«Χωρίς νοσταλγία για το φολκλόρ»

Στη βάση της παράστασης ανακαλύπτουμε μια πραγματική ιστορία. Την επιτυχημένη επιχείρηση απόκρυψης όλων των αρχαιολογικών θησαυρών των ελληνικών μουσείων, που ξεκίνησε αμέσως με την είσοδο της Ελλάδας στον πόλεμο του 1940 και ολοκληρώθηκε πριν μπουν οι Γερμανοί στην Ελλάδα. Τότε που, μέρα και νύχτα, πολίτες και αρχαιολόγοι αποκαθήλωναν τα αγάλματα από τις βάσεις τους, τα περιτύλιγαν προσεκτικά, τα κατέγραφαν και τελικά τα έθαβαν σε τάφρους που άνοιγαν μέσα στα μουσεία και στις αυλές τους, ενώ τα χάλκινα και τα χρυσά τα αποθήκευαν στις θυρίδες της Τράπεζας της Ελλάδος. Από αυτή την αφετηρία, λοιπόν, το έργο «Τα αγάλματα περιμένουν» του Ανδρέα Φλουράκη παίζει με την έννοια της απόκρυψης και μεταμορφώνεται σε θεατρική πράξη από το Θεσσαλικό Θέατρο σε σκηνοθεσία Κυριακής Σπανού.

Μετά τη θερμή υποδοχή στο 8ο Φεστιβάλ της Προύσας τον περασμένο Ιούνιο, η παράσταση ολοκληρώνει την περιοδεία της αυτό το Σάββατο στο Ωδείο Ηρώδου Αττικού. Πρόκειται για μια πικρή κωμωδία επιστημονικής φαντασίας για τη σχέση μας με την αρχαιότητα, η οποία καταπιάνεται με την απειλή της αρπαγής κάθε στοιχείου που μας δένει με την αρχαία κληρονομιά.

«Εχω ένα μεγάλο ενδιαφέρον για τους τόπους και την ιστορία τους. Το γαλλικό μυθιστόρημα μου έμαθε πώς μπορείς να κάνεις “μυθικό” και τον μικρότερο δρόμο του Παρισιού. Κάπως έτσι ασχολήθηκα με την εβραϊκή κοινότητα της Θεσσαλονίκης, τους ξένους περιηγητές στην Ελλάδα. Οταν παρουσιάσαμε τους “Περιηγητές” στο Επιγραφικό Μουσείο, έμαθα ότι εκεί ήταν τα υπόγεια του Αρχαιολογικού Μουσείου όπου έκρυψαν τις αρχαιότητες το 1940. Εντυπωσιάστηκα βλέποντας τις φωτογραφίες της απόκρυψης (μόνο από το Αρχαιολογικό υπάρχουν, αν και αποκρύψεις έγιναν σε όλα τα μουσεία της χώρας) διαβάζοντας τα κείμενα της Σέμνης Καρούζου. Αυτόν τον ενθουσιασμό τον μοιράστηκα με τον Ανδρέα Φλουράκη και συζητήσαμε την πιθανότητα να γράψει πάνω σε αυτό το θέμα, από μια οπτική γωνία που το “ξεσκονίζει” από το βάρος της αρχαιολατρίας» αναφέρει στο «ΝΣυν» η Κυριακή Σπανού.

Στην παράσταση «παντρεύονται» το ντοκουμέντο, το χιούμορ, η λαϊκή κουλτούρα και η επιστημονική φαντασία μέσα στον χώρο του αρχαίου θεάτρου. Ενας ανοίκειος συνδυασμός ως μια τολμηρή καλλιτεχνική παρέμβαση στην ανίχνευση της σχέσης μας με τον πολιτισμό του τόπου μας. «Τα συνδυάζουμε με λεπτές ισορροπίες. Τι συμβαίνει στον εγκέφαλο ενός νέου ανθρώπου που βλέπει ιστορίες για εξωγήινους στην οθόνη, ο μπαμπάς του στην αυλή ακούει δημοτικά τραγούδια, στο Instagram οι φίλοι τρολάρουν την επικαιρότητα, στα ακουστικά στα αφτιά του ακούει χορευτική ηλεκτρονική μουσική και η μαμά του αναστενάζει μπροστά στην τηλεόραση για την καταστροφή του τόπου και του πλανήτη; Αναζήτησα εκείνες τις εικόνες που φτιάχνουν το λαϊκό θέατρο του 21ου αιώνα χωρίς νοσταλγία για το φολκλόρ, χωρίς φόβο για τον συνδυασμό παράδοσης και επιστημονικής φαντασίας, συνδυασμούς που στη σοβαροφανή Ελλάδα τους φοβόμαστε. Με χιούμορ κυρίως, θέλησα να δημιουργήσω μια μετα-επιθεώρηση που μπορεί να συνδυάσει το “υψηλό” με το “χαμηλό”, τον λαϊκό άνθρωπο με τον εξωγήινο και να φτιάξω έναν κόσμο πάνω στη σκηνή. Ρεαλισμός, κόμικς, club culture, επιστημονική φαντασία και δημοτικό τραγούδι επιδίωξα να βρουν μια ισορροπία που φτιάχνει ένα ιδιαίτερο σύμπαν στη σκηνή, ειδικά του αρχαίου θεάτρου» δηλώνει η καλλιτεχνική διευθύντρια του Θεσσαλικού Θεάτρου και συνεχίζει: «Αυτή η λεπτή ισορροπία είναι το στοίχημα της παράστασης. Να δούμε τα “αγάλματα” σε ένα άλλο φόντο σύγχρονο και ηλεκτρισμένο και αδημονώ πώς θα ακουστεί η φράση “Ηρθε διαταγή να θάψουν την Ακρόπολη” μέσα στο Ωδείο Ηρώδου Αττικού».

ΕΠΟΧΗ ΑΠΟΣΥΝΘΕΣΗΣ. Στη σκηνή, ανάμεσα σε ντοκουμέντα της εποχής της απόκρυψης του 1940 και πινελιές μυθοπλασίας, ζωντανεύουν εικόνες ενός σύγχρονου κόσμου σε περίοδο αποσύνθεσης και φθοράς. Αλλά και εικόνες ανθρώπων χαμένων στην άγνοια και την εικονική πραγματικότητα που θυμίζουν πολύ το δικό μας τώρα. «Η ιδεολογικοποίηση της αρχαίας κληρονομιάς θολώνει το βλέμμα μας και μας εμποδίζει να δημιουργήσουμε τις δικές μας μνήμες ανάμεσα στα “αγάλματα”. Αν δεν βιώσουμε – πέρα από τη γνώση – αυτό που μας περιβάλλει, αυτό που διαμορφώνει την ευαισθησία μας, αν δεν φτιάξουμε τις προσωπικές μας εικόνες για τα μνημεία που μας περιβάλλουν, η αρχαία κληρονομιά θα γίνει απλά ένα τουριστικό προϊόν, ένα εργαλείο πολιτικών αντιπαραθέσεων και αναμνηστικές φωτογραφίες μας στα social media. Η επιστημονική φαντασία είναι ήδη εδώ φοβούμαι» υπογραμμίζει η σκηνοθέτρια.

Οι ήρωες του έργου είναι οι διασκορπισμένοι άνθρωποι, οι μοναχικοί και οι απελπισμένοι, τα «μελλοντικά αγάλματα» που στέκονται δίπλα στα απομεινάρια του ελληνικού πολιτισμού όπου με τον χρόνο αποκτούν έναν χαρακτήρα ανησυχητικό, μελαγχολικό κι απόκοσμα επικίνδυνο. Αραγε, αν μέσα σε όλα αυτά έπρεπε κάτι να σωθεί, τι θα ήταν; «Κάποια βιβλία στη γλώσσα μου» καταλήγει εμφατικά η Κυριακή Σπανού.