Το ταξίδι της μικρής Αμάλ στην Ελλάδα

Κυριακή μεσημέρι, καθ’ οδόν προς τα Τρίκαλα, η παραγωγός για την Ελλάδα και καλλιτεχνική συνεργάτις του κινητού φεστιβάλ πολιτισμού «Το Ταξίδι / The Walk» Γιολάντα Μαρκοπούλου μιλά στα «ΝΕΑ» για τη σημασία του περάσματος από την Ελλάδα της μικρής Αμάλ, μιας κούκλας ύψους 3,5 μέτρων που ενσαρκώνει μια εννιάχρονη προσφυγοπούλα από τη Συρία, η οποία ψάχνει στην Ευρώπη να βρει τη μαμά της.

Ταυτόχρονα, οι διοργανωτές του «Ταξιδιού / The Walk», μιας παραγωγής του Good Chance Theatre, του θεατρικού οργανισμού που πρωτοπορεί με δημόσια θεάματα στα οποία συμμετέχουν διάσημοι καλλιτέχνες, μεγάλα πολιτιστικά ιδρύματα, κοινωνικές ομάδες και ανθρωπιστικοί οργανισμοί, απαντούν στο πώς εισέπραξαν το γεγονός ότι η μικρή Αμάλ δεν έγινε δεκτή στην Καλαμπάκα – όπως ήταν προγραμματισμένο -, όπου την περίμενε μια περιπέτεια αναρρίχησης στα Μετέωρα, έπειτα από τις αντιδράσεις του δημάρχου της πόλης και του τοπικού μητροπολίτη Σταγών.

«Μας ενδιαφέρει να φανεί το πόσο οι άνθρωποι μπορούν να συνεργαστούν μεταξύ τους στις διάφορες πόλεις και να φτιάξουν κάτι όμορφο. Πρόκειται για ένα κινητό έργο, ένα καλλιτεχνικό φεστιβάλ στον δημόσιο χώρο με πάρα πολλούς συνεργάτες από πολλά διαφορετικά πλαίσια, καλλιτεχνικά, εκπαιδευτικά. Στόχος της Αμάλ είναι να φέρει κοντά τους ανθρώπους, όχι να τους διχάσει. Γιατί, στο τέλος της ημέρας, είναι ένα παιδί κι αυτό έχει σημασία», αναφέρει η σκηνοθέτρια Γιολάντα Μαρκοπούλου μετά τη θερμή υποδοχή που επεφύλαξαν στην Αμάλ σε Χίο και Ιωάννινα.

Αλλά ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή. Η μικρή Αμάλ, ως ιδέα, γεννήθηκε πριν από τρία χρόνια μέσα από το προηγούμενο επιτυχημένο έργο της Good Chance Theatre, το «Jungle», ένα εργαστήρι για πρόσφυγες στη «ζούγκλα», στο Καλαί της Γαλλίας, που μεταφέρθηκε με επιτυχία στο θεατρικό σανίδι – βασισμένο σε αληθινές ιστορίες προσφύγων – και στο οποίο υπήρχε ο χαρακτήρας ενός κοριτσιού από τη Συρία που λεγόταν Αμάλ. Η συμμετοχική σύλληψη της Αμάλ μεταπήδησε, ως πρωταγωνίστριας αυτήν τη φορά, στο επόμενο project, «Το Ταξίδι / The Walk», ένα διεθνές φεστιβάλ πολιτισμού «σε κίνηση», όπως χαρακτηριστικά αναφέρεται στον σχετικό ιστότοπο, «με καλλιτεχνικές εκδηλώσεις, σινεμά, θέατρο, χορό, μουσική, συναυλίες, πρωτότυπες εικαστικές εγκαταστάσεις και εκπαιδευτικά προγράμματα και δρώμενα, που είναι αφιερωμένο στα παιδιά που αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τις χώρες τους και να επαναπροσδιορίσουν τον εαυτό τους από την αρχή».

«Μη μας ξεχνάτε». Στο ταξίδι της, η μικρή Αμάλ – που στη γλώσσα της σημαίνει ελπίδα – φέρει το μήνυμα «μη μας ξεχνάτε» και περπατά από χώρα σε χώρα, γνωρίζοντας άλλα παιδιά και άλλους ανθρώπους κι έχοντας ζωντανή την ελπίδα μέσα της ότι κάπου θα υπάρχει ένα σπίτι και για αυτήν. Αν αναρωτιέστε γιατί οι δημιουργοί τής μαριονέτας Αμάλ, που αντιπροσωπεύει εκατομμύρια παιδιά – πρόσφυγες που ζουν χώρια από τις οικογένειές τους, επέλεξαν να την κάνουν τόσο ψηλή, είναι ακριβώς για να προκαλέσει την προσοχή και να αφυπνίσει για το μέγεθος της ανθρωπιστικής κρίσης που βιώνουν οι πρόσφυγες.

Διανύοντας έναν μακρύ δρόμο 8.000 χιλιομέτρων, με σημείο εκκίνησης την Γκαζιαντέπ, μια πόλη στα σύνορα της Τουρκίας με τη Συρία, και στάσεις σε περισσότερες από 70 πόλεις σε οκτώ χώρες (Τουρκία, Ελλάδα, Ιταλία, Γαλλία, Ελβετία, Βέλγιο, Γερμανία, Αγγλία), η γενναία Αμάλ δεν είχε συναντήσει μέχρι την 29η Αυγούστου και την προγραμματισμένη στάση στην Καλαμπάκα καμία αφιλόξενη πόλη. Στην άρνηση του δήμου και της μητρόπολης που με επιστολή της ξεκαθάρισε ότι «δεν επιτρέπουμε την πραγματοποίηση και κινηματογράφηση ανάλογων δραστηριοτήτων (…) καθώς δεν συνάδουν με τον θρησκευτικό χαρακτήρα και την πολιτιστική παράδοση της περιοχής», οι διοργανωτές απαντούν με ένα λιτό και περιεκτικό μήνυμα: «Αν κάποια συγκεκριμένη κοινότητα δεν θέλει να υποδεχτεί την εννιάχρονη Αμάλ, που είναι η ηρωίδα του φεστιβάλ μας, το σεβόμαστε απόλυτα. Γνωρίζουμε ότι οι πρόσφυγες δεν είναι καλοδεχούμενοι παντού. Ακόμα κι έτσι, πιστεύουμε ότι με “Το Ταξίδι” μπορούμε να δείξουμε ότι υπάρχει ένας μακρύς ανοιχτός διάδρομος φιλοξενίας και φιλίας που διασχίζει την Ευρώπη».

Τόσο σε επίπεδο σύλληψης και οργάνωσης όσο και στο πεδίο δράσης, στον δρόμο όπου κυρίως παρουσιάζεται το δρώμενο με τους υψηλούς συμβολισμούς – που δυστυχώς είναι και πάλι τραγικά επίκαιροι και χρήσιμοι -, η Αμάλ καταφέρνει να φέρνει κοντά πλήθος ανθρώπων από διαφορετικά περιβάλλοντα, γνωστικά πεδία και κουλτούρες που συνεργάζονται για έναν και μόνο σκοπό, να φέρουν πιο κοντά τις καρδιές των ανθρώπων. «Είναι σημαντικό το πόσο συγκινεί η έλευση της Αμάλ. Το ζήσαμε στα Γιάννινα και στη Χίο, πόσο τα παιδιά μπορούν να συνδεθούν με τη μικρή Αμάλ που την έχουν φτιάξει δύο από τους καλύτερους κουκλοπαίκτες του κόσμου. Και τα πέντε άτομα που την κινούν είναι από τους πιο ταλαντούχους, οι Handspring Puppet Company», αναφέρει η Γιολάντα Μαρκοπούλου.

Στον Πειραιά. Μετά τα Τρίκαλα σειρά έχουν η Λάρισα, η Ελευσίνα και η Αθήνα, ενώ η Αμάλ θα αποχαιρετήσει την Ελλάδα από τον Πειραιά το επόμενο Σαββατοκύριακο. Λίγο πριν μπει στο πλοίο για Ιταλία, η Αμάλ ψάχνοντας ένα ασφαλές μέρος για να κοιμηθεί θα βρεθεί μπροστά στο Δημοτικό Θέατρο Πειραιά, έναν χώρο που φημίζεται για τη φιλοξενία του καθώς στάθηκε καταφύγιο για τους πρόσφυγες μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή. Και την επόμενη μέρα, περικυκλωμένη από φίλους και χιλιάδες αποδημητικά πουλιά (origami του Δικτύου Γυναικών Μέλισσα), θα φτάσει στο λιμάνι του Πειραιά για να συνεχίσει φορτωμένη με ευχές το μακρύ της ταξίδι ως τον τελικό του σταθμό, το Μάντσεστερ της Αγγλίας.