανάγκη να είναι πιο επικίνδυνες, αλλά αν είναι πιο λοιμογόνες τότε σταδιακά θα επικρατήσουν όπως συμβαίνει με το στέλεχος Δέλτα.

Είναι εύλογο ότι κάποιος που έχει ολοκληρώσει τον εμβολιασμό του, σταδιακά επιθυμεί να χαλαρώσει τα μέτρα πρόληψης, γιατί νιώθει «ασφαλής». Η αποτελεσματικότητα των διαθέσιμων εμβολίων αγγίζει το 90%, ωστόσο η απότομη ραγδαία αύξηση της έκθεσης κάποιου στον ιό με την απότομη χαλάρωση των μέτρων και την αλλαγή της ανθρώπινης συμπεριφοράς εγκυμονεί τον κίνδυνο αύξησης των κρουσμάτων. Αυτό δεν σημαίνει ότι το εμβόλιο δεν είναι αποτελεσματικό, αλλά ότι μπορεί ο δρόμος στην επιστροφή στην κανονικότητα να είναι πιο μακρύς από όσο θα περίμενε κάποιος στην αρχή της πανδημίας. Το γεγονός αυτό σε συνδυασμό με τη διστακτικότητα πολλών απέναντι στον εμβολιασμό, οδηγεί σε εξάρσεις του ιού. Το αποτύπωμα στο σύστημα υγείας που επιφέρει αυτή η διστακτικότητα είναι μεγάλο, καθώς η συντριπτική πλειοψηφία των ασθενών που νοσηλεύονται και διασωληνώνονται είναι ανεμβολίαστοι. Ο μόνος δρόμος που οδηγεί στην επιστροφή στην κανονικότητα είναι ο μαζικός εμβολιασμός του πληθυσμού, καθότι με την επίσημη έγκριση του εμβολίου της εταιρείας Pfizer από τον FDA επίσημα πλέον δεν θεωρείται «πειραματικό», αλλά έχει αποδειχθεί αποτελεσματικό και ασφαλές. Ακόμα και αν δεν επιτευχθεί το επιθυμητό τείχος ανοσίας, τα ποσοστά σοβαρής νόσου και θνητότητας θα μειωθούν, ενώ η λοιμογονικότητα και κατ’ επέκταση η «σοβαρότητα» του ιού για τη δημόσια υγεία σταδιακά θα εξασθενήσει.

Ο Θάνος Δημόπουλος είναι καθηγητής Ιατρικής, πρύτανης ΕΚΠΑ