Δρόμους χωριστούς τραβούν Μπάιντεν και Ευρώπη

Οι εξελίξεις στο Αφγανιστάν έδειξαν ότι η Ουάσιγκτον και η ΕΕ δεν συντονίζονται, δεν συνεργάζονται και δεν έχουν και καμία πρόθεση να κάνουν κάτι τέτοιο. Υπάρχουν όμως και άλλα σημάδια που δείχνουν ότι ακολουθούν χωριστούς δρόμους. O πρόεδρος Τζο Μπάιντεν δεν πρόκειται να χάσει ψήφους από την απόφαση της ΕΕ τη Δευτέρα να επιβάλει και πάλι περιορισμούς στα ταξίδια των Αμερικανών. Πάντως πρόκειται για ένα ανησυχητικό σημάδι. Διότι αφορά τόσο την έλλειψη προθυμίας του Μπάιντεν να ανταποδώσει το άνοιγμα της Ευρώπης στους αμερικανούς ταξιδιώτες αυτό το καλοκαίρι όσο και τους υψηλούς ρυθμούς μόλυνσης πολιτών στις ΗΠΑ με τη μετάλλαξη Δέλτα. Δεν θα ήταν κάτι δύσκολο να ανταποκριθεί στη γερμανίδα καγκελάριο Ανγκελα Μέρκελ και άλλους ευρωπαίους ηγέτες που τον παρακάλεσαν να άρει τους περιορισμούς στα ταξίδια. Ομως θα σήμαινε άλλη μια μάχη με τους αντιεμβολιαστές στις ΗΠΑ.

Το γεγονός ότι ο Τζο Μπάιντεν αρνείται να κουνήσει έστω κι ένα δαχτυλάκι, γράφει ο Εντουαρντ Λιους στους «Financial Times», αποκαλύπτει πολλά για την έλλειψη κύρους της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Ολα αυτά αρχίζουν να θυμίζουν στους Ευρωπαίους έντονα τον Ντόναλντ Τραμπ. Μπορεί οι δύο αμερικανοί πρόεδροι (νυν και πρώην) να διαφέρουν εντελώς στο στυλ, καθώς ο Μπάιντεν είναι θερμός, κάνει χιούμορ με τους ομολόγους του και συνήθως λέει σωστά πράγματα. Είναι δύσκολο να τον φανταστεί κάποιος να σπρώχνει έναν ηγέτη για να φωτογραφηθεί καλύτερα ή να προωθεί την ξενοδοχειακή οικογενειακή επιχείρηση.

Ομως η γοητεία δεν σημαίνει ότι κάποιος είναι καλός σύμμαχος. Υπό αυτή την έννοια οι Ευρωπαίοι αρχίζουν να βλέπουν ομοιότητες μεταξύ Μπάιντεν και Τραμπ. Η πιο εντυπωσιακή είναι ότι ο Μπάιντεν δεν ενδιαφέρεται ιδιαίτερα για τη γνώμη τους, ακόμα και εάν δείχνει ότι τους ακούει. Το Αφγανιστάν είναι ένα θέμα στο οποίο Μπάιντεν και Τραμπ συμπτίπτουν. Πολλοί Ευρωπαίοι παραπονέθηκαν για τον τρόπο αποχώρησης των Αμερικανών, ενώ οι Βρετανοί, που είχαν στρατιώτες στη χώρα, είναι οργισμένοι επειδή δεν υπήρχε ενημέρωση και συνεννόηση.

Δεν είναι η πρώτη φορά που ο Μπάιντεν άφησε την Ευρώπη στο σκοτάδι – και μπορεί να αποδειχθεί μπούμερανγκ. Τον Μάιο ο πρόεδρος ανακοίνωσε ότι θα ζητήσει την κατάργηση των παγκόσμιων πατεντών για τα εμβόλια στον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου – μια κίνηση τολμηρή κα αναπάντεχη. Επιασε τους ευρωπαίους εξαπίνης και δεν τη στήριξαν. Οι συνεργάτες του δεν προχώρησαν σε καμία από τις συνήθεις προπαρασκευαστικές κινήσεις με τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις ώστε να δώσουν μια ευκαιρία στην πρωτοβουλία.

Το μέγα ερώτημα, σχολιάζει ο Λιους, είναι εάν ο Μπάιντεν πιστεύει ότι χρειάζεται την Ευρώπη. Οι δηλωμένες προτεραιότητές του είναι ο COVID, το κλίμα και η Κίνα.

Το υπερατλαντικό χάσμα για τον χειρισμό της Κίνας είναι μια από τις πιο σημαντικές ιστορίες των πρώτων οκτώ μηνών της θητείας Μπάιντεν στον Λευκό Οίκο. Οι ΗΠΑ και οι ευρωπαίοι σύμμαχοί τους δεν έχουν ακόμη δημιουργήσει ένα πειστικό κοινό μέτωπο απέναντι στην Κίνα και φαίνεται απίθανο να τα καταφέρουν. Τα εμπορικά επιμελητήρια της Ευρώπης, ιδίως τα γερμανικά, βρίσκονται στη θέση που βρίσκονταν οι μεγάλες επιχειρήσεις της Αμερικής μέχρι πριν από λίγα χρόνια – ασκούν έντονη πίεση για συνεχή πρόσβαση στην αγορά της Κίνας. Υπάρχει ελάχιστη ευρωπαϊκή υποστήριξη για την αποσύνδεση με την Κίνα, εκτός από στενούς τομείς ευαίσθητης τεχνολογίας.

Οι περισσότεροι σύμμαχοι της Ουάσιγκτον συναλλάσσονται πολύ περισσότερο με την Κίνα παρά με τις ΗΠΑ. Δεδομένου ότι η Αμερική του Μπάιντεν είναι τόσο αλλεργική στις εμπορικές συμφωνίες, ακόμη και στις ψηφιακές, όπως αυτή του Τραμπ, αυτό είναι απίθανο να αλλάξει. Η πρωταρχική προτεραιότητα του Μπάιντεν είναι να κερδίσει τις ενδιάμεσες εκλογές του επόμενου έτους. Η πραγματοποίηση οικονομικών συμφωνιών με ξένους θα μπορούσε να λειτουργήσει αρνητικά στο εσωτερικό. Αυτό είναι πιθανό να παραμείνει όσο ο Μπάιντεν είναι πρόεδρος. Ούτε θα υπάρξουν μεγάλες πρωτοβουλίες για το κλίμα.

Οσο για τον COVID, και οι δύο πλευρές του Ατλαντικού δεν φαίνεται να υλοποιούν τις υποσχέσεις τους για να λήξει το απαρχάιντ των εμβολίων. Πρόκειται για έναν τομέα όπου οι στόχοι Αμερικής και Ευρώπης συμπίπτουν, όμως παραμένει η έλλειψη πολιτικής βούλησης.

Με λίγα λόγια, «η Αμερική επέστρεψε», ό,τι κι αν σημαίνει αυτό στην πράξη. Η Ευρώπη ακόμα ψάχνεται.