«Με φοβίζει η στιγμή που δεν θα τραγουδάω καλά»

«Οχι, φτάνουν αυτά τα χρόνια. Αυτή η συναυλία μου στο Ηρώδειο, η γιορτινή, μπορεί να είναι και η τελευταία. Τι να γιορτάσω μετά; Τα 60 μου χρόνια στο τραγούδι; Να είμαι 80 ετών και να τραγουδάω; Ε, όχι. Θέλω να φύγω με το κεφάλι ψηλά». Οποιος γνωρίζει καλά τον Μανώλη Μητσιά σίγουρα δεν θα τον ξενίσει αυτή η απάντηση στην ευχή «να τα εκατοστίσετε». Ο τίτλος της συναυλίας του στο Ηρώδειο τη Δευτέρα «50 χρόνια χρυσάφι» αποδεικνύεται ιδανικός αφού συμπεριλαμβάνει μια πορεία πολύτιμη με ρεπερτόριο, ερμηνείες και εμφανίσεις ιστορικές. Τον φοβίζει μήπως έρθει η στιγμή να μην μπορεί να ανταποκριθεί ερμηνευτικά; «Βέβαια με φοβίζει. Ο κόσμος με έχει στην καρδιά του και στο μυαλό μου με κάποια εικόνα. Γιατί να στενοχωρηθεί ακούγοντάς με σε άσχημη κατάσταση. Απαιτείται μυαλό, γνώση, για να συνειδητοποιήσεις ότι τα πράγματα τελειώνουν κάποτε. Δεν είμαστε από ατσάλι. Ο αδυσώπητος χρόνος όλα τα καταλύει. Δεν θέλω ποτέ να πουν “αχ τον καημένο πώς έγινε”, όπως έχουν πει για άλλους συναδέλφους και πραγματικά στενοχωριέμαι».

Συνεργασία με τους μύθους. Σε αυτά τα 50 χρόνια ο σπουδαίος ερμηνευτής κατάφερε να συνεργαστεί με τους μύθους του ελληνικού τραγουδιού και να δημιουργήσει ένα ρεπερτόριο το οποίο έχει καταγραφεί στη συλλογική μνήμη. Από τη στιγμή που άρχισε να φαντάζεται τον εαυτό του στο τραγούδι, κάνοντας μια πορεία που θα τον εξέφραζε ως άνθρωπο και καλλιτέχνη, που θα του έδινε τη δυνατότητα να αποδίδει την ποιότητά του, το βαθύτερο συναίσθημά του και τις αγωνίες του. «Εγινα τραγουδιστής για να εκφράσω τον εαυτό μου. Δεν επέλεξα αυτή τη δουλειά για να γίνω διάσημος ή να βγάλω χρήματα. Για τον λόγο αυτόν όταν ξεκινούσα το 1968 πήγα να πάρα το ΟΚ από τον Μίκη Θεοδωράκη. Ηθελα να με ακούσει και να μου πει αν αξίζω. Πήγα στο σπίτι του στο Βραχάτι, το οποίο  θυμάμαι ήταν περικυκλωμένο από χωροφύλακες. Δεν με άφηναν να τον δω και μπήκα μέσα κρυφά. Δεν θυμάμαι ποιο τραγούδι του είπα. Σίγουρα δεν ήταν μόνο ένα. Αν ο Μίκης μου έλεγε ότι δεν αξίζω δεν θα γινόμουν τραγουδιστής. Δεν μ’ ενδιέφερε να κάνω απλώς μεροκάματα στη νύχτα. Επιθυμούσα να δημιουργήσω σημαντική δισκογραφία. Είχα συμβόλαιο στη Lyra, πρόταση από την τότε Odeon – νυν Minos -, εγώ ήθελα να πάω στη μεγάλη Columbia. Εκεί στα δύσκολα. Με τον Θεοδωράκη, τον Χατζιδάκι, τον Καζαντζίδη, τον Μπιθικώτση, τη Μοσχολιού, τον Μούτση. Είχα στη Lyra συμβόλαιο και έφυγα».

Η γνωριμία με τον Μούτση. Ο δρόμος άνοιξε όταν ένα βράδυ βρέθηκε θαμώνας στο κέντρο όπου εμφανιζόταν ο Βασίλης Τσιτσάνης μαζί με τη φίλη του την Ελένη Ροδά. Κάποια στιγμή τον καλούν να πει ένα τραγούδι. Σε ένα από τα τραπέζια του κέντρου καθόταν και ο Δήμος Μούτσης. Οταν κατέβηκα μου είπε «έλα αύριο να κάνουμε πρόβα». Πήγα στο στούντιο την επόμενη μέρα και είπα το “Μ’ ένα παράπονο” που το χρησιμοποιήσαν σε μια ταινία». Ποιος δεν θα ήθελε να ζήσει μια τέτοια εκκίνηση στην τέχνη του; Ο Μανώλης Μητσιάς τα αφηγείται με σεμνότητα, σεβασμό και συγκίνηση όταν αναφέρει τους ανυπέρβλητους συνθέτες και στιχουργούς που του εμπιστεύτηκαν το έργο τους και αυτός το σφράγισε με τις συγκλονιστικές ερμηνείες του.

Τραγούδια που αγκάλιασε το μοναδικό ερμηνευτικό του ιδίωμα όπως «Γης το χρυσάφι», «Δρόμο το Δρόμο», «Σε χιλιάδες σταθμούς», «Μικρή Ραλλού», «Ο Γιάννης ο φονιάς», «Ελευσίνα», «Μ’ ένα παράπονο», «Μη χτυπάς», «Αυτά τα χέρια», «Ποτέ», «Σου ‘χω έτοιμη συγγνώμη», «Πιρόγα». Αυτά τα τραγούδια του έδωσαν την ευκαιρία να συνδεθεί με ονόματα όπως εκείνα των Μίκη Θεοδωράκη, Μάνου Χατζιδάκι, Σταύρου Ξαρχάκου, Δήμου Μούτση, Μάνου Λοΐζου, Λουκιανού Κηλαηδόνη, Γιάννη Σπανού, Θάνου Μικρούτσικου, Διονύση Σαββόπουλου, Σταμάτη Κραουνάκη, Ακη Πάνου, Ηλία Ανδριόπουλου, Γιώργου Χατζηνάσιου, Χρήστου Λεοντή. Από τους συνθέτες που συνεργάστηκε ήρθε περισσότερο κοντά με τον Μίκη Θεοδωράκη και τον Μάνο Χατζιδάκι. Ολοι τους όμως ήταν για εκείνον σπουδαίοι δάσκαλοι. «Ο Σταύρος Ξαρχάκος με έμαθε πώς να παίρνω αναπνοή. Ο Μίκης μου έμαθε συγκλονιστικά πράγματα – όπως για παράδειγμα στις συναυλίες που κάναμε με το “Αξιον Εστί” τι εννοούσε σε κάθε λέξη. Ο Μάνος με έμαθε ν’ αντιμετωπίζω το τραγούδι σαν ένα μικρό μονόπρακτο. Θυμάμαι ότι δεν καταλάβαινα όταν μου έλεγε για το συνωμοτικό του στίχου που έχει “Ο Γιάννης ο φονιάς” και μου το δίδαξε».

Τα μεγάλα τραγούδια. Πώς αλήθεια δομείται μία συναυλία δύο ωρών έχοντας στη διάθεσή του αυτόν τον πλούτο; «Θα στενοχωρηθώ πολύ γιατί δεν μπορώ να πω όσα θα ήθελα. Ηταν πολύ δύσκολη η επιλογή. Ζήτησα βοήθεια από τους μουσικούς μου με τους οποίους συνεργαζόμαστε πάρα πολλά χρόνια. (Αχιλλέας Γουάστωρ, πιάνο – ενορχηστρώσεις, Ηρακλής Ζάκκας, μπουζούκι, μαντολίνο, Δημήτρης Ρέππας, β’ μπουζούκι, Γιώτης Σαμαράς, ακουστική κιθάρα, Γιώργος Μπεχλιβάνογλου, κλασική κιθάρα, μπαγλαμάς, Βασίλης Ραψανιώτης, βιολί, Τίνα Ντουφεξιάδου, τσέλο, Θοδωρής Ματούλας, άρπα, Γιώργος Τσιατσούλης, ακορντεόν, Σταύρος Καβαλιεράτος, κοντραμπάσο, ηλ. μπάσο, Σπύρος Παναγιωτόπουλος, ντραμς). Αυτή η συναυλία είναι ένας απολογισμός, οπότε θα πούμε σίγουρα τα πιο γνωστά. Εχουμε ένα τραγούδι που λειτουργεί ως οδηγός για κάθε δίσκο και από εκεί και πέρα βρήκαμε τα υπόλοιπα. Η Ελευσίνα είναι ένα τραγούδι που το λέω 50 χρόνια και δεν το βαρέθηκα ποτέ. Υπάρχουν όμως και κομμάτια που δεν έγιναν γνωστά και τα αγαπάω ιδιαίτερα όπως για παράδειγμα το “Αχ έρωτα”, ή από την Αθανασία ο “Χειμωνιάτικος ήλιος” ή τραγούδια του Δήμου Μούτση, των 45 στροφών τα οποία είναι εκπληκτικά». Τη στιγμή που αναφέρεται στο βαρύ σαν ιστορία ρεπερτόριό του εξηγεί πώς έφτασε σε αυτό. Ο Μανώλης Μητσιάς προσπάθησε να πει τα πιο δύσκολα, όπως τα χαρακτηρίζει, κομμάτια διότι γνώριζε πως ήταν ο μοναδικός δρόμος για να έχει την πορεία που επιθυμούσε. Ηθελε πάντα να του δοθεί η ευκαιρία να προσφέρει κάτι. Το έκανε και με το παραπάνω, έστω και αν ο ίδιος επιμένει ότι ποτέ δεν αντιλήφθηκε την αξία του. «Δεν θέλω να μάθω τι ήμουν και τι δεν ήμουν. Εγώ τραγουδούσα για να εκφραστώ και να μάθω». Τι λείπει άραγε από έναν καλλιτέχνη που κατάφερε να έχει μια τόσο ζηλευτή διαδρομή, ξεκινώντας από ένα μικρό χωριό της Χαλκιδικής, τη Δουμπιά, πριν από 75 χρόνια; «Ηταν όνειρό μου να κάνω δίσκο με τον Μάνο Λοΐζο. Είχαμε αρχίσει να τον ετοιμάζουμε. Δυστυχώς δεν προλάβαμε…».